14. Sattamyā + dhāre

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

14. Sattamyā + dhāre

Ādhārakārake sattamīvibhatti hoti .

Smiṃ + suiti sattamī .

Sattamyekavacanaṃ smiṃ , sugate patiṭṭhitaṃ sugatamhi sugatasmiṃ vā .

Sattamībahuvacanaṃ su ,‘‘ su + hisva + sse ’’ ti e , sugatesu .

Sugato , sugatā .

Bho sugata , bho sugatā , bhavanto sugatā .

Sugataṃ , sugate .

Sugatena , sugatebhiM0.32 , sugatehi .

Karaṇe sugatena , sugatebhi , sugatehi .

Sugatassa , sugatāya , sugatānaṃ .

Sugatā , sugatamhā , sugatasmā , sugatebhi , sugatehi .

Sugatassa , sugatānaṃ .

Sugate , sugatamhi , sugatasmiṃ , sugatesu .

Sugato sugato .

Sugataṃ namati .

Sugatena kato .

Sugatena jito .

Sugatassa dade .

Sugatā vigato .

Sugatassa suto .

Sugate ramate .

Evaṃ –

Sūrā + sura + naro + raga + nāga + yakkhā ,

Gandhabba + kinnara + manussa + pisāca + petā ;

Mātaṅga + jaṅgama + turaṅga + varāha + sīhā ,

Byaggha + ccha + kacchapa + taraccha + miga + ssa + soṇā .

Āloka + loka + nilayā + nila + cāga + yogā ,

Vāyāma + gāma + nigamā + gama + dhamma + kāmā ;

Saṅgho + gha + ghosa + paṭighā + sava + kodha + lobhā ,

Sārambha + thambha + mada + māna + pamāda + makkhā .

Punnāga + pūga + panasā + sana + campaka + mba-

Hintāla + tāla + vakula + jjuna + kiṃsukā ca ;

Mandāra + kunda + pucimanda + karañja + rukkhā ,

Ñeyyā mayūra + sakuṇa + ṇḍaja + koñca + haṃsā .

Sugatasaddova , yato sabbo saddo , na saddatālitatthova , atha kho saṃyogādivasenapi atthaṃ vadanti .

Tene + taṃ vuccati –

Saṃyogā vippayogā ca , sāhacariyā + virodhato ;

Atthā pakaraṇā liṅgā , saddantarasamīpato .

Sāmatthyo + citra + desehiM0.33 , kāla + byattā + nurūpato ;

Upacāra + kākubheda , sambandhehu + palakkhaṇā .

Vacanā ca tadaṅgattā , padhānattātiādihi ;

Sadda + tthā pavibhajjante , na saddādeva kevalāti .

Ettha saṃyogato tāva ,‘‘ sakisorā dhenu dīyatū ’’ ti , kisoro assapotako , taṃsaṃyogato vaḷavā eva patīyate .

Vippayogato –

‘‘ akisorā ānīyatū ’’ ti tappaṭisedhā vaḷavā eva patīyate .

Sahacaraṇato –

‘‘ rāma + lakkhaṇa ’’ iti ubhinnaṃ sahacaraṇena rāmoti dāsarathi eva rāmo , na aññābhidhāno jāmadaganyādi .

Lakkhaṇopi somitti eva , na tu yo koci lakkhaṇo .

Virodhato –

‘‘ rāma + jjunā ’’ iti bhaggavo sahassabāhu ca aññamaññaviruddhāti te eva patīyante , na dāsarathi sabyasāci ca .

Atthato –

‘‘ sindhava + mānaya , pavisāmi raṇaṅgaṇa ’’ miti raṇaṅgaṇapaveso vāhanavisesena hotīti atthato turaṅgapatīti , na tu lavaṇavisesaṃ .

Pakaraṇato-bhojanavidhimhi upasaṅkhariyamāne ‘‘ sindhava + mānaye ’’ ti , atra hi saddantarassā + bhāvepi bhojanopakaraṇasamavāya + mālokitabhāvato lavaṇe paṭipatti , tādiso hi patthāvoti .

LiṅgatoM0.34 –

‘‘ devadattaṃ paṭhama + mupavesaya samārādhitaguruṃ ’’ ti , atra samārādhitaguruttena liṅgena tassa bāhussacca + mavagamyate , na tu yo koci devaguṇo .

Sannidhānato –

‘‘ ajjuno katavīriyoti ’’ patīyate , no akatavīriyo ajjunoti .

Sāmatthiyato –

‘‘ anudarā kaññā ’’ ti udare asati kaññā eva natthīti tassā kisāṅgiyā majjhapadesoti patīyate .

Ocitrato –

‘‘ rāmasadiso + yaṃ ’’ iti , atra hi rāmo payuttadāsarathismiṃ bhiyyo sādhāraṇo paricayoti dāsarathi eva patīyate , na bhaggavarāmo .

Desato –

‘‘ poṭṭhapā ’’ iti kismiñci dese pasaṃsāvacanaṃ .

Kismiñci akkosavacanaṃ .

Kālato –

‘‘ pace ’’ ti dakkhiṇāpathe katthaci pubbaṇhe yāgupāke , sāyaṇhe tu odanapāke .

Byattito –

‘‘ gāmassa addha ’’ miti samabhāge , napuṃsakattā .

‘‘ Gāmassa addho ’’ ti pumattena tu asamabhāge .

Anurūpato –

‘‘ narapati sādhu rakkhati gomaṇḍala ’’ miti mahīmaṇḍalapālanaṃ rājino + nurūpa + miti mahīmaṇḍalapālaneva patīti , na tu goyūtharakkhane .

Upacārato – ataṃsabhāve taṃsabhāvāropana + mupacāro , sa ca tadaṭṭho , taddhammo , taṃsahacariyo , taṃsamīpoti catubbidhoM0.35 , tattha yathākkamaṃ mañcā ukkosanti , aggi māṇavo , yaṭṭhiṃ pavesaya , gaṅgāyaṃ vajoti .

Kākuto-kākusaddo itthiyaṃ , sa ca vikāra + soka + bhīti + dhanirūpesu dissati , vattu kāyavikārā kathañci taṃ akatavāapi kenaci aññena ‘‘ kiṃ tvaṃ taṃ akāsi ‘‘ iti puṭṭho kopena bhamubhedā ‘‘ ahaṃ katavā amhī ’’ ti katheti , tassa bhamubhedakriyā akriyāpaṭiññaṃ sūcayati .

Sambandha to –

‘‘ mātari sammā vattitabbaṃ , pitari sussūyitabbaṃ ’’ iti , atra hi samātari sapitarīti sambandhisaddābhāvepi sā mātā so pitā ca assa puttassāti patīyate .

Upalakkhaṇato –

‘‘ kākehi rakkhitabbaṃ dadhī ’’ ti kākasaddo sabbesa + mupaghātakānaṃ sāmaññaṃ upalakkhetīti sunakhādisabbehipi nivārīyate .

Vacanato –

‘‘ dārā ’’ iti dārasaddo kalatte bahuvacananto , aññattha aniyatavacano .

Tadaṅgattā –

‘‘ sajjitaṃ bhojana ’’ miti vutte tapparikkhārattā tadupakaraṇa āsana , pāti , byañjanādīnaṃ sampādanampi patīyate .

Padhānabhāvato –

‘‘ niggacchati avaninātho ’’ ti rañño niggamanena tadupajīvīnampi niggamanaṃ viññāyati .

Vuttañca –

NeyyanītatthasuttesuM0.36 , ñeyyaṃ saddatthamattakaṃ ;

Ne + ttha vattabbaatthena , suttaṃ nītatthakaṃ bhaveti .

Eva + maññesampi akārantānaṃ pulliṅgānaṃ saddānaṃ rūpanayo kriyā + bhisambandho ca .

Sugatasaddato yassa saddassa viseso atthi , taṃ vakkhāma .

Ito paraṃ chaṭṭhiyā catutthīsamattā pañcamībahuvacanassa ca tatiyābahuvacanena samattā na tā dassiyante .

Gumba si ,‘‘ ato ’’‘‘ sissā ’’ ti ca vattate .

Issues

Payogasiddhipāḷi

Payogasiddhipāḷi