Issues
Select Version
Pañcakanipāta-ṭīkā
Pañcakanipāta-ṭīkā

1. Paṭhamacakkānuvattanasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Paṭhamacakkānuvattanasuttavaṇṇanā

131. Catutthassa paṭhame atthaññūti hitaññū .
Hitapariyāyo hettha attha-saddo ‘‘ attattho parattho ’’ tiādīsu ( mahāni .69; cūḷani . mogharājamāṇavapucchāniddeso 85; paṭi . ma .3.5) viya .
Yasmā cesa paresaṃ hitaṃ jānanto te attani rañjeti , tasmā vuttaṃ ‘‘ rañjituṃ jānātī ’’ ti .
Daṇḍeti aparādhānurūpe daṇḍane .
Balamhīti balakāye .
Pañca attheti attattho , parattho , ubhayattho , diṭṭhadhammiko attho , samparāyiko atthoti evaṃ pañcappabhede atthe .
Cattāro dhammeti catusaccadhamme , kāmarūpārūpalokuttarabhede vā cattāro dhamme .
Paṭiggahaṇaparibhogamattaññutāya eva pariyesanavissajjanamattaññutāpi bodhitā hontīti ‘‘ paṭiggahaṇaparibhogamattaṃ jānāti ’’ icceva vuttaṃ .
Uttarati atikkamati , abhibhavatīti vā uttaraṃ , natthi ettha uttaranti anuttaraṃ .
Anatisayaṃ , appaṭibhāgaṃ vā anekāsu devamanussaparisāsu anekasatakkhattuṃ tesaṃ ariyasaccappaṭivedhasampādanavasena pavattā bhagavato dhammadesanā dhammacakkaṃ .
Apica sabbapaṭhamaṃ aññātakoṇḍaññappamukhāya aṭṭhārasaparisagaṇāya brahmakoṭiyā catusaccassa paṭivedhavidhāyinī yā dhammadesanā , tassā sātisayā dhammacakkasamaññā .
Tattha satipaṭṭhānātidhammo eva pavattanaṭṭhena cakkanti dhammacakkaṃ .
Cakkan ti vā āṇā dhammato anapetattā , dhammañca taṃ cakkañcāti dhammacakkaṃ .
Dhammena ñāyena cakkantipi dhammacakkaṃ .
Yathāha ‘‘ dhammañca pavatteti cakkañcāti dhammacakkaṃ , cakkañca pavatteti dhammañcāti dhammacakkaṃ , dhammena pavattetīti dhammacakkan ’’ tiādi ( paṭi . ma .2.40-41).
Appaṭivattiyan ti dhammissarassa bhagavato sammāsambuddhassa dhammacakkassaV3.42 anuttarabhāvato appaṭisedhanīyaṃ .
Kehi pana appaṭivattiyanti āha –
‘‘ samaṇena vā ’’ tiādi .
Tattha samaṇenāti pabbajjaṃ upagatena .
Brāhmaṇenāti jātibrāhmaṇena .
Sāsanaparamatthasamaṇabrāhmaṇānañhi paṭilomacittaṃyeva natthi .
Devenāti kāmāvacaradevena .
Kenacīti yenaM3.44 kenaci avasiṭṭhapārisajjena .
Ettāvatā aṭṭhannampi parisānaṃ anavasesapariyādānaṃ daṭṭhabbaṃ .
Lokasmin ti sattaloke .
Paṭhamacakkānuvattanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .