(11)1. Phāsuvihāravaggo
1-4.Sārajjasuttādivaṇṇanā
101-4.
Tatiyassa
V3.37M3.39 paṭhame natthi vattabbaṃ .Dutiye piṇḍapātādiatthāya upasaṅkamituṃ yuttaṭṭhānaṃ gocaro , vesiyā gocaro assāti vesiyāgocaro , mittasanthavavasena upasaṅkamitabbaṭṭhānanti attho .
Vesiyā nāma rūpūpajīviniyo , tā mittasanthavavasena na upasaṅkamitabbā samaṇabhāvassa antarāyakarattā , parisuddhāsayassapi garahāhetuto , tasmā dakkhiṇādānavasena satiṃ upaṭṭhapetvā upasaṅkamitabbaṃ .
Vidhavā vuccanti matapatikā , pavutthapatikā vā .
Thullakumāriyoti mahallikā anividdhā kumāriyo .
Paṇḍakāti napuṃsakā .
Te hi ussannakilesā avūpasantapariḷāhā lokāmisanissitakathābahulā , tasmā na upasaṅkamitabbā .
Bhikkhuniyo nāma ussannabrahmacariyā .
Tathā bhikkhūpi .
Aññamaññaṃ visabhāgavatthubhāvato santhavavasena upasaṅkamane katipāheneva brahmacariyantarāyo siyā , tasmā na upasaṅkamitabbā , gilānapucchanādivasena upasaṅkamane satokārinā bhavitabbaṃ .
Tatiyacatutthāni uttānatthāneva .
Sārajjasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Phāsuvihārasuttavaṇṇanā
105. Pañcame mettā etassa atthīti mettaṃ , taṃsamuṭṭhānaṃ kāyakammaṃ mettaṃ kāyakammaṃ .
Esa nayo sesadvayepi .
Āvīti pakāsanaṃ .
Pakāsabhāvo cettha yaṃ uddissa taṃ kāyakammaṃ karīyati , tassa sammukhabhāvatoti āha ‘‘ sammukhā ’’ ti .
Rahoti appakāsaṃ .
Appakāsatā ca yaṃ uddissa taṃ kāyakammaṃ karīyati , tassa apaccakkhabhāvatoti āha ‘‘ parammukhā ’’ ti .
Imāni mettakāyakammādīni bhikkhūnaṃ vasena āgatāni tesaṃ seṭṭhaparisabhāvato , gihīsupi labbhantiyeva .
Bhikkhūnañhi mettacittena ābhisamācārikapūraṇaṃ mettaṃ kāyakammaṃ nāma
M3.40 .Gihīnaṃ cetiyavandanatthāya
V3.38 bodhivandanatthāya saṅghanimantanatthāya gamanaṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhe bhikkhū disvā paccuggamanaṃ pattappaṭiggahaṇaṃ āsanapaññāpanaṃ anugamananti evamādikaṃ mettaṃ kāyakammaṃ nāma .Bhikkhūnaṃ mettacittena ācārapaññattisikkhāpanaṃ kammaṭṭhānakathanaṃ dhammadesanā tepiṭakampi buddhavacanaṃ mettaṃ vacīkammaṃ nāma .
Gihīnaṃ ‘‘ cetiyavandanāya gacchāma , bodhivandanāya gacchāma , dhammassavanaṃ karissāma , dīpamālaṃ pupphapūjaṃ karissāma , tīṇi sucaritāni samādāya vattissāma , salākabhattādīni dassāma , vassāvāsikaṃ dassāma , ajja saṅghassa cattāro paccaye dassāma , saṅghaṃ nimantetvā khādanīyādīni saṃvidahatha , āsanāni paññapetha , pānīyaṃ upaṭṭhapetha , saṅghaṃ paccuggantvā ānetha , paññattāsane nisīdāpetha , chandajātā ussāhajātā veyyāvaccaṃ karothā ’’ tiādikathanakāle mettaṃ vacīkammaṃ nāma .
Bhikkhūnaṃ pātova uṭṭhāya sarīrappaṭijagganaṃ katvā cetiyaṅgaṇaṃ gantvā vattādīni katvā vivittasenāsane nisīditvā ‘‘ imasmiṃ vihāre bhikkhū sukhī hontu averā abyāpajjā ’’ ti cintanaṃ mettaṃ manokammaṃ nāma , gihīnaṃ ‘‘ ayyā sukhī hontu averā abyāpajjā ’’ ti cintanaṃ mettaṃ manokammaṃ nāma .
Tattha navakānaṃ cīvarakammādīsu sahāyabhāvagamanaṃ sammukhā kāyakammaṃ nāma , therānaṃ pana pādadhovanasiñcanabījanadānādibhedampi sabbaṃ sāmīcikammaṃ sammukhā kāyakammaṃ nāma , ubhayehipi dunnikkhittānaṃ dārubhaṇḍādīnaṃ tesu avaññaṃ akatvā attanā dunnikkhittānaṃ viya paṭisāmanaṃ parammukhā mettaṃ kāyakammaṃ nāma .
‘‘ Devatthero tissatthero ’’ ti vuttaṃ evaṃ paggayhavacanaṃ sammukhā mettaṃ vacīkammaṃ nāma , vihāre asantaṃ pana paṭipucchantassa ‘‘ kuhiṃ amhākaṃ devatthero , kuhiṃ amhākaṃ tissatthero , kadā nu kho āgamissatī ’’ ti evaṃ piyavacanaṃ parammukhā mettaṃ vacīkammaṃ nāma .
Mettāsinehasiniddhāni pana nayanāni ummīletvā pasannena mukhena olokanaṃ sammukhā mettaṃ manokammaṃ nāma ,‘‘ devatthero tissatthero arogo hotu abyāpajjo ’’ ti samannāharaṇaṃ parammukhā mettaṃ manokammaṃ nāma .
Kāmañcettha mettāsinehasiniddhānaṃ nayanānaṃ ummīlanaṃ , pasannena mukhena olokanañca mettaṃ kāyakammameva .
Yassa pana cittassa vasena nayanānaṃ mettāsinehasiniddhatā , mukhassa ca pasannatā , taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ mettaṃ manokammaṃ nāmā ’’ ti .
Samādhisaṃvattanappayojanāni samādhisaṃvattanikāni .
Samānasīlataṃ
M3.41 gatoti tesu tesu disābhāgesu viharantehi bhikkhūhi saddhiṃ samānasīlataṃ gato .Yāyan ti yā ayaṃ mayhañceva tumhākañca paccakkhabhūtā .
Diṭṭhīti sammādiṭṭhi .
Ariyāti niddosā .
Niyyātīti vaṭṭadukkhato nissarati niggacchati .
Sayaṃ niyyantīyeva hi taṃsamaṅgipuggalaṃ vaṭṭadukkhato niyyāpetīti vuccati .
Yā satthu anusiṭṭhi , taṃ karotīti takkaro
V3.39 , tassa , yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjakassāti attho .Dukkhakkhayāyāti sabbadukkhakkhayatthaṃ .
Diṭṭhisāmaññagatoti samānadiṭṭhibhāvaṃ upagato .
Phāsuvihārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
6-10.Ānandasuttādivaṇṇanā
106-110.
Chaṭṭhe adhisīleti nimittatthe bhummaṃ , sīlanimittaṃ na upavadati na nindatīti attho .
Attani kamme ca anu anu pekkhati sīlenāti attānupekkhī .
Sattamādīni uttānatthāneva .
Ānandasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Phāsuvihāravaggavaṇṇanā niṭṭhitā .