**ယဿ။ ပေ။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ**တိ ဧတဿ၊ ဟူသောပုစ္ဆာ၏။
ဝိသဇ္ဇနေ၊ အဖြေ၌။
**အဗျာကတာ စာတိ။ ပေ။ ဝုတ္တံ**တိ၊ ဟူ၍။
အဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။
ဝုတ္တံ။
[ကေစိဆရာတို့၏ဝါဒကို ပြလို၍ "ဣမသ္မိံ ပန ပဉှေ" စသည်ကိုမိန့်။]
ပန၊ ဆက်။
[ဤဝါဒနှင့် ကေစိဝါဒ
ကေစိဝဒန္တိ။ ။
[ကေစီတိ ဓမ္မသိရိတ္ထေရံ သန္ဓာယာဟ၊-အနု။] ထိုထေရ်တို့၏ စကားသည် "ဣမသ္မိံ ပန ပဉှေ" မှစ၍ "နာပိ ပဋိသေဓောတိ" တိုင်အောင်တည်း။ "ယဿ ကုသလာ ဓမ္မာ။ ပေ။ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ" ဟူသောပြဿနာ၌ ၂-ဖက်ရ ဝိဘင်းထုတ်ရာဝယ် "ပဉ္စဝေါကာရေ ကုသလာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ။ ပေ။ ကုသလာ စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ အဗျာကတာ စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို၌ ကုသိုလ်ဥပါဒ်ခိုက်ဟု ဆိုသောကြောင့် အဗျာကတာဓမ္မာအရ စိတ်အဗျာကတ မဟုတ်, ရုပ်အဗျာကတသာ ရနိုင်၏။ ရုပ်အဗျာကတလည်း ကမ္မ, စိတ္တ, ဥတု, အာဟာရ သမုဋ္ဌာန် ၄-မျိုးလုံးရနိုင်၏။
သို့သော် ကံ, ဥတု, အာဟာရသမုဋ္ဌာန် ရုပ် ၃-မျိုးကို မယူဘဲ စိတ္တသမုဋ္ဌာန် တမျိုးကိုသာ အလိုရှိအပ်၏။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ "အဗျာကတာ စာတိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဝသေန ဝုတ္တံ" ဟူသောစကားကို ကေစိဆရာက ထောက်ခံ၍ ဆိုသည်။
သည် အဓိပ္ပါယ်မကွဲ။ ထို့ကြောင့် ဝါဒန္တရမဟုတ်။]
ဣမသ္မိံ ပဉှေ၊ (ယဿ ကုသလာဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ= တဿ အဗျာကတာဓမ္မာ) ဟူသော ဤပြဿနာ၌။
ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိရူပဉ္စ၊ ကိုလည်း။
လဗ္ဘတိ၊ ရအပ်၏။
(ရနိုင်၏။)
ပန၊ ထိုသို့ပင် ရအပ်ရနိုင်ပါသော်လည်း။
ပဋိလောမဝါရဿ
ပဋိလောမဝါရဿ ဝိသဇ္ဇနေ။ ။
ပစ္စနိက်ကိုပင် ပဋိလောမဝါရဟု သုံးစွဲသည်။ ထိုဝါရဝယ် ကုသလမူ အဗျာကတမူလီဖြစ်သော "ယဿ ကုသလာ ဓမ္မာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ။ တဿ အဗျာကတာ ဓမ္မာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ" ဟူသော ပုစ္ဆာ၏ "သဗ္ဗေသံစဝန္တာနံ။ ပေ။ အဗျာကတာ စ ဓမ္မာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ" ဟူသော ဝိသဇ္ဇနာဝယ်စိတ်၏-ဘင်ခဏ၌ ကမ္မသမုဋ္ဌာန်စသော ရုပ် ၃-ပါးလုံး ဖြစ်နေပါသော်လည်း ထို ၃-မျိုးကို မယူဘဲ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တမျိုး၏ မဖြစ်ခြင်းကိုသာ ရည်ရွယ်၍ "အဗျာကတာ စ ဓမ္မာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ" ဟု ဟောတော်မူ၏။ ထိုဟောတော်မူပုံကို ထောက်၍ ဤအနုလောမ ကုသလမူ အဗျာကတမူလိ ပြဿနာ၌လည်း "အဗျာကတာစာတိ စိတ္တသမုဋ္ဌာန ရူပဝသေန ဝုတ္တံ"ဟု အဋ္ဌကထာ ဖွင့်သည်ကားသင့်မြတ်၏။-ဟူလို။
၊ ၏။
ဝိသဇ္ဇနေ၊ သော။
(ဧတ္ထ၌စပ်)
**သဗ္ဗေသံ။ ပေ။ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ**တိဧတ္ထ၊ ဤပါဌ်၌။
ပဝတ္တေ၊ ပဝတ္တိအခါ၌။
စိတ္တဿ၊ ၏။
ဘင်္ဂက္ခဏေ၊ ၌။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနံပိ၊ ဖြစ်သည်လည်း ဖြစ်သော။
တံ၊ ထိုကမ္မသမုဋ္ဌာန်ရုပ်ကို။
[တံဖြင့် ရှေ့ဝါကျ၌ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိရူပံကို စွဲနိုင်သောကြောင့် ဤနေရာ၌ "ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိရူပံသည် ပိုဟန်တူသည်။
အနုဋီကာကား ရှေ့က ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိ ရူပံကိုယူ၍ တံကိုဖွင့်ခြင်းဖြစ်သည်။]
အဂ္ဂဟေတွာ၊ ၍။
အဗျာကတာစ ဓမ္မာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပမေဝ၊ ကိုသာ။
ဣဓ၊ ဤအဗျာကတာ စ ဟူသောအဖြေ၌။
အဓိပ္ပေတံ။
ကမ္မသမုဋ္ဌာနာဒိရူပေ၊ ကမ္မသမုဋ္ဌာန်အစရှိသော ရုပ်၌။
ဝိဓာနံ၊ စီရင်ခြင်းသည်။
န (ဟောတိ)။
ပဋိသေဓောပိ၊ တားမြစ်ခြင်းသည်လည်း။
န (ဟောတိ။)
[အရကောက်၌ ထည့်၍မယူခြင်းကို "န ဝိဓာနံ" ဟုဆိုသည်။]
ဣတိ၊ သို့။
ကေစိ၊ အချို့သော ဓမ္မသိရီဆရာတို့သည်။
ဝဒန္တိ။
တထာ
တထာ။ ပေ။ နောတိ ဝုတ္တံတိ။ ။
ဤစကားလည်း အရှင်ဓမ္မသိရီထေရ်၏ စကားပင်တည်း။ "ကုသိုလ်တရားများဖြစ်ခိုက် အဗျာကတ တရားများချုပ်သလား" ဟု မေးတော်မူရာ၌လည်း စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်များကို ရည်ရွယ်သောကြောင့် "နော၊ မချုပ်ကြ" ဟု ဖြေတော်မူသည်။ ကုသိုလ်စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏ၌ ခဏတိုင်းဖြစ်နေသော ကမ္မာဒိသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့ကား ချုပ်ကြမည်သာ။ ထို့ကြောင့် ထိုကမ္မာဒိသမုဋ္ဌာန်ရုပ်များကို ဤယမက၌ မယူရဟု သိနိုင်ပါသည်၊-ဟူလို။
၊ ထိုမှတပါး။
စိတ္တသမုဋ္ဌာန ရူပမေဝ၊ ကိုသာ။
သန္ဓာယ, ယဿ။ ပေ။ နောတိ၊ ဟူ၍။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
ဣတိ၊ သို့။
(ကေစိ၊ အချို့သော ဓမ္မသိရိဆရာတို့သည်။
ဝဒန္တိ။)
ပန
တံ ပနေတံ။ ပေ။ သိဒ္ဓိတော။ ။
ဤစကားဖြင့် ထိုကေစိဝါဒကို ဋီကာဆရာ ပယ်သည်။ ဋီကာဆရာသည် စိတ်၏ ဘင်ခဏ၌ ရုပ်၏ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း,စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏ၌ ရုပ်၏ ချုပ်ခြင်းကို၎င်း အလိုမရှိကြောင်းကို ရှေ့ခန္ဓဝိဘင်း, သုတ္တန္တဘာဇနီယ, ပကိဏ္ဏကကထာဋီကာ၌ ပြခဲ့ပြီ။ ထို့ကြောင့် ဤ၌ စိတ်၏ ဘင်ခဏဝယ် ရုပ်မဖြစ်ခြင်းကို၎င်း စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏဝယ် ရုပ်တို့၏ မချုပ်ခြင်းကို၎င်း ဤပါဠိတော်များက ပြီးစီးစေပါသည်-ဟုဆိုသည်။
၊ ထိုသို့ပင်ဆိုကြပါသော်လည်း။
တံ ဧတံ၊ ထိုစကားကို။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝတ္တုံ၊ ငှာ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။
(ကသ္မာ) စိတ္တဿ၊ ၏။
ဘင်္ဂက္ခဏေ၊ ၌။
ကမ္မသမုဋ္ဌာနရူပါဒီနံပိ၊ တို့၏လည်း။
ဥပ္ပါဒဿ၊ ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း။
(စိတ္တဿ၊ ၏။)
ဥပ္ပါဒက္ခဏေ၊ ၌။
(ကမ္မသမုဋ္ဌာနရူပါဒီနံပိ၊ တို့၏လည်း။)
နိရောဓဿ၊ ချုပ်ခြင်းကို၎င်း။
ဧဝမာဒီဟိ၊ ဤသို့အစရှိကုန်သော။
ပါဠီဟိ ဧဝ၊ ပါဠိတော်တို့ဖြင့်ပင်။
ပဋိသေဓသိဒ္ဓိတော၊ တားမြစ်ခြင်း၏ ပြီးစီးခြင်းကြောင့်တည်း။
[ဧဝံဖြင့် "သဗ္ဗေသံ စဝန္တာနံ ပဝတ္တေ စိတ္တဿ။ ပေ။ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ယဿ ကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ ပေ။ နော" ဟူသောပြအပ်သော ပါဠိတော် ၂-ရပ်ကို ညွှန်ပြသည်။]
စ၊ ကား။
ယေ
ယေ စ ဝဒန္တိ။ ။
ဝဇိရဗုဒ္ဓိထေရ်ဟု အနုဋီကာဖွင့်၏။ ထိုထေရ်ကား ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော် နိရောဓ ကထာဝယ် "သောတာပတ္တိမဂ်ခဏ၌ ဖြစ်သမျှ တရားတို့သည် (စိတ္တဇရုပ်ကို ချန်ထား၍) ဝိရာဂ, ဝိရာဂါရမဏ၊ စသော တရားများဖြစ်ကြ၏။"
ဟု ရှင်သာရိပုတြာ ဟောတော်မူ၏။ ထို၌ သောတာပတ္တိမဂ်ခဏဝယ် ကမ္မဇစသော ရုပ်များဖြစ်ကြသော်လည်း "ထပေတွာ ရူပံ" ဟု သာမညမဟောဘဲ "ထပေတွာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ" ဟု စိတ်နှင့်စပ်၍ ဖြစ်ခြင်းရှိသော ရုပ်များကိုသာ ဖယ်ကြဉ်တော်မူသကဲ့သို့။ ထို့အတူ "ဤဓမ္မယမက၌လည်း စိတ်နှင့် စပ်သော စိတ္တဇရုပ်ကိုသာ ဟောတော်မူအပ်၏"ဟု ဆိုသည်။ ဤစကားကို ဋီကာဆရာက "တဉ္စ တထာ န ဟောတိ" ဟု ပယ်၍ "ယေသံ ဟိ" စသည်ဖြင့် အကျယ်ပြသည်။
၊ အကြင်ဝဇိရဗုဒ္ဓိထေရ်တို့သည်။
ဝဒန္တိ။
(ကိံ)၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၌။
နိရောဓကထာယံ၊ နိရောဓကထာ၌။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ခဏေ၊ ၌။
ဇာတာ၊ ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ စိတ် စေတသိက် တရားတို့သည်။
စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ၊ ကို။
ထပေတွာ, သဗ္ဗေပိ၊ အလုံးစုံသောတရားတို့သည်လည်း။
ဝိရာဂါစေဝ၊ မတပ်မက်ကြောင်းတို့သည်၎င်း။
ဝိရာဂါရမဏာ၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသောအာရုံရှိကုန်သည်၎င်း။
ဝိရာဂဂေါစရာ၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော ကျက်စားရာရှိကုန်သည်၎င်း။
ဝိရာဂသမုဒါဂတာ၊ နိဗ္ဗာန်တရားသို့ ကောင်းစွာအထက်အထက်၌ ရောက်ကုန်သည်၎င်း။
ဝိရာဂပတိဋ္ဌာ၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တည်ရာရှိကုန်သည်၎င်း။
ဟောန္တိ။
ဣတိ အာဒီသု၊ တို့၌။
ထပေတွာ ရူပံတိ၊ ဟူ၍။
အဝတွာ၊ သာမညအားဖြင့် ဟောတော်မမူဘဲ။
စိတ္တဇရူပါနံ၊ တို့၏။
စိတ္တပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ၊ စိတ်နှင့်စပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
ထပေတွာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံတိ၊ ဟူ၍။
(ဓမ္မသေနာပတိနာ) ဝုတ္တံ ယထာ၊ သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ဣဓာပိ၊ ဤဓမ္မယမက၌လည်း။
(စိတ္တဇရူပဿ၊ ၏။)
စိတ္တပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ၊ ကြောင့်။
စိတ္တဇရူပမေဝ၊ ကိုသာ။
(ဘဂဝတာ) ကထိတံ။
ဣတိ၊ သို့။
(ဝဒန္တိ)။
တဉ္စ၊ ထိုစကားသည်လည်း။
တထာ၊ ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့်။
န ဟောတိ၊ (ကသ္မာ), ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
ယေသံ၊ အကြင် စိတ္တဇရုပ်တို့အား။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ၊ သည်။
သဟဇာတပစ္စယော၊ သဟဇာတသတ္တိဖြင့်ကျေးဇူးပြုသည်။
ဟောတိ။
ယေသု စ၊ အကြင် စိတ္တဇရုပ်တို့၌လည်း။
ဝိရာဂါဒိ အာသင်္ကာ၊ ဝိရာဂါအစရှိသည် အဖြစ်၌ ယုံမှားဖွယ်သည်။
ဟောတိ။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂ သဟဇာတာ၊ သောတာပတ္တိမဂ်နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော။
တေဓမ္မာ၊ ထိုစိတ္တဇရုပ်တရားတို့ကို။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ခဏေဇာတာ ဓမ္မာတိ၊ ဟူ၍။
တတ္ထ၊ ထိုပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၌။
(ဓမ္မသေနာပတိနာ) ဝုတ္တာ။
ဟိ၊ မှန်။
**သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ခဏေ ဇာတာ**တိ၊ ဟူသော။
ဝစနံ၊ သည်။
မဂ္ဂေ၊ မဂ်ကြောင့်။
ဇာတတံ၊ ဖြစ်သည်၏အဖြစ်ကို။
ဒီပေတိ။
စ၊ သည်သာမကသေး။
အမဂ္ဂေ၊ မဂ်မဟုတ်သော ကံအစရှိသော အခြားတရားကြောင့်။
ဇာယမာနာနိ၊ ကုန်သော။
ကမ္မဇာဒီနိ၊ ကမ္မဇအစရှိသော ရုပ်တို့သည်။
မဂ္ဂက္ခဏေ၊ ၌။
ဇာတဝေါဟာရံ၊ ဖြစ်ကုန်၏ဟူသော ဝေါဟာရကို။
န အရဟန္တိ။
(ကသ္မာ)၊ တေသံ၊ ထိုကမ္မဇ အစရှိသော ရုပ်တို့၏။
တဿ၊ ထိုမဂ်၏။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ခဏေ၊ ၌။
သဟဇာတပစ္စယတာ ဘာဝတော၊ သဟဇာတပစ္စည်း၏ အဖြစ်၏မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
မဂ္ဂက္ခဏေ၊ ၌။
တံ သဟဇာတဓမ္မေသု၊ ထိုမဂ်နှင့်တကွဖြစ်သော တရားတို့တွင်။
ထပေတဗ္ဗံ၊ ခြွင်းချန်ထိုက်သောတရားကို။
(ယုံမှားဖွယ်ရှိသည့် အတွက်ခြွင်းချန်ထိုက်သော စိတ္တဇရုပ် တရားကို။)
ထပေတုံ၊ ခြွင်းချန်ခြင်းငှာ။
ထပေတွာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံတိ (ဓမ္မသေနာပတိနာ)ဝုတ္တံ။
ပန၊ ဆက်။
ဣဓ၊ ဤဓမ္မယမက၌။
ကုသလာဒိဓမ္မာ၊ တို့သည်။
ယဿ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏ (သန္တာန်၌) ၎င်း။
ယတ္ထ၊ အကြင်ဘုံ၌၎င်း။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်လည်းဖြစ်ကုန်၏။
နိရုဇ္ဈန္တိ စ၊ ချုပ်လည်းချုပ်ကုန်၏။
တဿ ပုဂ္ဂလဿ၊ ၏၎င်း။
တသ္မိံ စ ဩကာသေ၊ ထိုဘုံ၌၎င်း။
ဥပ္ပါဒနိရောဓာနံ၊ ဖြစ်ကုန်ချုပ်ကုန်သော။
အဗျာကတဓမ္မာနံ၊ တို့၏။
ကုသလာဒိ ပဋိဗဒ္ဓတာ၊ ကုသိုလ်အစရှိသည်တို့နှင့် ဆက်စပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကို၎င်း။
အပ္ပဋိဗဒ္ဓတာစ၊ မဆက်စပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကို၎င်း။
အာမဌာ၊ သုံးသပ်အပ်ကုန်ပြီ။
[ပဋိဗဒ္ဓတာဖြင့် ဥပ္ပါဒကိုပြသည်၊ အပ္ပဋိဗဒ္ဓတာဖြင့် နိရောဓကိုပြသည်။]
စ၊ ဆက်။
ကမ္မဇာဒိရူပံ၊ သည်။
အဗျာကတံ၊ အဗျာကတ တရားသည်။
န န ဟောတိ၊ မဖြစ်မဟုတ် ဖြစ်သည်သာ။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
သန္နိဋ္ဌာနေန၊ သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့်။
ဂဟိတဿ၊ သော။
ပုဂ္ဂလဿ၊ ၏ (သန္တာန်၌) ၎င်း။
ဩကာသေ ဝါ၊ ၌၎င်း။
ဥပ္ပါဒနိရောဓေသု၊ တို့သည်။
ဝိဇ္ဇမာနေသု၊ ထင်ရှားရှိကုန်လေသော်။
အဗျာကတာနံ၊ တို့၏။
တေ၊ ထိုဥပ္ပါဒနိရောဓတို့ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗာ။
(ဥပ္ပါဒနိရောဓေသု၊ တို့သည်။)
အဝိဇ္ဇမာနေသု၊ သော်။
ပဋိသေဓေတဗ္ဗာ၊ တားမြစ်ထိုက်ကုန်၏။
စ၊ ဆက်။
အဗျာကတာ၊ တို့သည်။
အစိတ္တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ၊ စိတ်နှင့်မဆက်စပ်ကုန်။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဧတ္ထ၊ ဤအဗျာကတာစ ဟူသောအဖြေ၌။
န ဂဟိတာ။
ဣတိ ဝတ္တုံ န သက္ကာ။
(ကသ္မာ) နိရောဓသမာပန္နာနံ၊ နိရောဓသမာပန္န ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏၎င်း။
အသညသတ္တာနံ၊ တို့၏၎င်း။
ဥပ္ပါဒနိရောဓဝစနတော၊ ဖြစ်ခြင်း ချုပ်ခြင်းကို ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(တဉ္စ၊ ထိုဝဇိရဗုဒ္ဓိထေရ်၏ စကားသည်လည်း။
တထာ၊ ဖြင့်။
န ဟောတိ)။
စတုတ္ထပဉှေ၊ ၌။
[ကုသလဓမ္မမူ အဗျာကတဓမ္မမူလီ ပဋိလောမပုစ္ဆာ၌။]
**ပဝတ္တေ အကုသလာဗျာကတစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ**တိ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။
[ပါဠိတော်၌ "ပဝတ္တေ ကုသလ ဝိပ္ပယုတ္တ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ" ဟု ရှိ၏။]
ယဿ ဝါ ပန အဗျာကတာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ၊ ဟူသော။
ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန၊ ဖြင့်။
ဂဟိတေသု၊ ယူအပ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင်။
ပဉ္စဝေါကာရေ၊ ၌။
အကုသလာဗျာကတ စိတ္တာနံ၊ အကုသိုလ်စိတ် အဗျာကတစိတ်တို့၏၎င်း။
စတုဝေါကာရေ၊ ၌။
အဗျာကတစိတ္တဿေဝစ၊ ၏သာ၎င်း။
ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂီနော၊ ဥပါဒ်ခဏနှင့်ပြည့်စုံခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။
သန္ဓာယ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
ဧဝံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ပြဿနာတို့၌။
သန္နိဋ္ဌာန ဝသေန၊ သန္နိဋ္ဌာန်၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဝိသေသော၊ အထူးကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော။
၇၉။
**ဧကာဝဇ္ဇနေန
ဧကာဝဇ္ဇနေနံ။ ပေ။ ဝုတ္တံ။ ။
မဂ္ဂဝီထိ ကျသောအခါ ထိုဝီထိ၌ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းဖြစ်၏။ ထိုမနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းတခုကြောင့် ပရိကမ်, ဥပစာ, အနုလုံ, ဝေါဒါန်, အရဟတ္တမဂ်စိတ်တို့ဖြစ်ကြ၏။ ထိုတွင် "ယဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အဂ္ဂမဂ္ဂံ ပဋိလဘိဿန္တိ" အရ တိုက်ရိုက်ယူရလျှင် အရဟတ္တမဂ်၏ရှေ့က ဝေါဒါန်(ဂေါတြဘူ) တခုသာရ၏။ သို့သော် "အကုသလာ ဓမ္မာ နုပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ။ နောစ တေသံ ကုသလာ ဓမ္မာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ" ဟူသော လက္ခဏာအရ အကုသိုလ်မဖြစ်လတ္တံ့ခြင်း, ကုသိုလ်၏ ဥပါဒ်ခြင်းအားဖြင့် လက္ခဏာတူသော ဝေါဒါန်ရှေ့က ပရိကမ်, ဥပစာ, အနုလုံကိုလည်း ယူဖို့ရန် "တတော ဩရိမစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေပိ ဧတံ လက္ခဏံ လဗ္ဘတေဝ" ဟု အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုသည်။
ဥပ္ပန္နဿာတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ။
ပန၊ ထိုသို့ပင်ဆိုအပ်ပါသော်လည်း။
နာနာဝဇ္ဇနေနပိ
နာနာဝဇ္ဇနေနာပိ။ ပေ။ ဣဒံ လက္ခဏံ လဗ္ဘတေဝ။ ။
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းအမျိုးမျိုးဟု ဆိုသဖြင့် အဂ္ဂမဂ္ဂဝီထိ တဝီထိသာမက ထိုဝီထိ၏ရှေ့၌ကုသိုလ်ဇော ဝီထိအတော်များစွာ ဖြစ်နေလျှင် ထိုဇောစိတ်များ၏ ဥပါဒ်ခဏ၌လည်း အကုသိုလ်မဖြစ်လတ္တံ့, ကုသိုလ်ဖြစ်ဆဲ ဟူသော ဤလက္ခဏာကို ရနိုင်သည်သာ။
၊ မတူထူးခြားကွဲပြားသော အာဝဇ္ဇန်းကြောင့်လည်း။
တတော၊ ထိုဧကာဝဇ္ဇန အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိမှ။
ပုရိမတရဇဝနဝီထီသု၊ သာ၍ရှေး၌ဖြစ်သောဇောဝီထိတို့၌။
ဥပ္ပန္နဿ၊ ဖြစ်သောကုသိုလ်စိတ်၏။
ဥပ္ပါဒက္ခဏေ၊ ၌။
တေသံ။ ပေ။ နုပ္ပဇ္ဇန္တီတိ၊ ဟူသော။
ဣဒံလက္ခဏံ၊ ကို။
လဗ္ဘတေဝ၊ ရအပ်သည်သာ။
တသ္မာ
တသ္မာ။ ပေ။ ဒီပိတံ။ ။
{{nissaya|ထိုသို့ ဤလက္ခဏာကို ရနိုင်သောကြောင့် ဤလက္ခဏာဖြင့် "သဗ္ဗံ။ ပေ။ ဒီပိတံ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ နာနာဝဇ္ဇနဖြစ်သော ရှေ့ဇောဝီထိတို့၌ ပါသော ကုသိုလ်အားလုံးကိုပင် ပြအပ်ပြီး ဖြစ်သည်ဟုမှတ်ပါ။ [ဤဝါကျ၌ "ဧတေနေဝ ကုသလာနာဂတဘာဝပရိယောသာနေန|ကုသိုလ်၏ အနာဂတ်အဖြစ်၏ အဆုံးဟူသည် အရဟတ္တမဂ်စိတ်၏ ရှေ့ကနဝေါဒါန်စိတ်တည်း။ ထိုစိတ်ဖြင့် ထိုရှေ့က နာနာဝဇ္ဇနဝီထိတို့တွင် ပါဝင်သော ကုသိုလ်စိတ်အားလုံး၏ ဥပါဒ်ခဏတို့ကိုလည်း ထိုသမာနလက္ခဏာအဖြစ်ကြောင့် ပင်ပြအပ်ပြီးဖြစ်သည်-ဟူလို။]}}
၊ ကြောင့်။
ဧတေနလက္ခဏေန၊ အားဖြင့်။
သမာနလက္ခဏံ၊ တူသော လက္ခဏာရှိသော။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော ကုသိုလ်စိတ်သည်။
ဝါ၊ ကို။
**ယဿ။ ပေ။ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ**တိ၊ ဟူသော။
ဧတေနေဝ ကုသလာနာဂတဘာဝပရိယောသာနေန၊ ဤကုသိုလ်၏ အနာဂတ်အဖြစ်၏ အဆုံးဖြစ်သော ဂေါတြဘူစိတ်ဖြင့်ပင်။
တာယ ဧဝ သမာန လက္ခဏတာယ၊ ထို တူသောလက္ခဏာရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်ပင်။
ဒိပိတံ ဟောတိ။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
အကုသလာတီတဘာဝဿ၊ အကုသိုလ်၏ အတိတ်၏အဖြစ်၏။
အာဒိမှိ၊ အစဖြစ်သော။
**ဒုတိယေ အကုသလေ**တိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တဋ္ဌာနေ၊ ဟောတော်မူအပ်ရာဌာန၌၎င်း။
အဗျာကတာတီတဘာဝဿ စ၊ အဗျာကတ၏ အတိတ်၏ အဖြစ်၏လည်း။
အာဒိမှိ၊ သော။
**ဒုတိယေ စိတ္တေ**တိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တဋ္ဌာနေစ၊ ၌၎င်း။
ဧသ နယော
ဧသ နယော။ ပေ။ ဝုတ္တဋ္ဌာနေ။ ။
"အကုသလာတီတဘာဝဿ" ကို "ဒုတိယေ အကုသလေတိ"နှင့်၎င်း, "အဗျာကတာတီတ ဘာဝဿ" ကို"ဒုတိယေ စိတ္တေတိ" နှင့်၎င်းတွဲပါ။ ထိုတွင် အတီတဝါရ အနုလောမပုဂ္ဂလောကာသ၌ "ယဿ ဝါ ပန ယတ္ထ အကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ။ တဿ တတ္ထ ကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ" ဟူသော ပုစ္ဆာ၏ ဝိသဇ္ဇနာ၌ "သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေအကုသလေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေ တေသံ တတ္ထ" ဟုဟောတော်မူ၏။ ထို၌ ဒုတိယ အကုသိုလ်စိတ်အရ ဘဝနိကန္တိက ဒုတိယဇောသာ တိုက်ရိုက်ရသော်လည်း ထိုကဲ့သို့ အကုသိုလ်ဖြစ်ဖူးခြင်း, ကုသိုလ် မဖြစ်သေးခြင်း လက္ခဏာတူသော တတိယ။ ပေ။ သတ္တမဘဝနိကန္တိကဇောတို့ကိုပါ ယူရ၏။
"ယဿ ဝါ ပန ယတ္ထ အဗျာကတာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ။ တိဿ တတ္ထ ကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ" ဟူသော ပုစ္ဆာ၏ ဝိသဇ္ဇနာဖြစ်သော "သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေ စိတ္တေ" အရ၌လည်း အဗျာကတဖြစ်ဘူးသော (ပဋိသန္ဓေနောက်က) ပဌမဘဝင်စိတ်သာ တိုက်ရိုက်ရသော်လည်း လက္ခဏာတူသော နောက်နောက်ဘဝင်များနှင့် ဘဝနိကန္တိကဇောတို့ကို၎င်း ပဌမဆုံးဖြစ်သော ကုသိုလ်ဇောကို၎င်း ယူရ၏။ ဤသို့ယူရသောကြောင့် "ဧသနယော" ဟု ဆိုသည်။
။
ဟိ၊ ထင်ရှားအောင် ပြဦးအံ့။
ဘာဝနာဝါရေ၊ ၌။
ဘာဝနာပဟာနာနံ၊ ဘာဝနာပဟာနစိတ်တို့၏။
ပရိယောသာနေန၊ အဆုံးဖြစ်သော။
အဂ္ဂမဂ္ဂေန၊ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့်။
တတော၊ ထို အရဟတ္တမဂ်မှ။
ပုရိမတရာနိ၊ သာ၍ရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော။
ဘာဝနာပဟာနာနိပိ၊ ဘာဝနာပဟာနစိတ်တို့သည်လည်း။
ဝါ၊ တို့ကိုလည်း။
ဒဿိတာနိ၊ ကုန်သည်။
ဟောန္တိယထာ
ယထာဟိ။ ပေ။ ဧဝမိဓာပိ။ ။
ဆိုအပ်ပြီးသော အဓိပ္ပါယ်ကို ထင်ရှားပြသော စကားတည်း။ "ယထာ ဟိ" စသော ဥပမာန ဝါကျ၌ အဓိပ္ပါယ်ထင်ရှားပြီ။ "ဧဝ မိဓာပိ" စသည်၌ "ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ပဝတ္တိဝါရေ။ တံတံတိအကုသလာတီတတာဒိ ကုသလာနာဂတတာဒိ စ" ဟု အနုဋီကာဖွင့်၏။ ထိုတွင် "သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေ အကုသလေ စိတ္တေ" ဟု အကုသိုလ် အတိတ်စိတ်ရှိသော ဒုတိယ အကုသိုလ်စိတ်ကို အစဆုံးပြထား၏။ ထိုအစဖြင့် အတိတ်အကုသိုလ် အစရှိသော နောက်နောက် အကုသိုလ်များကိုယူရ၏။ "အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂီ။ ပေ။ ပဇဟတိ-၌ "အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂီ"သည် ကုသိုလ်တရားတို့တွင် နောက်ဆုံးတရားနှင့် ပြည့်စုံသူတည်း။ ထိုအဂ္ဂ မဂ္ဂ ဟူသော အဆုံးဖြင့် ရှေ့၌ ဖြစ်သော ဘာဝနာပဟာနဇော, ပရိကမ်စသော ဇောကို ပြသည်။
၊ သို့။
ဧဝံ, ဣဓာပိ၊ ဤပဝတ္တိဝါရ၌လည်း။
တံ တံ၊ ထိုအကုသိုလ်တရားတို့၏ အတိတ်အဖြစ် အစရှိသည်, အကုသိုလ်တရားတို့၏ အနာဂတ်အဖြစ် အစရှိသည်ကို။
တေန တေန အာဒိနာ၊ ထိုထို ဒုတိယေအကုသလေ အတူရှိသောအစဖြင့်၎င်း။
တေန တေန အန္တေန စ၊ ထိုထို အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂီ အတူရှိသော အဆုံးဖြင့်၎င်း။
ဒဿိတံ။
ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။