2-3.Ārabhatisuttādivaṇṇanā
142-3.
Dutiye
V3.46M3.48 ārabhatīti ettha ārambha -saddo kammakiriyahiṃsanavīriyakopanāpattivītikkamesu vattati .Tathā hesa ‘‘ yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti , sabbaṃ ārambhapaccayā ’’ ti ( su . ni .749) kamme āgato .
‘‘ Mahārambhā mahāyaññā , na te honti mahapphalā ’’ ti ( saṃ . ni .1.120; a . ni .4.39) kiriyāya .
‘‘ Samaṇaṃ gotamaṃ uddissa pāṇaṃ ārabhantī ’’ ti ( ma . ni .2.51) hiṃsane .
‘‘ Ārambhatha nikkhamatha , yuñjatha buddhasāsane ’’ ti ( saṃ . ni .1.185; netti .29; peṭako .38; mi . pa .5.1.4) vīriye .
‘‘ Bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hotī ’’ ti ( dī . ni .1.10,195; ma . ni .1.293) kopane .
‘‘ Ārabhati ca vippaṭisārī ca hotī ’’ ti ( a . ni .5.142; pu . pa .191) ayaṃ pana āpattivītikkame āgato , tasmā āpattivītikkamavasena ārabhati ceva , tappaccayā ca vippaṭisārī hotīti ayamettha attho .
Yathābhūtaṃ nappajānātīti anadhigatattā yathāsabhāvato na jānāti .
Yatthassāti yasmiṃ assa , yaṃ ṭhānaṃ patvā etassa puggalassa uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti attho .
Kiṃ pana patvā te nirujjhantīti ?
Arahattamaggaṃ , phalappattassa pana niruddhā nāma honti .
Evaṃ santepi idha maggakiccavasena pana phalameva vuttanti veditabbaṃ .
Ārabhatī na vippaṭisārī hotīti āpattiṃ āpajjati , taṃ panesa desetuṃ sabhāgapuggalaṃ pariyesati , tasmā na vippaṭisārī hoti .
Na ārabhati vippaṭisārī hotīti āpattiṃ na āpajjati , vinayapaññattiyaṃ pana akovidattā anāpattiyā āpattisaññī hutvā vippaṭisārī hotīti evamettha attho daṭṭhabbo .
‘‘ Na ārabhati na vippaṭisārī hotī ’’ ti yo vutto , kataro so puggalo ?
Ossaṭṭhavīriyapuggalo .
So hi ‘‘ kiṃ me imasmiṃ kāle parinibbānena , anāgate metteyyasammāsambuddhakāle parinibbāyissāmī ’’ ti visuddhasīlopi paṭipattiṃ na pūreti .
So hi ‘‘ kimatthaṃ āyasmā pamatto viharati , puthujjanassa nāma gati anibaddhā , tasmā hi metteyyasammāsambuddhassa sammukhībhāvaṃ labheyyāsi , arahattatthāya vipassanaṃ bhāvehī ’’ ti ovaditabbova .
Sādhūti
M3.49 āyācanatthe nipāto .Idaṃ vuttaṃ hoti – yāva aparaddhaṃ vata āyasmatā , evaṃ santepi mayaṃ āyasmantaṃ yācāma , desetabbayuttakassa desanāya , vuṭṭhātabbayuttakassa vuṭṭhānena , āvikātabbayuttakassa āvikiriyāya ārambhaje āsave pahāya suddhante ṭhitabhāvapaccavekkhaṇena
V3.47 vippaṭisāraje āsave paṭivinodetvā nīharitvā vipassanācittañceva vipassanāpaññañca vaḍḍhetūti .Amunā pañcamena puggalenāti etena pañcamena khīṇāsavapuggalena .
Samasamo bhavissatīti lokuttaraguṇehi samabhāveneva samo bhavissatīti evaṃ khīṇāsavena ovaditabboti attho .
Tatiyaṃ uttānameva .
Ārabhatisuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .