Issues
Payogasiddhipāḷi
Payogasiddhipāḷi

7. Khādikaṇḍa

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Khādikaṇḍa

AthaM0.262 dhātūhiyeva bhāva + kamma + kattu + karaṇādisādhanasahitaṃ khādividhānaṃ ārabhīyate –
‘‘ Tijamānehi khasā khamāvīmaṃsāsu ’’ iccādīhi paccayavidhānañca pararūpadvittādikāriyañca tyādikaṇḍe vuttanayeneva ñātabbaṃ .
Titikkhanaṃ titikkhā ,‘‘ itthiya + maṇaktikayakayā ca ’’ iti suttena apaccayo ca ‘‘ itthiya + matvā ’’ ti āpaccayo ca hoti .
Tathā vīmaṃsanaṃ vīmaṃsā .
‘‘ Kitā tikicchāsaṃsayesu cho ’’ ti chappaccayādimhi kate tikicchanaṃ tikicchā , vicikicchanaṃ vicikicchā .
Gupa = gopane , badha = bandhaneti imehi dhātūhi ‘‘ nindāyaṃ gupa + badhā bassa bho ca ’’ iti chapaccayādimhi ca dvitte parabakārassa iminā bhakāre ca kate apaccayādi hoti .
Jigucchanaṃ jigucchā , bībhacchanaṃ bībhacchā .
‘‘ Tuṃsmā lopo ci + cchāyaṃ te ’’ iti icchāya + matthe kha + sa + chappaccayā honti .
Bhuja = pālanajjhohāresu , bubhukkhanaṃ bubhukkhā .
Ji = jaye , jigiṃsanaṃ , jigiṃsā .
Ghasa = adane , jighacchanaṃ jighacchā .

27. Bhāvakammesu tabbānīyā

Tabbaanīyā kriyatthā pare bhāvakammesu bhavanti , bahulaṃvidhānā kattukaraṇādīsupi .
Bhū = sattāyaṃ ,‘‘ yuvaṇṇāna + me opaccaye ’’ ti okāre ‘‘ ūbyañjanassā ’’ ti ūāgamo , ññakāro ādyāvayavattho .
Ossa ‘‘ eona + mayavāM0.263 sare ’’ ti avādeso , bhūyateti bhavitabbaṃ bhavatā bhavanīyaṃ .
Bhāvasse + kattā ekavacanameva , tañca napuṃsakaliṅgaṃ .
Tabbādyabhihito bhāvo ,
Dabbamiva pakāsatīti-bahuvacanañca hoti .
Kamme-abhipubbo , abhibhūyate abhibhūyittha abhibhūyissateti abhibhavitabbo kodho paṇḍitena , abhibhavitabbā taṇhā , abhibhavitabbaṃ dukkhaṃ .
Evaṃ abhibhavanīyo abhibhavanīyā abhibhavanīyaṃ , kamme abhidheyyasseva liṅgavacanāni .
Visessaliṅgātabbādī , tatthā + do pañca bhāvajā ;
Napuṃsake siyuṃ bhāve , kto cā + no akattari .
Bhāvasmiṃ ghaṇa pume evaṃ , iyuvaṇṇā gahādijo ;
Apaccayopi vā + saṃkhyā , tu + māditvantakā siyuṃ .
Ito paraṃ upasaggapubbatā ca kālattayassa vākyagahaṇañca vuttanayena ñātabbaṃ , tasmā anurūpavākyameva dassayissāma –
Āsa = upavesane , āsane āsitabbaṃ tayā āsanīyaṃ .
Kamme-upāsīyatīti upāsitabbo guru upāsanīyo .
Sī = saye , e + ayādesā , sayanaṃ sayitabbaṃ sayanīyaṃ tayā .
Atisīyatīti atisayitabbo kaṭo te atisayanīyo .
Pada = gamane ,‘‘ padādīnaṃ kvacī ’’ ti yuka , kakāro kānubandhakāriyattho , ukāro uccāraṇattho , dassajo pubbarūpañca , uppajjanaṃ uppajjitabbaṃ uppajjanīyaṃ .
Paṭipajjīyatīti paṭipajjitabbo maggo paṭipajjanīyo .
Budha = ñāṇe , bujjhateti bujjhitabboM0.264 dhammo bujjhanīyo .
Su = savane , sūyateti sotabbo dhammo , ññimhi nāgame ‘‘ tathanarānaṃ ṭaṭhaṇalā ’’ ti ṇe ca kate ‘‘ na te kānubandha + nāgamesū ’’ ti okārābhāvo .
Suṇitabbo , savanīyo .
Kara = karaṇe –