Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Yamakapakaraṇa-mūlaṭīkā

3. Pajahanavāravaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ပဇဟနဝါရေ၊ ၌။ ယေန၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ကာမရာဂါနုသယာဒယော၊ တို့ကို။ သာဝသေသာ၊ အကြွင်းအကျန်နှင့် တကွ ဖြစ်ကုန်သည်။ (ဟုတွာ) ပဟီယန္တိ၊ ပယ်အပ်ကုန်၏။ သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (န ဟောတိ၌ စပ်။) ဝါ၊ ကို။ (ဝတ္တဗ္ဗော၌စပ်။) တေ၊ ထိုကာမရာဂါနုသယအစရှိသည်တို့ကို။ ပဇဟတိ၊ ပယ်စွန့်ဆဲ။ ဣတိ၊ သို့။ သန္နိဋ္ဌာနံ၊ အပြီးအပြတ်ဆုံးဖြတ်မှုကို။ ကတွာ, ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ (ကသ္မာ), အပဇဟနသဗ္ဘာဝါ အပဇဟနသဗ္ဘာဝါ။ ။ အပဟာနဿ (ပယ်ခြင်းမရှိသော အနုသယ၏)။ အပ္ပဟီယမာနဿ ဝါ၊ တနည်းပယ်အပ်ဆဲမဟုတ်သော အနုသယ၏+သဗ္ဘာဝါ၊ ထင်ရှားရှိသေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း၊-အနု။ ၊ ပယ်စွန့်ရခြင်းမရှိသော အနုသယ၏ထင်ရှားရှိသေးသည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ဝါ၊ ပယ်အပ်ဆဲ မဟုတ်သောအနုသယ၏ ထင်ရှားရှိသေးသည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ တသ္မာ တသ္မာသန္နိဋ္ဌာနေ။ ။ "ယော ဝါ ပန မာနာနုသယံ ပဇဟတိ" ကဲ့သို့ သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ကို "သန္နိဋ္ဌာနေ" ဟု ဆိုသည်။ [ရှေ့ဝါကျ၌ "သန္နိဋ္ဌာနံကတွာ" ကား အပြီးအပြတ်ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်းကို ဆိုသောစကားတည်း]။ ၊ ကြောင့်။ သန္နိဋ္ဌာနေ၊ သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်၌။ နိရဝသေသပ္ပဇဟနကော ယေဝ၊ အကြွင်းမရှိအောင် ပယ်နိုင်သူကိုသာ။ ပဇဟတီတိ၊ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တော၊ တသ္မာ တသ္မာ။ ပေ။ နောတိ ဝုတ္တံ။ ။ [ရှေ့ဝါကျ၌ "တသ္မာ" ဟု အကျိုးရဖလဝါကျကိုဆိုပြီးလျှင် ဤဝါကျ၌ "တသ္မာ" ဟု ဖလကို ဆိုပြန်ရကားဤနောက် တသ္မာကို "လဒ္ဓဂုဏ်ဝါကျ" ဟု ဆိုရသည်။] ရှေ့ဝါကျ၌ ပြအပ်ခဲ့သော စည်းကမ်းနှင့်အညီ ဤဝါကျ၌ "နော" ဟု ဖြေဆိုနိုင်ခြင်း ဟူသောအကျိုးကို ရသည်၊-ဟူလို။ မာနာနုသယကို အရဟတ္တမဂ်ရောက်မှ အပြီးပယ်နိုင်၏။ ထိုအရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမရာဂါနုသယကိုကား အနာဂါမိမဂ်တုန်းကပင် ပယ်ပြီးဖြစ်ရကား အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်က ပယ်ဖွယ်မလိုသောကြောင့် "နော" ဟု ဖြေတော်မူနိုင်သည်၊-ဟူလို။ ၊ ကြောင့် (သန္နိဋ္ဌာန်အရာ၌ အကြွင်းမရှိအောင် ပယ်စွန့်နိုင်သူကိုသာ ပဇဟတိ ဟုဟောတော်မူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်)။ ယော ဝါ ပန။ ပေ။ နောတိ၊ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
ပန၊ ကား။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ သံသယပဒေန၊ ဖြင့်။ ပဟာနကရဏမတ္တမေဝ၊ ပယ်မှုကိုပြုခြင်းမျှကိုသာ။ ပုစ္ဆတိ၊ မေးတော်မူ၏။ သန္နိဋ္ဌာနံ၊ အပြီးအပြတ် ဆုံးဖြတ်မှုကို။ န ကရောတိ၊ မပြု။ တသ္မာ တသ္မာ။ ပေ။ ပဇဟတီတိ ဝုတ္တံ။ ။ "ပဟာနံ သန္ဓာယ"ကို ဝုတ္တံ၌စပ်။ "ယော ကာမရာဂါနုသယံ ပဇဟတိ" ဟူသောသန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် အပြီးအပြတ်ပယ်နိုင်သော အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်ကို ယူရ၏။ သော မာနာနုသယံပဇဟတိ" ကား သံသယပုဒ်ဖြစ်သောကြောင့် ပယ်ရုံမျှကို မေးသော ပုစ္ဆာဖြစ်ရကား ပယ်နိုင်သလောက်ကို ရည်ရွယ်၍ "တဒေကဋ္ဌံ (ထိုကာမရာဂါနုသယနှင့် ပယ်ခြင်းအားဖြင့် တူသောပုဂ္ဂိုလ်တဦး၌ တည်သော မာနာနုသယတချို့ကို) ပဇဟတိ" ဟု ဖြေသည်။ [မာနာနုသယကို အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂီဖြစ်မှ အကြွင်းမဲ့ပယ်သည်။] ၊ ကြောင့်။ ယထာ ဝိဇ္ဇမာနံ၊ အကြင်အကြင် ထင်ရှားရှိသော။ ပဟာနံ၊ ပယ်ခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ယော ကာမရာဂါနုသယံ။ ပေ။ တဒေကဋ္ဌံ ပဇဟတီတိ၊ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
ပန၊ ကား။ ပဋိလောမေ၊ ပဋိလောမ၌။ [ယမိုက်အကောက်များဝယ် "ပစ္စနိက်"ဟုခေါ်အပ်သော ပဋိလောမ၌။] နပ္ပဇဟတီတိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ပဇဟနာဘာဝေါ ဧဝ၊ ပယ်ခြင်း၏မရှိခြင်းကိုသာ။ [ဧဝဖြင့် သန္နိဋ္ဌာန်ပယ်,တဒေကဋ္ဌပယ်ဟု ခွဲခြားအပ်သောပယ်ခြင်းကို ကန့်သည်။] သန္နိဋ္ဌာနပဒေန၊ သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့်၎င်း။ သံသယပဒေနစ၊ သံသယပုဒ်ဖြင့်၎င်း။ ဝိနိစ္ဆိတော၊ ဆုံးဖြတ်လည်း ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီ။ ပုစ္ဆိတော စ၊ မေးလည်း မေးအပ်ပြီ။ [သန္နိဋ္ဌာနပဒေနကို ဝိနိစ္ဆိတောနှင့်တွဲ၊ သံသယပဒေနကိုပုစ္ဆိတောနှင့်တွဲပါ။] တသ္မာ၊ ကြောင့်။ နိရဝသေသ ဝသေန၊ အကြွင်းမရှိသည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပဇဟနကာနံ၊ ပယ်တတ်ကုန်သော။ [ရှေးနိဿယ၌ "နိရဝသေသပ္ပဇဟနကာနံ" ဟု သမာသ်ရှိ၏။] ယေသံ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ ပဇဟနံ၊ အကြွင်းမဲ့ပယ်ခြင်းသည်။ နတ္ထိ။ တေ၊ ထိုနိရဝ သေသပ္ပဇဟနပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။ ထပေတွာ၊ ၍။ အဝသေသာ အဝသေသာ။ ပေ။ ယထာဝိဇ္ဇမာနေန။ ။ အဝသေသာတိ တဿ အနုသယဿ နိရဝသေသပ္ပဇဟနကေဟိ အဝသိဋ္ဌာ။ တေသု ယေသံ ဧကစ္စေ အနုသယာ ပဟီနာ။ တေပိ အပ္ပဇဟနသဗ္ဘာဝေနေဝ (မပယ်အပ်သော အနုသယတို့၏ ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်ပင်) နပ္ပဇဟန္တီတိ ဝုတ္တာ။ န စ ယထာဝိဇ္ဇမာနေနာတိ မဂ္ဂကိစ္စဘာဝေန (မဂ်ကိစ္စ၏ အဖြစ်ဖြင့်) ဝိဇ္ဇမာနပ္ပကာရေန ပဟာနေန ဝဇ္ဇိတာရဟိတာ ဧဝ (န) ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ၊-အနု။ ၊ ကြွင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။ အပ္ပဇဟနသဗ္ဘာဝေနေဝ၊ မပယ်အပ်သေးသော အနုသယ၏ ထင်ရှားရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်ပင်။ နပ္ပဇဟန္တီတိ၊ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တာ။ စ၊ ဗျတိရိက်။ ယထာဝိဇ္ဇမာနေန၊ အကြင်အကြင် မဂ်၏ပယ်ခြင်းအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော။ ပဟာနေနေဝ၊ ပယ်ခြင်းသည်သာ။ ဝဇ္ဇိတာ၊ ကြဉ်အပ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။ (တနည်း) ပဟာနေနေဝ၊ ပယ်ခြင်းမှသာ။ ဝဇ္ဇိတာ၊ ကင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို။ (နပ္ပဇဟန္တီတိ၊ ဟူ၍။) (ဘဂဝတာ) န (ဝုတ္တာ)၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သည်မဟုတ်။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။ [ဋီကာဆရာ၏ဖွင့်ချက် စကားသက်သက်အပြီးတည်း။]
အနာဂါမိမဂ္ဂသမင်္ဂီဉ္စ။ ပေ။ နပ္ပဇဟန္တီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ အဋ္ဌကထာယံ အဋ္ဌကထာယံ။ ပေ။ ဝတ္တုံ။ ။ အဋ္ဌကထာအဖွင့်ကို မနှစ်သက်၍အပြစ်ပြလိုသောကြောင့် "အဋ္ဌကထာယံ။ ပေ။ ဝုတ္တံ" ဟု အဋ္ဌကထာစကားကို ထပနာထားသည်။ "ကိဉ္စာပိ။ ပေ။ အတ္ထိ" ဟူသော ဝါကျသည် ထုံးစံအတိုင်း အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အကြောင်းပြ (အာဘောဂ)ကို ချီးမြှောက်သော အနုဂ္ဂဟဝါကျတည်း။ "တထာပိ။ ပေ။ န ဟောတိ" သည် အဋ္ဌကထာ၏ အကြောင်းပြ (အာဘောဂ)ကို ပယ်သော စကားတည်း။ "ဣတိ တေသံ။ ပေ။န သက္ကာဝတ္တုံ" ကား အဋ္ဌကထာစကားကို ပယ်ရှားသော စကားတည်း။ [ဤတိုင်အောင် ဝါကျရိုးရာအတိုင်း ဝါကျကို ခွဲ၍ အနက်အတိုင်း အဓိပ္ပါယ်မှတ်ပါ။] ၊ ၌။ ပုထုဇ္ဇနော။ ပေ။ ပဟီနတ္တာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ။
တတ္ထ၊ ထိုအဋ္ဌကထာစကားရပ်၌။ ကေသဉ္စိ၊ အချို့သော သောတာပတ္တိဖလဋ္ဌ, သကဒါဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌ, ကသဒါဂါမိဖလဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော၊ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယကို (ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီ။) ကေသဉ္စိ၊ အချို့သော အနာဂါမိဖလဋ္ဌ, အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌ, အရဟတ္တ ဖလဋ္ဌ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ ဥဘယံ၊ ၂-ပါးစုံသောကာမရာဂါနုသယ, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယကို။ ပဟီနံ၊ ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ သေသာနံ၊ ပုထုဇ္ဇဉ်, အနာဂါမိမဂ္ဂသမင်္ဂီ, အဋ္ဌမကပုဂ္ဂိုလ်တို့မှ ကြွင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ တေသံ၊ ထိုကာမရာဂါနုသယ, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယတို့၏။ ပဟီနတာ၊ ပယ်အပ်ကုန်ပြီး၏ အဖြစ်သည်။ ကိဉ္စာပိ အတ္ထိ၊ ၏။ တထာပိ၊ သော်လည်း။ သောတာပန္နာဒီနံ၊ တို့၏။ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယဿ၊ ၏။ ပဟီနတာ၊ ပယ်အပ်ပြီး၏ဖြစ်သည်။ ဥဘယာပဇဟနဿ၊ ၂-ပါးစုံသော ကာမရာဂါနုသယ,ဝိစိကိစ္ဆာနုသယကိုမပယ်စွန့်ခြင်း၏။ ကရဏံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တေသံ၊ ထိုကာမရာဂါနုသယ, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယတို့၏။ ပဟီနတ္တာ၊ ပယ်အပ်ကုန်ပြီး၏အဖြစ်ကြောင့်။ နပ္ပဇဟန္တီတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တုံ န သက္ကာ။ ပန၊ သို့မဟုတ်။ ကာမရာဂါနုသယဉ္စ နပ္ပဇဟန္တီတိ၊ ဟူသော။ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။ သန္နိဋ္ဌာနေန၊ (ယော ကာမရာဂါနုသယံ နပ္ပဇဟတိ) ဟူသော သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့်။ တေသံပုဂ္ဂလာနံ၊ ထိုအနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌ, သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌမှ ကြွင်းသော ၆-ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သင်္ဂဟိတတာ ဒဿနတ္ထံ၊ သိမ်းယူအပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကိုပြခြင်း အကျိုးငှာ။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တတ္ထ၊ သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်၌။ ကာရဏံ၊ ကို။ အထ အထ ပန။ ။ အနုဋီကာ၌ "အထ ပန န တတ္ထ ကာရဏံ ဝုတ္တံ။ ယေန ကာရဏဝစနေန (အကြင် တေသံ အနုသယာနံ ပဟီနတ္တာဟူသော အကြောင်းပြစကားကြောင့်) ယထာဝုတ္တဒေါသပ္ပတ္တိ သိယာ" ဟု အထနှင့် တွဲဖို့ ကြိယာကို "ဝုတ္တံ" ဟု ပြထား၏။ ဝုတ္တံဟုရှိမှလည်း အဓိပ္ပါယ်မှန်၏။ ထို့ကြောင့် ယခုစာအုပ်တို့၌ "န တတ္ထ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ" နေရာဝယ် "ဝုတ္တံ" ဟု ရှိပါစေ။ [ရှေးနိဿယ၌လည်း "ဝုတ္တံ" ဟုပင် ပြင်သည်။] ထိုအထကိုလည်း "ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ" တိုင်အောင် တွဲပါ။ န ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မမူအပ်သည်ဖြစ်အံ့။ ပန၊ အနွယ။ ပုစ္ဆိတဿ၊ မေးအပ်သော။ သံသယတ္ထဿ။ (သော ဝိစိကိစ္ဆာနုသယံ နပ္ပဇဟတိ) ဟူသောသသယအနက်၏။ ကာရဏံ၊ ကို။ အထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အကယ်၍ဟောတော်မူထိုက်သည်ဖြစ်အံ့။
ဧဝံ သတိ ဧဝံ သတိ။ ပေ။ ဝတ္တဗ္ဗံတိ။ ။ သံသယဖြစ်သော ဝိစိကိစ္ဆာနုသယတပါးကို မပယ်ခြင်း၏အကြောင်းပြ ဖြစ်သောကြောင့် "တေသံ အနုသယာနံပဟီနတ္တာ" ဟူသော ဗဟုဝုစ်နေရာဝယ် "တဿ အနုသယဿ ပဟီနတ္တာ" ဟု ဧကဝုစ်ဖြင့် အဋ္ဌကထာဆိုထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော-ဟု တစုံတယောက်ကဋီကာဆရာကို ပြန်၍ စောဒနာအံ့။ ၊ သော်။ သေသာ တဿ အနုသယဿ ပဟီနတ္တာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန၊ သည်။) ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်သည်မဟုတ်လော။ ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။ (သေသာ။ ပေ။ ပဟီနတ္တာတိ၊ ဟူ၍။)
န ဝတ္တဗ္ဗံ န ဝတ္တဗ္ဗံ။ ။ ဋီကာဆရာက ထိုစောဒကစကားကို "န ဝတ္တဗ္ဗံ" ဟု ချေပ၍ "ယော ကာမရာဂါနုသယံ န ပ္ပဇဟတိ။ သော ဒိဋ္ဌာနုသယံ။ ပေ။ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယံ" ဟု အဖြေတူသော ဒိဋ္ဌာနုသယ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယ ၂-ပါးအတွက် အကြောင်းပြဖြစ်သောကြောင့် ဗဟုဝုစ်ဖြင့် "အနုသယာနံ" ဟု ပင်ဆိုထိုက်သည်ဟု ဖြေသည်။ "တသ္မာ" စသည်ကား လဒ္ဓဂုဏ်တည်း။ ၊ ထိုက်။ (ကသ္မာ) ယော ကာမရာဂါနုသယံ နပ္ပဇဟတိ၊ သော။ ဒိဋ္ဌာနုသယံ။ ပေ။ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယံ နပ္ပဇဟတီတိ၊ ဟူ၍။ ပဋိက္ခိပိတွာ၊ ပယ်မြစ်၍။ ပုစ္ဆိတေ၊ မေးအပ်ကုန်သော။ (နပ္ပဇဟတိဟု ပယ်မြစ်တော်မူ၍ မေးအပ်ကုန်သော။) သဒိသဝိသဇ္ဇနကေ၊ တူသော အဖြေရှိကုန်သော။ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာနုသယေ၊ ဒိဋ္ဌာနုသယ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယတို့ကို။ သန္ဓာယ, ကာရဏဿ၊ ၏။ ဝါ၊ ကို။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ဆိုထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ **တေသံ အနုသယာနံ ပဟီနတ္တာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ တေသံ ဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာနုသယာနံ၊ တို့၏။ ပဟီနတ္တာ၊ ကြောင့်။ သံသယတ္ထ သင်္ဂဟိတေ၊ သံသယ အနက်ရှိသော ပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်ကုန်သော။ တေ အနုသယေ၊ ထိုဒိဋ္ဌာနုသယ, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယ ၂-ပါးတို့ကို။ နပ္ပဇဟန္တိ။ ဣတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
ပဇဟနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။