48. Ano
Kriyatthā
M0.280 bhāvakārakesu ano hoti .Nanda = samiddhiyaṃ , bhāve-nandiyate nandanaṃ .
Kamme-anandīyittha nandīyati nandīyissati nanditabbanti vā nandanaṃ vanaṃ .
Gahanaṃ gahanīyaṃ vā gahaṇaṃ ,‘‘ tathanarā ’’ dinā nassa ṇo .
Gaṇhanaṃ , niggahītassa no .
Caritabbaṃ caraṇaṃ .
Bhuyate bhavanaṃ .
Huyate havanaṃ .
Rundhitabbaṃ rundhanaṃ rodhanaṃ vā .
Bhuñjitabbaṃ bhuñjanaṃ bhojanaṃ vā .
Bujjhitabbaṃ bujjhanaṃ ,‘‘ padādīnaṃ kvacī ’’ ti yuka .
Bodhanaṃ vā .
Suti suyyati vā savanaṃ .
Pāpīyatīti pāpuṇanaṃ ,‘‘ sakāpānaṃ kuka + kū ’’ ti yogavibhāgā kuāgame nāgame ca tassa ṇo ca .
Pālīyatīti pālanaṃ iccādi .
Kattari-rajaṃ haratīti rajoharaṇaṃ toyaṃ .
Vijānātīti viññāṇaṃ .
Ghā = gandhopādāne , ghāyatīti ghānaṃ .
Jhā = cintāyaṃ , jhāyatīti jhānaṃ .
Karoti anenāti kāraṇaṃ , dīgho .
Viākarīyanti etenāti byākaraṇaṃ .
Pūrati + nenāti pūraṇaṃ .
Dīyate + nenāti dānaṃ .
Pamīyate + nenāti pamāṇaṃ .
Vuccate + nenāti vacanaṃ .
Panudati panujjate + nenāti vā panudanaṃ .
Sūda = pagaraṇe , sūdati sujjate + nenāti vā sūdano .
Suṇāti suyate + neneti vā savanaṃ .
Luyati luyate + neneti vā lavanaṃ .
Evaṃ nayanaṃ .
Punāti puyate + neneti vā pavano .
Sametīti samaṇo samanaṃ vā .
Tathā bhāveti bhāvīyati etāyāti vā bhāvanaṃ .
Evaṃ pācanaṃ pācāpanaṃ iccādi .
‘‘ Ana + saṇasvā parīhi ḷo ’’ ti ḷo , āḷāhanaṃ .
Adhikaraṇe-tiṭṭhati asinti ṭhānaṃ .
Evaṃ sayanaṃ , senaṃ vā āsanaṃ .
Adhikarīyati etthāti adhikaraṇaṃ .
Sampadānāpādānesu-sammā
M0.281 padīyate yassa taṃ sampadānaṃ .Apecca etasmā ādadātīti apādānaṃ .
Bahulādhikārā calanādīhipi sīlasādhudhammesupi ano , calati sīlenāti calano evaṃ jalano , kodhano , kopano .
Maṇḍa = bhusane , maṇḍeti sīlenāti maṇḍano .
Evaṃ bhūsano .
‘‘ Aññātrapī ’’ ti okāranisedho .