12. Naña
Naūccetaṃ syādyantaṃ syādyantena sahe + katthaṃ hoti .
Ññakāro ‘‘ ṭa nañassā ’’ ti visesanattho ‘ pāmanaputtādīsu nassa ṭo mā hotū ’ ti .
Na brāhmaṇo abrāhmaṇo ,‘‘ ṭa nañassā ’’ ti nassa ṭādeso .
Ñña-kāro ettheva visesanattho .
Na-nisedho sato yutto , desādiniyamaṃ vinā ;
Asato vā + phalo tasmā , katha + mabrāhmaṇotice .
Nisedhatthānuvādena , paṭisedhavidhi kvaci ;
Parassa micchāñāṇattā + khyāpanāyo + papajjate .
Duvidho
M0.148 ca + ssa nassa attho pasajjapaṭisedha + pariyudāsavasena .Tattha yo ‘‘ asūrikapassārājadārā ’’ tiādīsu viya uttarapadatthassa sabbadā abhāvaṃ dīpeti , so pasajjapaṭisedhavācī nāma .
Yo pana ‘‘ abrāhmaṇa + mānayā ’’ tiādīsu viya uttarapadatthaṃ pariyudāsitvā paṭikkhipitvā taṃsadise vatthumhi kāriyaṃ paṭipādayati , so pariyudāsavācī nāma .
Vuttañca –
Pasajjapaṭisedhassa , lakkhaṇaṃ vatthunatthitā ;
Vatthuto + ññatra yā vutti , pariyudāsalakkhaṇaṃ .
Yatra abrāhmaṇādīsu , vatthuṃ pariyudassati ;
Takriyāyuttarājādiṃ , vade so pariyudāsako .
Pasajjapaṭisedho tu , vatthantara + manādiya ;
Kiñcivatthunisedhassa , pasaṅgo na bhaveyya so .
Tadañño ca taṃviruddho ,
Tadabhāvo ca naññattho .
Tadaññatthe – abrāhmaṇo , brāhmaṇato añño taṃsadisoti vuttaṃ hoti .
Evaṃ amanusso , assamaṇo , na byākatā abyākatā dhammā .
Tabbiruddhatthe-na kusalā akusalā , kusalapaṭipakkhāti attho .
Evaṃ alobho , amitto , ayaṃ pariyudāsanayo .
Tadabhāve-na katvā akatvā , akātuna puññaṃ , akaronto , abhāvo bhavati .
Ayaṃ pasajjapaṭisedhanayo .
Ettha
M0.149 ca ubhosu pariyudāse brāhmaṇā añño brāhmaṇadhamme appatiṭṭhito khattiyādi brāhmaṇasadisova abrāhmaṇoti vutte patīyate .Itarasmiṃ pana pakkhe kenaci saṃsayanimittena khattiyādo brāhmaṇoti vuttassa micchāñāṇanivutti karīyati ‘‘ brāhmaṇo + yaṃ na bhavati abrāhmaṇo ’’ ti , brāhmaṇattajjhāsito na bhavatītyattho .
Tattha sadisattaṃ vinā micchāñāṇāsambhavā payogasāmatthiyā ca sadisapaṭipatti , taggatā ca liṅga + saṅkhyā bhavanti .
Atoyeva uccate ‘‘ naññivayutta + maññasadisādhikaraṇe , kathā hi atthasampaccayo ’’ ti .