Issues
Pañcakanipāta-ṭīkā
Pañcakanipāta-ṭīkā

4. Kāraṇapālīsuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Kāraṇapālīsuttavaṇṇanā

194. Catutthe paṇḍito maññeti ettha maññeti idaṃ ‘‘ maññatī ’’ ti iminā samānatthaṃ nipātapadaṃ .
Tassa iti-saddaṃ ānetvā atthaṃ dassento ‘‘ paṇḍitoti maññatī ’’ ti āha .
Anumatipucchāvasena cetaṃ vuttaṃ .
Tenevāha ‘‘ udāhu no ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññati bhavaṃ piṅgiyānī samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyan ’’ ti vuttamevatthaṃ puna gaṇhanto ‘‘ paṇḍito maññe ’’ ti āha , tasmā vuttaṃ ‘‘ bhavaṃ piṅgiyānī samaṇaṃ gotamaṃ paṇḍitoti maññati udāhu no ’’ ti , yathā te khameyya , tathā naṃ kathehīti adhippāyo .
Ahaṃ ko nāma , mama avisayo esoti dasseti .
Ko cāti hetunissakke paccattavacananti āha ‘‘ kuto cā ’’ ti .
Tathā cāha ‘‘ kena kāraṇena jānissāmī ’’ ti , yena kāraṇena samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jāneyyaṃV3.58 , taṃ kāraṇaṃ mayi natthīti adhippāyo .
Buddhoyeva bhaveyya abuddhassa sabbathā buddhañāṇānubhāvaṃ jānituṃ asakkuṇeyyattāti .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ appamattakaṃ panetaṃ , bhikkhave , oramattakaṃ sīlamattakaṃ , yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya ( dī . ni .1.7).
Atthi , bhikkhave , aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā … pe … yehi tathāgatassa yathābhūtaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamāno vadeyyā ’’ ti ( dī . ni .1.28) ca .
Etthāti ‘‘ sopi nūnassa tādiso ’’ ti etasmiṃ pade .
PasatthappasatthotiM3.60 pasatthehi pāsaṃsehi attano guṇeheva so pasattho , na tassa kittinā , pasaṃsāsabhāveneva pāsaṃsoti attho .
Tenāha ‘‘ sabbaguṇānan ’’ tiādi .
Maṇiratanan ti cakkavattino maṇiratanaṃ .
Sadevake pāsaṃsānampi pāsaṃsoti dassetuṃ ‘‘ pasatthehi vā ’’ ti dutiyavikappo gahito .
Araṇīyato attho , so eva vasatīti vasoti atthavaso .
Tassa tassa payogassa ānisaṃsabhūtaṃ phalanti āha ‘‘ atthavasanti atthānisaṃsan ’’ ti .
Attho vā phalaṃ tadadhīnavuttitāya vaso etassāti atthavaso , kāraṇaṃ .
Khuddakamadhūti khuddakamakkhikāhi katadaṇḍakamadhu .
Aneḷakan ti niddosaṃ apagatamakkhikaṇḍakaṃ .
Udāharīyati ubbegapītivasenāti udānaṃ , tathā vā udāharaṇaṃ udānaṃ .
Tenāha ‘‘ udāhāraṃ udāharī ’’ ti .
Yathā pana taṃ vacanaṃ udānanti vuccati , taṃ dassetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Kāraṇapālīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .