1-2.Āvaraṇasuttādivaṇṇanā
51-52.
Dutiyassa
V3.21M3.22 paṭhame āvarantīti āvaraṇā , nīvārayantīti nīvaraṇā .Ettha ca āvarantīti kusaladhammuppattiṃ ādito parivārenti .
Nīvārayantīti niravasesato vārayantīti attho , tasmā āvaraṇavasenāti ādito kusaluppattivāraṇavasena .
Nīvaraṇavasenāti niravasesato vāraṇavasenāti evamettha attho daṭṭhabbo .
Yasmā pañca nīvaraṇā uppajjamānā anuppannāya lokiyalokuttarāya paññāya uppajjituṃ na denti , uppannāpi aṭṭha samāpattiyo pañca vā abhiññā upacchinditvā pātenti , tasmā ‘‘ paññāya dubbalīkaraṇā ’’ ti vuccanti .
Upacchindanaṃ pātanañcettha tāsaṃ paññānaṃ anuppannānaṃ uppajjituṃ appadānameva .
Iti mahaggatānuttarapaññānaṃ ekaccāya ca parittapaññāya anuppattihetubhūtā nīvaraṇadhammā itarāsaṃ samatthataṃ vihanantiyevāti paññāya dubbalīkaraṇā vuttā .
Bhāvanāmanasikārena vinā pakatiyā manussehi nibbattetabbo dhammoti manussadhammo , manussattabhāvāvaho vā dhammo manussadhammo , anuḷāraṃ parittakusalaṃ .
Yaṃ asatipi buddhuppāde vattati , yañca sandhāyāha ‘‘ hīnena brahmacariyena , khattiye upapajjatī ’’ ti ( jā .1.8.75).
Alaṃ ariyāya ariyabhāvāyāti alamariyo , ariyabhāvāya samatthoti vuttaṃ hoti .
Ñāṇadassanameva ñāṇadassanaviseso , alamariyo ca so ñāṇadassanaviseso cāti alamariyañāṇadassanaviseso .
Ñāṇadassanan ti ca dibbacakkhupi vipassanāpi maggopi phalampi paccavekkhaṇañāṇampi sabbaññutaññāṇampi vuccati .
‘‘ Appamatto samāno ñāṇadassanaṃ ārādhetī ’’ ti ( ma . ni .1.311) hi ettha dibbacakkhu ñāṇadassanaṃ nāma .
‘‘ Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmetī ’’ ti ( dī . ni .1.234) ettha vipassanāñāṇaṃ .
‘‘ Abhabbā te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāyā ’’ ti ( a . ni .4.196) ettha maggo .
‘‘ Ayamañño
M3.23 uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ( ma . ni .1.328) etthaV3.22 phalaṃ .‘‘ Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi , akuppā me vimutti , ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’ ti ( saṃ . ni .5.1081; mahāva .16; paṭi . ma .2.30) ettha paccavekkhaṇañāṇaṃ .
‘‘ Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi ‘ sattāhakālakato āḷāro kālāmo ’’’ ti ( ma . ni .1.284;2.340) ettha sabbaññutaññāṇaṃ .
Idha pana lokuttaradhammo adhippeto .
Ettha ca rūpāyatanaṃ jānāti cakkhuviññāṇaṃ viya passati cāti ñāṇadassanaṃ , dibbacakkhu .
Sammasanūpacāre ca dhammalakkhaṇattayañca tathā jānāti passati cāti ñāṇadassanaṃ , vipassanā .
Nibbānaṃ cattāri vā saccāni asammohappaṭivedhato jānāti passati cāti ñāṇadassanaṃ , maggo .
Phalaṃ pana nibbānavaseneva yojetabbaṃ .
Paccavekkhaṇā maggādhigatassa atthassa sabbaso jotanaṭṭhena ñāṇadassanaṃ .
Sabbaññutā anāvaraṇatāya samantacakkhutāya ca ñāṇadassanaṃ .
Byādiṇṇakāloti pariyādinnakālo .
Dutiyaṃ uttānameva .
Āvaraṇasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .