Issues
Select Version
叶均居士
中文
prañña charāto-ပြည် ဆရာတော်
မြန်မာဘာသာ
Visuddhimaggo(Dutiyo bhāgo)
Visuddhimaggo(Dutiyo bhāgo)

Atītādivibhāgakathā

Author: prañña charāto-ပြည် ဆရာတော် @ IAPT

ပန၊ ဆက်၍ဆိုအံ့။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ (ဧဝံ ခန္ဓာ ဝိတ္ထာရှိတာတိသမ္ဗန္ဓော။)
ယံကိဉ္စိ ရူပံ။ပ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓောတိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ခန္ဓာ၊ ခန္ဓာတို့ကို။ ဝိတ္ထာရိတာ၊ ချီတော်မူအပ်ကုန်၏။ [ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိ အလုံးစုံသော။ ရူပံ၊ ရုပ်သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ၊ အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်မူလည်းဖြစ်သော။ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ၊ မိမိသန္တာန်၌မူလည်းဖြစ်သော။ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ၊ ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌မူလည်းဖြစ်သော။ ဩဠာရိကံ ဝါ၊ ရုန့်ရှင်းသည်မူလည်းဖြစ်သော။ သုခုခံ ဝါ၊ သိမ်မွေ့သည်မူလည်းဖြစ်သော။ ဟီနံ ဝါ၊ ယုတ်သည်မူလည်းဖြစ်သော။ ပဏီတံ ဝါ၊ မွန်မြတ်သည်မူလည်း ဖြစ်သော။ ယံ ရူပံ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ယံ ဒူရေ ဝါ၊ အကြင်ဒူရရုပ်သည်၎င်း။ ယံ သန္တိကေ ဝါ၊ အကြင်သတ္တိကရုပ်သည်၎င်း။ အတ္ထိ၊ ၏။ တံ သဗ္ဗံ၊ ထိုတဆဲ့တပါးသော ဩကာသ၌ ပြအပ် သော အလုံးစုံသောရုပ်ကို။ ဧကဇ္ဈံ၊ ရုပ္ပနလက္ခဏာတခု၌ တပေါင်းတည်း ပြု၍။ အဘိသံယူဟိတွာ၊ ရုံးစု၍။ အဘိသံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ အယံ သဗ္ဗော၊ ဤအတိတ်စသော တဆဲ့တပါးသော အပြားအားဖြင့် ကွဲပြားသော်လည်း ရုပ္ပနလက္ခဏာအားဖြင့် တချက်တည်းပေါင်းစုရုံးချဉ်းအပ်သော သဘောတရားအလုံးစုံကို။ ရူပက္ခန္ဓော၊ ရုပ်အစုဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ယာကာစိ၊ အမှတ်မရှိ အလုံးစုံသော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ယာကာစိ၊ သော။ သညာ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ယေကေစိ၊ အမှတ်မရှိ အလုံးစုံကုန်သော။ သင်္ခါရာ၊ တို့သည်။ သန္တိ၊ ကုန်၏။ ယံကိဉ္စိ၊ သော။ ဝိညာဏံ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မူလည်းဖြစ်သော။ပ။ အဘိသံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ ‌အယံ သဗ္ဗော၊ ဤ(အတိတ်စသော) တဆဲ့တပါးသောအပြားအားဖြင့် ကွဲပြားသော်လည်း ဝိဇာနနလက္ခဏာအားဖြင့် တချက်တည်း ပေါင်းစုရုံးချဉ်းအပ်သော သဘောတရားအလုံးစုံကို။ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဉ်အစုဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။]
တတ္ထ၊ ထိုပါဠိတော်၌။ ယံကိဉ္စီတိ ဣဒံ ဝစနံ၊ သည်။ အနဝသေသပရိယာဒါနံ၊ အကြွင်းမဲ့ သိမ်းကျုံးသောစကားတည်း (ဝါ) အနဝသေသပရိယာဒါနံ= အကြွင်းမဲ့ကုန်စေသောစကားတည်း (ဝါ) အနဝသေသပရိယာဒါနံ= ချက်ကုန်ရှိမဲ့ ပိုက်စိပ်သဲ့သို့ ထက်ဝန်းကျင်မှယူသောစကားတည်း။
ရူပန္တိ ဣဒံ ဝစနံ၊ သည်။ အတိပ္ပသင်္ဂနိယမနံ၊ အလိုရှိအပ်သော ရုပ်ဟူသော အနက်ကိုလွန်၍ အနက်တပါး လျဉ်းပါးသည်ကိုနစ်စေသောစကားတည်း (ဝါ) အတိပ္ပသင်္ဂနိယမနံ= မြစ်သောစကားတည်း (ဝါ) အတိပ္ပသင်္ဂနိယမနံ= ယံကိဉ္စိအရသည် နပုံသကဖြင့် ညွှန်းထိုက်သမျှ ရှိခဲ့သရွေ့မဟုတ် ရုပ်သာဟူ၍ မှတ်ကြောင်းဖြစ်သော စကားတည်း ယံကိဉ္စိ၌ ယံ-ဟူသောပုဒ်သည် သာမန်အားဖြင့် အမှတ်မရှိသည်ကို ပြသည်၊ ကိဉ္စိ ဟူသောပုဒ်သည် ဧကစ္စံ-ဟူသောပုဒ်နှင့် အနက်ဘူသည်ဖြစ်၍ပကာရအထူးအပြားကို သုံးသပ်၍ အမှတ်မရှိသည်ကို ပြသည်၊ ယံ-ဟူသော, ကိဉ္စိ-ဟူသော ပုဒ်နှစ်ပါးစုံဖြင့်လည်း စိန္တော ကာ ကော စ ကိံ သဒ္ဒေါ၊ အပ္ပကတ္ထဿ ဝါစကော။ ယကာရယုတ္တော အာဒိမှိ၊ သကလတ္ထဿ ဝါစကော။ အယာဒိ စ အစိန္တော စ၊ ပုစ္ဆာဇောတကသညိတော-ဟူသော ဂါထာနှင့်အညီ နပုံးလိင်ဖြင့် ပြခြင်းငှါထိုက်သော အလုံးစုံကိုနှံ့၍ သင်္ဂြိုဟ်သည်။ ထိုနပုံးလိင်ဖြင့် ပြခြင်းငှါထိုက်သော အနက်တပါးတို့၌လည်း လျဉ်းပါးလေသောကြောင့် ရူပံ-ဟူသောပုဒ်ဖြင့် ထိုပသင်္ဂကို နစ်စေသည်၊ ဝါ၊ မြစ်သည်။ ထိုကြောင့် တပုဒ်ပုဒ်ကိုသာ မဟောမူ၍ နှစ်ပုဒ်လုံးကို ဘုရားဟောတော်မူရသည် ဟူလိုသော်။ တဿ အဓိပ္ပေတတ္တံအတိစ္စ ပဝတ္တိတော အတိပ္ပသင်္ဂဿ နိယမနတ္ထံ ရူပန္တိ အာဟ။ (မူလဋီကာ။) နိယမနတ္တိ နိဝတ္တနတ္ထံ။ (အနု။) နိယမနတ္တန္တိ နိဝါရဏတ္ထံ၊ (မခု။) ယံကိဉ္စိ ရူပံ-ဟူသော နှစ်ပုဒ်တို့၏ အသီးအသီးသောအနက်ကို ဆိုပြီ၊ နှစ်ပါးစုံဖြင့်ကား အဘယ်သို့သောအထူးကို ပြုအပ်သနည်း စဒ်ရှိရကား ဧဝံ ပဒဒွယေနာပိ-စသည်ကိုမိန့်။ (ပြည်)။
ဧဝံ၊ သို့။ ပဒဒွယေနာပိ၊ ယံကိဉ္စိ-ဟူသောပုဒ် ရူပံ-ဟူသော ပုဒ်နှစ်ပါး အပေါင်းဖြင့်လည်း ပဒဒွယေနာပိ-၌ ပိ-ကား သမ္ဘိဏ္ဍနတ္ထ။ ယံ-တပုဒ် ကိဉ္စိ တပုဒ် ရူပံ-တပုဒ်ဖြစ်၍ ပဒတ္တယေန-ဆိုသင့်တုံလျက် အဘယ့်ကြောင့် ပဒဒွယေန-ဆိုသနည်း စုဒ်ရှိရကား ယံကိဉ္စီဘိ သနိပါတံ ယံ-သဒ္ဒံ ကိ-သဒ္ဒဉ္စ အနိယမေကတ္ထဒီပနဝသေန ဧကံ ပဒန္တိ ဂဟေတွာ ပဒဒွယေနာပီတိဝုတ္တံ။ (မူလဋီကာ။) ယံကိဉ္စိတိ ဧတ္ထ၊ ပုဒ်၌။ ယံသဉ္စ၊ ယံသဒ္ဒါကို၎င်း၊ သနိပါတံ၊ စနိပါတ်နှင့်တကွသော။ ကိသဒ္ဒဉ္စ၊ ကိံ သဒ္ဒါကို၎င်း။ အနိယမေကတ္ထဒီပန၀သေန၊ အနိယမဖြစ်သော အနက်တပါးတည်းကိုသာပြသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဧကံ ပဒန္တိ၊ တပုဒ်တည်းဟူ၍။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ပဒဒွယေနာပီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ။ဤသို့ ဋီကာပါဌ်ကို အနက်သမ္ဗန်။ ။ အဓိပ္ပါယ်ကား ယံ-တပုဒ် ကိဉ္စိ-တပုဒ်ပင်ဖြစ်လျှင်းမူလည်း အနိယမအနက် တပါးကိုသာပြသောကြောင့် ယံကိဉ္စိ-ကိုတပုဒ်တည်းယူ၍ ရူပံ-တပုဒ်ဖြစ်ရကား ပဒဒွယေန-ဆိုပါသည်ဟူလိုသည်။ ။သနိပါတံ-ကား ယထာလာဘနည်း၊ သက္ခရကထလိကမ္ပိ မစ္ဆဂုမ္ဗမ္ပိ စရန္တမ္ပိ တိဋ္ဌန္တမ္ပိ ပဿတိ-ကဲ့သို့။ (ပြည်)။ ရူပဿ၊ ရုပ်ကို။ အနဝသေသပရိဂ္ဂဟော၊ အကြွင်းမဲ့သိမ်းယူခြင်းကို။ ကတော၊ ပြုအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
အထ-ပစ္ဆာ၊ ထိုနောင်မှ။ အဿ-ရူပဿ၊ ၏။ [၁၀၃] အတိတာဒိနာ၊ အတိတ်စသည်ဖြင့်။ ဝိဘာဂံ၊ ဝေဘန်ခြင်းကို။ (အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နန္တိအာဒိနာ၊ ဖြင့်။) အာရဘတိ၊ အားထုတ်တော်မူ၏။
ဟိ-သစ္စံ၊ ၏။ ဝါ ဟိ-ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ တံ ရူပံ၊ ထိုရုပ်သည်။ ကိဉ္စိ၊ အချို့ကား။ အတီတံ၊ အတိတ်တည်း။ ကိဉ္စိ၊ ကား။ အနာဂတာဒိဘေဒံ၊ အနာဂတ်စသည်အပြားရှိ၏။ ဣတိ-တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝိဘာဂံ၊ ကို။ အာရဘတိ၊ ၏။
ဝေဒနာဒီသု၊ တို့၌။ ဧသ နယော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
၄၉၄။ တတ္ထ၊ ထိုရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဉ်တို့တွင်။ တာဝ၊ လက်ဦးစွာ။ ရူပံ၊ သည်။ အဒ္ဓါသန္တတိသမယခဏဝသေန၊ ခဏ၏အစွမ်းအားဖြင့်။ စတုဓာ၊ လေးပါးအဖို့ဖြင့်။ အတီတံ နာမ၊ မည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တထာ၊ ထိုအတူလေးပါးသော အဖို့ဖြင့်။ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တတ္ထ၊ ထိုအဒ္ဓါသန္တတိသမယခဏတို့တွင်။ တာဝ၊ စွာ။ အဒ္ဓါနဝသေန၊ အဓွန့်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဧကဿ၊ တဦးသောသတ္တဝါ၏။ ဧကသ္မိံ ဘဝေ၊ တခုသောဘဝ၌။ ပဋိသန္ဓိတော၊ မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ (ဇာတံ၊ ဖြစ်ပြီးသောရုပ်သည်။) အတီတံ၊ မည်၏။ စုတိတော၊ မှ။ ဥဒ္ဓံ၊ အထက်ဖြစ်သောနောက်ကာလ၌။ (ဥပ္ပဇ္ဇနကံ၊ ဖြစ်လတ္တံ့သော ရုပ်သည်။) အနာဂတံ၊ မည်၏။ ဥဘိန္နံ၊ စုတိပဋိသန္ဓေနှစ်ပါးတို့၏။ အန္တရေ၊ အကြား၌။ (ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်ဆဲရုပ်သည်။) ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မည်၏။
သန္တတိဝသေန၊ ရှေ့နောက်အစဉ်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ သဘာဂဧကဥတုသမုဋ္ဌာနံ၊ တူသောအဖို့ရှိသော တခုသောအခြင်းအရာရှိသော ဥတုလျှင်ဖြစ်ကြောင်းရှိသော ရုပ်သည်၎င်း။ (သဘာဂ) ဧကာဟာရသမုဋ္ဌာနဉ္စ၊ တူသောအဖို့ရှိသော တခုသော အခြင်းအရာရှိသော အာဟာရလျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိသော ရုပ်သည်၎င်း။ ပုဗ္ဗာပရိယဝသေန၊ ရှေ့၌ဖြစ်သည် နောက်၌ဖြစ်သည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝတ္တမာနမ္ပိ၊ ဖြစ်သော်လည်း။ ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မည်၏ သဘာဂေါ ဧကာကာရော ဥတုသမုဋ္ဌာနံ ဧတဿာတိ သဘာဂဧကဥတုသမုဋ္ဌာနံ။ သီတသည် သီတ၏ သဘာဂတည်း၊ ဥဏှသည် ဥဏှ၏ သဘာဂတည်း။ ယင်းသဘာဂဖြစ်သော သီတဥဏှသည် ပုဗ္ဗာပရအားဖြင့် ဖြစ်သည်မဟုတ်လော၊ အဘယ်သို့ဖြစ်၍ ကဥတုသမုဋ္ဌာနံ ဆိုအပ်သနည်းဟူမူ-ယံ ပန သီတံ ဥဏှံ ဝါ သရီရေ သန္နိပတိတံ သန္တာနဝသေန ပဝတ္တမာနံ အနူနံ အနဓိကံ ဧကာကာရံ၊ တံ ဧကောတိ ဝုစ္စတိ။ ဋီကာ။ သဘာဂ-ဟူပြီး၍ အဘယ့်ကြောင့် ဧက-သဒ္ဒါကိုပြုသနည်း? သဘာဂဥတုနော အနေကတ္တာ ဧကဂ္ဂဟဏံကတံ။ ၎င်း။ (ပြည်)။ တတော၊ ထိုကာလမှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ ဝိသဘာဂဥတုအာဟာရသမုဋ္ဌာနံ၊ ဝိသဘာဂဥတုအာဟာရလျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိသောရုပ်သည်။ အတီတံ၊ မည်၏။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ (ဝိသဘာဂဥတုအာဟာရသမုဋ္ဌာနံ၊ သည်။) အနာဂတံ၊ မည်၏။
စိတ္တဇံ၊ စိတ္တဇရုပ်သည်။ ဧကဝီထိဧကဇဝနဧကသမာပတ္တိသမုဋ္ဌာနံ၊ တခုသော ပဉ္စဒွါရဝီထိ တခုသောမနောဒွါရဇောဝီထိ တခုသောသမာပတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းရှိသောရုပ်သည်။ ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မည်၏။ တတော၊ ထိုပစ္စုပ္ပန်မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ အတီတံ၊ မည်၏။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ အနာဂတံ၊ မည်၏။
ကမ္မသမုဋ္ဌာနဿ၊ ကမ္မသမုဋ္ဌာန်ရုပ်၏။ ပါဋိယေက္ကံ၊ အသီးတခုဖြစ်သော။ သန္တတိဝသေန၊ ဖြင့်။ အတီတာဒိဘေဒေါ၊ သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ပန၊ ထိုသို့မရှိသော်လည်း။ တေသညေဝဥတုအာဟာရစိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ၊ ထိုဥတုသမုဋ္ဌာန်, အာဟာရသမုဋ္ဌာန်, စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့ကိုသာလျှင်။ ဥပတ္ထမ္ဘကဝသေန၊ ထောက်ပံ့ခိုင်ခံ့စေသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ တဿ၊ ထိုကမ္မသမုဋ္ဌာန်ရုပ်၏။ အတီတာဒိဘာဝေါ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
သမယဝသေန၊ သမယ၏အစွမ်းအားဖြင့်။ ဧကမုဟုတ္တပုဗ္ဗဏှသာယနှရတ္တိန္ဒိဝါသု၊ တခုသောမုဟုတ္တ နံနက်အဖို့ ညနေအဖို့ ညဉ့် နေ့ အစရှိကုန်သော။ သမယေသု၊ သမယတို့၌။ သန္တာနဝသေန၊ ဖြင့်။ ပဝတ္တမာနံ၊ ဖြစ်သော။ တံ တံ သမယံ၊ ဧကမုဟုတ္တစသော ထိုထိုသမယရှိသောရုပ်သည်။ ပစ္စုပ္ပန္နံ နာမ၊ မည်၏။ တတော၊ ထိုပစ္စုပ္ပန်မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ အတီတံ၊ မည်၏။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ အနာဂတံ၊ မည်၏။
ခဏဝသေန၊ ခဏ၏အစွမ်းအားဖြင့်။ ဥပ္ပါဒါဒိခဏတ္တယပရိယာပန္နံ၊ ဥပါဒ်စသောခဏသုံးပါး၌ အကျုံးဝင်သောရုပ်သည်။ ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မည်၏။ တတော၊ ထိုခဏတ္တယသို့ရောက်သည်မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ (အနုပ္ပန္နတ္တာ၊ မဖြစ်သေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) အနာဂတံ၊ မည်၏။ (တတော၊ ထိုခဏတ္တယပရိယာပန္နမှ။) ပစ္ဆာ၊ ၌။ (အတိက္ကန္တတ္တာ၊ ခဏတ္တယကို လွန်ပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) အတီတံ၊ မည်၏။
အပိစ၊ တနည်းလည်း။ အတိက္ကန္တ ဟေတုပစ္စယကိစ္စံ၊ လွန်ပြီးသောဟေတုကိစ္စ ပစ္စယကိစ္စရှိသော ရုပ်သည်။ အတီတံ၊ မည်၏။ နိဋ္ဌိတဟေတုကိစ္စံ၊ ပြီးပြီးသော ဟေတုကိစ္စရှိသော။ အနိဋ္ဌိတပစ္စယကိစ္စံ၊ မပြီးသေးသောပစ္စယကိစ္စရှိသော ရုပ်သည်။ ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မည်၏။ ဥဘယကိစ္စံ၊ နှစ်ပါးသောဟေတုကိစ္စ ပစ္စယကိစ္စသို့။ အသမ္ပတ္တံ၊ မရောက်သေးသော ရုပ်သည်။ အနာဂတံ၊ မည်၏။
ဝါ၊ ကား။ သကိစ္စက္ခဏေ၊ မိမိ၏ကိစ္စကို ပြုဆဲခဏ၌။ ဝါ၊ မိမိကိစ္စနှင့်တကွ ဖြစ်သောခဏ၌။ ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ မည်၏။ တတော၊ ထိုခဏမှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ အနာဂတံ၊ မည်၏။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ အတီတံ၊ မည်၏။
စ၊ ဆက်၍ဆိုအံ့။ ဧတ္ထ၊ ဤအတီတတိက်၌။ ခဏာဒိကထာဝ၊ ခဏကထာ ကိစ္စကထာသည်သာလျှင်။ နိပ္ပရိယာယာ၊ ပရိယာယ်မဟုတ် မုချကထာမည်၏။
သေသာ၊ ကြွင်းကုန်သော အဒ္ဓါသန္တတိသမယကထာတို့သည်။ သပရိယာယာ၊ သပရိယာယကထာမည်ကုန်၏။
၄၉၅။ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဘေဒေါ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓအပြားသည်။ ဝုတ္တနယော ဧဝ၊ လျှင်တည်း။
အပိစ၊ တနည်းလည်း။ ဣဓ၊ ဤသုတ္တန္တနည်း၌။ နိယကဇ္ဈတ္တမ္ပိ၊ နိယကအဇ္ဈတ္တကိုလည်း။ အဇ္ဈတ္တန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။ ပရပုဂ္ဂလိကမ္ပိ စ၊ တပါးပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာကိုလည်း။ ဗဟိဒ္ဓါတိ၊ ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
သြဠာရိကသုခုမဘေဒေါ၊ သည်။ ဝုတ္တနယောဝ၊ တည်း။
၄၉၆။ ဟီနပဏီတဘေဒေါ၊ ဟီနပဏီတအပြားကို။ ပရိယာယတော စ၊ အားဖြင့်၎င်း။ နိပ္ပရိယာယတော စ၊ အားဖြင့်၎င်း။ (ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။) (အချို့စာ၌ ဒုဝိဓော-ရှိ၏၊ ဋီကာမလာ။)
တတ္ထ၊ ထိုနှစ်ပါးတို့တွင်။ အကနိဋ္ဌာနံ၊ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာတို့၏။ ရူပတော၊ ရုပ်အောက်။ သုဒဿီနံ၊ သုဒဿီဗြဟ္မာတို့၏။ ရူပံ၊ သည်။ ဟီနံ၊ ၏။
တဒေဝ၊ ထိုသုဒဿီဗြဟ္မာတို့၏ရုပ်သည်ပင်လျှင်။ သုဒဿာနံ၊ သုဒဿာဗြဟ္မာတို့၏။ ရူပတော၊ ရုပ်ထက်။ ပဏီတံ၊ မြတ်၏။
ဧဝံ၊ ဖြင့်။ ယာဝ၊ လောက်။ နရကသတ္တာနံ၊ ငရဲသတ္တဝါတို့၏။ ရူပံ၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ တာဝ၊ လောက်။ ပရိယာယတော၊ ဖြင့်။ ဟီနပဏီတတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
နိပ္ပရိယာယတော ပန၊ ဖြင့်ကား။ ယတ္ထ ယသ္မိံ ရူပေ၊ ၌။ အကုသလဝိပါကံ၊ သော။ (ဝိညာဏံ၊ သည်။) ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ၊ ထိုအကုသလဝိပါက်ဝိညာဉ်၏ အာရုံဖြစ်သော ရုပ်သည်။ ဟီနံ၊ ၏။
(ယတ္ထ ရူပေ ကုသလဝိပါကံ ဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ ပဏီတံ။ ယောဇနာ။)
[၁၀၄] ဒူရေသန္တိကေတိ ဣဒမ္ပိ၊ သည်လည်း။ ဝုတ္တနယမေဝ၊ တည်း။
အပိစ၊ လည်း။ ဩကာသတောပိ၊ ဩကာသအားဖြင့်လည်း။ ဧတ္ထ၊ ဤဒူရဒုက်၌။ ဥပါဒါယုပါဒါယ၊ ထောက်၍ထောက်၍။ ဒူရသန္တိကတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
၄၉၇။ တဒေကဇ္ဈံ အဘိသံယူဟိတွာ အဘိသံခိပိတွာတိ၊ ကား။ အတီတာဒီဟိ၊ ကုန်သော။ ပဒေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝိသုံ ဝိသုံ၊ အသီးအသီး။ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ပြအပ်သော။ သဗ္ဗံ၊ သော။ တံ ရူပံ၊ ကို။ ရုပ္ပနလက္ခဏသင်္ခါတေ၊ ရုပ္ပနလက္ခဏာဟု ဆိုအပ်သော။ ဧကဝိဓဘာဝေ၊ တခုသော အဖို့ရှိသည်၏အဖြစ်၌။ ပညာယ၊ ပညာဖြင့်။ ရာသိံ ကတွာ၊ အစုပြု၍။ ရူပက္ခန္ဓောတိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။ ဧတ္ထ၊ ဤတဒေကဇ္ဈံ-စသော ဝါကျ၌။ အတ္ထော၊ တည်း။
ဧတေန၊ ဤတဒေကဇ္ဈံ-စသော ဝါကျဖြင့်။ သဗ္ဗံပိ၊ သော။ ရူပံ၊ သည်။ ရူပ္ပနလက္ခဏေ၊ ၌။ ရာသိဘာဝူပဂမနေန၊ အစု၏ အဖြစ်သို့ရောက်ခြင်းကြောင့်။ ရူပက္ခန္ဓော၊ မည်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿိတံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဟိ-သစ္စံ၊ ၏။ ရူပတော၊ ရုပ်မှ။ အညော၊ သော။ ရူပက္ခန္ဓော နာမ၊ မည်သည်။ န အတ္ထိ၊ မရှိ။
၄၉၈။ ရူပံ၊ ရုပ်ကို။ ဒဿိတံ ယထာ စ၊ ပြအပ်သကဲ့သို့လည်း။ ဧဝံ၊ တူ။ ဝေဒနာဒယောပိ၊ ဝေဒနာစသည်တို့သည်လည်း။ ဝါ၊ တို့ကိုလည်း။ ဝေဒယိတလက္ခဏာဒီသုပိ၊ ဝေဒယိတလက္ခဏာ စသည်တို့၌လည်း။ ရာသိဘာဝူပဂမနေန၊ အစု၏ အဖြစ်သို့ရောက်ခြင်းကြောင့်။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ စသည်မည်ကုန်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿိတာ၊ ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ (ဤသို့ဆောင်၍ သမ္ဗန်အပ်၏)။
ဟိ-သစ္စံ၊ ၏။ ဝေဒနာဒီဟိ၊ တို့မှ။ အညေ၊ ကုန်သော။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော နာမ၊ မည်ကုန်သည်။ န အတ္ထိ၊ မရှိကုန်။
ပန၊ ထူးသည်ကိုဆိုအံ့။ ဧတ္ထ၊ ဤဝေဒနာက္ခန္ဓာနိဒ္ဒေသ၌။ ဝါ၊ ဝေဒနက္ခန္ဓာစသည်တို့တွင်။ အတီတာဒိဝိဘာဂေ၊ အတိတ်စသည်ကို ဝေဘန်ရာ ၌။ သန္တတိဝသေန စ၊ ရှေ့နောက်အစဉ်၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။ ခဏာဒိဝသေန စ၊ ခဏကိစ္စ၏ အစ္စမ်းအားဖြင့်၎င်း။ ဝေဒနာယ၊ ၏။ အတီတာ နာဂတပစ္စုပ္ပဘာဝါ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
တတ္ထ၊ ထိုသန္တတိခဏစသည်တို့တွင်။ သန္တတိဝသေန၊ ဖြင့်။ ဧကဝီထိဧကဇ၀နဧကသမာပတ္တိပရိယာပန္နာ စ၊ တခုသောပဉ္စဒွါရဝီထိ တခုသောမနောဒွါရဝီထိ တကြိမ် သောသမာပတ်၌အကျုံးဝင်သော ဝေဒနာသည်၎င်း။ ဧကဝိဓဝိသယသမာယောဂပ္ပဝတ္တာ စ၊ (ဘုရားစသောအဆင်းတော် တရားသံအစရှိသော) တခုသောအဖို့ရှိသောအာရုံ၌ သဒ္ဓါစသည်နှင့်တကွ ယှဉ်သောအားဖြင့်ဖြစ်သောဝေဒနာသည်၎င်း။ ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ မည်၏။ တတော၊ မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ အတီတာ၊ မည်၏။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ အနာဂတာ၊ မည်၏။
ခဏာဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ ခဏတ္တယပရိယာပန္နာ စ၊ ခဏသုံးပါး၌ အကျုံးဝင်သည်လည်းဖြစ်သော။ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တမဇ္ဈတ္တဂတာ စ၊ ခဏတ္တယပရိယာပန္န၏ ရှေ့အဖို့နောက်အဖို့ဖြစ်သော အတိတ်အနာဂတ်၏ အလယ်၌မူလည်းဖြစ်သော။ သကိစ္စံ၊ မိမိကိစ္စကို။ ကုရုမာနာ စ၊ ပြုဆဲလည်းဖြစ်သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ မည်၏။ တတော၊ မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ အတီတာ၊ မည်၏။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ အနာဂတာ၊ မည်၏ ဤအရာတွင် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်စာကိုယ်၌၎င်း ဤနိဿယ၌၎င်း “တတော ပုဗ္ဗေ အနာဂတာပစ္ဆာ အဘီတာ ”ဟု ပါဌ်မှန်ရှိသင့်၏။ အကြောင်းမူကား ရှေးစာမျက်နှာ၌ “ခဏဝသေန ဥပ္ပါဒါဒိခဏတ္တယပရိယာပန္နံ ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ တတော ပုဗ္ဗေ အနာဂတံ၊ ပစ္ဆာ အတီတံ ဟူသော ပါဌ်မှန်နှင့် ညီသင့်သောကြောင့်ပေတည်း။ မှန်ပေ၏၊ ခတ္တယသို့ရောက်ဆဲပစ္စုပ္ပန်မှ ရှေးကာလဟုသည် ခဏတ္တယသို့ မရောက်သေးမီကာလဖြစ်၍ ထိုကာလ၌ ခဏတ္တယသို့ရောက်ရန်အသင့်ရှိသောတရားသည် အနာဂတ်သာတည်း၊ အတိတ်မဟုတ်ပေ။ ခဏတ္တယသို့ ရောက်ပြီးသည်မှ နောက်ကာလဟူသည်မှာလည်း ခဏတ္တယသို့ရောက်၍ လွန်ပြီးသောကာလဖြစ်၍ ထိုကာလသို့ ရောက်သောတရားသည် အတိတ်သာတည်း၊ အနာဂတ်မဟုတ်ပေ။ ထိုကြောင့် ဤအရာ၌ “ပုဗ္ဗန္တာပရန္တမဇ္ဈတ္တဂတာ စ၊ ခဏတ္တယပရိယာပန္န-၏ ရှေ့အဖို့ နောက်အဖို့ဖြစ်သော အနာဂတ် အတိတ်တို့၏ အလယ်၌မူလည်းဖြစ်သော။ပ။ တတော၊ မှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ၌။ အနာဂတာ၊ မည်၏။ ပစ္ဆာ၊ ၌။ အတီတာ၊ မည်၏-ဟု အနက်မှန် ရှိသင့်၏။ (ဆ-သံ-သော)။
အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဘေဒေါ၊ ကို။ နိယကဇ္ဈတ္တဝသေန၊ ဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
၄၉၉။ သြဠာရိကသုခုမဘေဒေါ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္မန္ဓော။ အကုသလာ ဝေဒနာ။ပ။ နယေန၊ နည်းဖြင့်။ ဝိဘင်္ဂေ၊ ၌။ ဝုတ္တေန၊ သော။ ဇာတိ။ပ။ ဝသေန၊ ဇာတ်, သဘာဝ, ပုဂ္ဂလ,လောကီလောကုတ္တရာတို့၏အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
တာဝ၊ စွာ။ ဇာတိဝသေန၊ ဖြင့်။ အကုသလာ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ (သြဠာရိကာ၌စပ်။) သာဝဇ္ဇကိရိယာဟေတုတော၊ ပါဏာတိပါတစသော အကြောင်း၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း (ဝါ) သာဝဇ္ဇကိရိယာဟေတုတော= ပါဏာတိပါတစသော ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော အပြစ်နှင့်တကွသော အကုသိုလ်ကိုပြုခြင်း၏ အကြောင်း၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ကိလေသသန္တာပဘာဝတော စ၊ ကိလေသာဟူသော မီးဖြင့် ပူလောင်ခြင်းရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ အဝူပသန္တိဝုတ္တိ၊ အပူမငြိမ်းသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ-တသ္မာ၊ ကြောင့်။ (ဝူပသန္တသဘာဝါယ၊ ကိလေသာမီး ပူပန်ခြင်း, ငြိမ်းခြင်းသောသဘောရှိသော။) ကုသလဝေဒနာယ၊ ကုသိုလ်ဝေဒနာအောက်။ သြဠာရိကာ၊ ရုန့်ရင်း၏။ သဗျာပါရတော-သဤဟတော၊ ကြောင့်ကြဗျာပါရနှင့် တကွဖြစ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ (ထိုပါဌ်ဖြင့် ဝိပါကုပ္ပါဒနယောဂျဝိပါက်ကို ဖြစ်စေခြင်းငှါ လျောက်ပတ်သည်ကို ဆိုသတည်း။) သဥဿာဟတော-သသတ္တိတော၊ ဝိပါက်ကိုဖြစ်စေခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်သောသတ္တိနှင့်တကွ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ (ထိုပါဌ်ဖြင့် ဝိကုပ္ပါဒနသမတ္ထအဖြစ်ကို ဆိုသတည်း။) သဝိပါကတော၊ အကျိုးဝိပါက်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ (ဤပါဌ်ဖြင့် ပစ္စယန္တရသမဝါယကြောင့် ထိုအကုသိုလ်ဝေဒနာ၏ ဝိပါက်ကို ဖြစ်စေခြင်းကို ဆိုသတည်း။ ယခင် သုံးပုဒ်တို့ဖြင့်လည်း ဝိပါကဓမ္မ၏ အဖြစ်ကိုသာလျှင် ပြသတည်း။) တနည်း။ သဗျာပါရတော-ကာယကမ္မာဒိဗျာပါရသမ္ဘာ၀တော၊ ကာယကံစသော ဗျာပါရထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ (ဇဝနုဿာဟဝသေန၊ ဇောဟူသော ဥဿာဟ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။) သဥဿာဟတော၊ ဥဿာဟရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ (ဝိပါကုပ္ပါဒနသမတ္ထတာဝသေန၊ ဝိပါက်ကိုဖြစ်စေခြင်း၌လည်း စွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်တည်းဟူသော သတ္တိရှိသည်၏အစွမ်းအားဖြင့်။) သဝိပါကတော-ဝိပါကသဗ္ဘာဝတော၊ ဝိပါက်ကိုဖြစ်စေနိုင်သော သတ္တိထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ကိလေသသန္တာပဘာဝတော၊ ကိလေသာဟူသောမီးဖြင့် ပူလောင်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ သာဝဇ္ဇတော စ၊ ကဲ့ရဲ့ထိုက်သော အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်သော ဓမ္မ၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ဝိပါကာဗျာကတာယ၊ ဝိပါက်အဗျာကတဝေဒနာအောက်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ သဝိပါကတော၊ ၎င်း။ ကိလေသသန္တာပဘာဝတော၊ ၎င်း။ သဗျာပဇ္ဇတော၊ ကိလေသဒုက္ခရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ သာဝဇ္ဇတော စ၊ ၎င်း။ ကိရိယာဗျာကဘာယ၊ ကြိယာအဗျာကတဝေဒနာအောက်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။
ပန၊ တခန်းကိုဆိုအံ့။ ကုသလာဗျာကတာ၊ ကုသိုလ်ဝေဒနာ, အဗျာကတဝေဒနာတို့သည်။ ဝုတ္တဝိပရိယာယတော၊ ဆိုအပ်ပြီးသည်မှ ပြန်သောအားဖြင့်။ အကုသလာယ၊ အဝူပသန္တိဝုတ္တိ သဘောရှိသော အကုသိုလ်ဝေဒနာထက်။ သုခုမာ၊ သိမ်မွေ့ကုန်၏။
ဒွေပိ၊ ကုန်သော။ ကုသလာကုသလဝေဒနာ၊ တို့သည်။ သဗျာပါရတော၊ ၎င်း။ သဥဿာဟတော၊ ၎င်း။ သဝိပါကတော စ၊ ၎င်း။ ယထာယောဂံ၊ ယှဉ်သင့်သည် အားလျော်စွာ။ ဒုဝိဓာယပိ၊ ဝိပါက်ကြိယာအားဖြင့် နှစ်ပါးအပြားရှိသည်လည်းဖြစ်သော။ အဗျာကတာယ၊ အဗျာကတဝေဒနာအောက်။ [၁၀၅] ဩဠာရိကာ၊ ရုန့်ရင်းကုန်၏။ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန၊ ဖြင့်။ ဒုဝိဓာပိ၊ သော။ အဗျာကတာ၊ သည်။ တာဟိ၊ ထိုနှစ်ပါးသောကုသိုလ်, အကုသိုလ်, ဝေဒနာတို့ထက်။ သုခုမာ၊ ၏။
ဧဝံ၊ သို့။ တာဝ၊ စွာ။ ဇာတိဝသေန၊ ဖြင့်။ သြဠာရိကသုခုမတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
၅၀၀။ ပန၊ ထိုမှတပါး။ သဘာဝဝသေန၊ သဘောလက္ခဏာ၏ အစွမ်း အားဖြင့်။ ဒုက္ခာ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ နိရဿာဒတော၊ သာယာအပ်သော သဘောမရှိခြင်းကြောင့်၎င်း (ဝါ) နိရဿာဒတော= သာယာအပ်သော သုခကို ပယ်ခြင်းအားဖြင့်၎င်း။ သဝိပ္ဖါရတော၊ တုန်လှုပ်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ် ကြောင့်၎င်း (ဝါ) သဝိပ္ဖါရတော= မငြိမ်သက်သောအားဖြင့်၎င်း။ ခေါဘကရဏတော၊ ချောက်ချားခြင်းကို ပြုတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ဥဗ္ဗေဇနီယတော၊ ထိတ်လန့်ဖွယ်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ အဘိဘဝနတော စ၊ နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ဣတရာဟိ၊ ဒုက္ခမှတပါးကုန်သော။ ဒွီဟိ၊ နှစ်ပါးကုန်သော သုခဝေဒနာ ဥပေက္ခာဝေဒနာတို့အောက်။ ဩဠာရိကာ၊ ၏။ ပန၊ ထိုမှတပါး။ ဣတရာ၊ ဒုက္ခမှတပါးကုန်သော။ ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော သုခဝေဒနာ ဥပေက္ခာဝေဒနာတို့သည်။ သာတတော၊ သာယာအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ သန္တတော၊ ငြိမ်သက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ပဏီတတော၊ မွန်မြတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ မနာပတော၊ နှလုံးကိုပွါးစေတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ မဇ္ဈတ္တတော စ၊ လျစ်လျူရှုတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း (ဝါ) မဇ္ဈတ္တတော စ= အလယ်၌တည်သော သဘောရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ယထာယောဂံ၊ ယှဉ်သင့်သည်အားလျော်စွာ။ ဒုက္ခာယ၊ ဒုက္ခဝေဒနာထက်။ သုခုမာ၊ ကုန်၏ မဇ္ဈတ္တတာ-သည် သုခဝေဒနာ၌မရှိ၊ သာတတာ-သည် ဥပေက္ခာ၌ မရှိ၊ သန္တတာစသည်တို့ကိုကား သုခဥပေက္ခာတို့၌ ရအပ်ကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ယထာယောဂံ-ဟု မိန့်သည်။ (ပြည်)။
ပန၊ ထိုမှတပါး။ ဥဘော၊ ကုန်သော။ သုခဒုက္ခာ၊ တို့သည်။ သဝိပ္ဖါရတော၊ ၎င်း။ ခေါဘကရဏတော၊ ၎င်း။ ပါကဋတော စ၊ ထင်ရှားရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ အဒုက္ခမသုခါယ၊ ထက်။ သြဠာရိကာ၊ ကုန်၏။ သာ၊ ထိုအဒုက္ခမသုခဝေဒနာသည်။ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသည်မှ ပြန်သောအားဖြင့်။ တဒုဘယတော၊ ထိုနှစ်ပါးကုန်သော သုခဝေဒနာ ဒုက္ခဝေဒနာတို့ထက်။ သုခုမာ၊ ၏။
ဧဝံ၊ သို့။ သဘာ၀ဝသေန၊ ဖြင့်။ သြဠာရိကသုခုမတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
၅၀၁။ ပန၊ ထိုမှတပါး။ ပုဂ္ဂလဝသေန၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏အစွမ်းဖြင့်။ အသမာပန္နဿ၊ သမာပတ်မဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဝေဒနာ၊ သည်။ နာနာရမ္မဏေ၊ အထူးထူးသောအာရုံ၌။ ဝိက္ခိတ္တဘာဝတော၊ ပျံလွှင့်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သမာပန္နဿ၊ သမာပတ်ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်၏။ ဝေဒနာယ၊ ဝေဒနာအောက်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ ၀ိပရိယာယေန၊ အားဖြင့်။ ဣတရာ သမာပန္နဿ ဝေဒနာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။
ဧဝံ၊ သို့။ ပုဂ္ဂလဝသေန၊ ဖြင့်။ ဩဠာရိကသုခုမတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ပန၊ ထိုမှတပါး။ လောကိယလောကုတ္တရဝသေန၊ ဖြင့်။ သာသဝါ၊ အာသဝေါ၏အာရုံဖြစ်သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ လောကိယာ၊ မည်၏။ သာ၊ ထိုလောကီဝေဒနာသည်။ အာသဝုပ္ပတ္တိဟေတုတော၊ အာသဝေါဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ဩဃနိယတော၊ ဩဃလေးပါးတို့သည် အာရုံပြု၍ လွှမ်းမိုးအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ယောဂနိယတော၊ ယောဂလေးပါးတို့သည် အာရုံပြု၍ လွှမ်းမိုးအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ဂန္ထနိယတော၊ အာရုံ၏အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်တတ်သည်ဖြစ်၍ဂန္ထတရား၏အစီးအပွါးဖြစ်သောကြောင့်၎င်း။ နီဝရဏိယတော၊ နီဝရဏတရားတို့သည် အာရုံပြုသောအားဖြင့် မြှေးယှက်ပိတ်ဖုံးအပ်သည်၏ အဖြစ် ကြောင့်၎င်း (ဝါ) နီဝရဏိယတော= နီဝရဏတရားတို့၏ အစီးအပွါး၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ဥပါဒါနိယတော၊ ဥပါဒါန်တရားတို့၏ အစီးအပွါး၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ သံကိလေသိကတော၊ ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသာကိုရခြင်းငှါ ထိုက်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ ပုထုဇ္ဇနသာဓာရဏတော စ၊ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ဆက်ဆံသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ အနာသဝါယ၊ အနာသဝဝေဒနာအောက်။ ဩဠာရိကာ၊ ၏။
သာ၊ ထိုအနာသဝဝေဒနာသည်။ ဝိပရိယာယေန၊ ဖြင့်။ သာသဝါယ၊ အာသဝဝေဒနာထက်။ သုခုမာ၊ ၏။
ဧဝံ၊ သို့။ လောကိယလောကုတ္တရဝသေန၊ ဖြင့်။ သြဠာရိကသုခုမတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
၅၀၂။ တတ္ထ၊ ထိုဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သြဠာရိကသုခုမအဖြစ်၌။ ဇာတိအာဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ သမ္ဘေဒေါ-သံကရော၊ ရောယှက်ခြင်းကို။ ပရိဟရှိတဗ္ဗော၊ ရှောင်အပ်၏ (ဝါ) ပရိဟရှိတဗ္ဗော= ပယ်အပ်၏။
ဟိ၊ ထင်ရှားဆိုအံ့။ အကုသလဝိပါကကာယဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာ၊ အကုသလဝိပါက် ကာယဝိညာဉ်နှင့် ယှဉ်သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ အဗျာကတတ္တာ၊ ကြောင့်။ ဇာတိဝသေန၊ ဖြင့်။ သုခုမာ၊ သည်။ သမာနာပိ၊ မူလည်း။ သဘာဝါဒိဝသေန၊ သဘာဝပုဂ္ဂလ လောကိယတို့၏အစွမ်းအားဖြင့်။ သြဠာရိကာ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဟိ-သစ္စံ၊ ၏။ အဗျာကတာ။ပ။ သုခုမာတိ၊ ဟူသော။ ဧတံ-ဝစနံ၊ ကို။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
[အဗျာကတာ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ သုခုမာ၊ ၏။
သမာပန္နဿ၊ ၏။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။
အသမာပန္နဿ၊ ၏။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။
သာသဝါ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။
အနာသဝါ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။]
စ၊ ဆက်၍ဆိုအံ့။ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ သည်။ ဇာတိဝသေန၊ ဖြင့်။ သုခုမာ၊ သည်။ သမာနာပိ၊ မူလည်း။ သဘာဝါဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ ဩဠာရိကာ၊ သည်။ (ဟောတိ ယထာ၊ သကဲ့သို့။) ဧဝံ၊ တူ။ သုခါဒယောပိ၊ တို့သည်လည်း။ ဇာတိဝသေန၊ ဖြင့်။ သြဠာရိကာ၊ ကုန်သည်။ (သမာနာပိ၊ ကုန်မူလည်း။) သဘာဝါဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ သုခုမာ၊ ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ယထာ၊ ဖြင့်။ ဇာတိအာဒိဝသေန၊ ဖြင့်။ သမ္ဘေဒေါ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ တထာ၊ ဖြင့်။ ဝေဒနာနံ၊ တို့၏။ ဩဠာရိကသုခုမတာ၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဣဒံ၊ ဤသမ္ဘေဒမဖြစ်သော အခြင်းအရာသည်။ သေယျထာ-ကတမံ၊ နည်း။ အဗျာကတာ၊ အဗျာကတဝေဒနာသည်။ ဇာတိဝသေန၊ ဖြင့်။ ကုသလာကုသလာဟိ၊ ဝေဒနာတို့ထက်။ သုခုမာ၊ ၏။
တတ္ထ၊ ထိုအဗျာကတာ။ပ။ သုခုမာဟူရာ၌။ ကတမာ အဗျာကတာ၊ အဘယ်အဗျာကတဝေဒနာနည်း။
ဒုက္ခာ ကိံ၊ ဒုက္ခဝေဒနာလော။
သုခါ ကိံ၊ လော။
သမာပန္နဿ၊ ၏။ ဝေဒနာ ကိံ၊ လော။
အသမာပန္နဿ၊ ၏။ ဝေဒနာ ကိံ၊ လော။
ကိံ၊ အသို့နည်း။ [၁၀၆] သာသဝါ၊ သာသဝဝေဒနာလော။
ကိံ၊ နည်း။ အနာသဝါ၊ လော။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ (အဗျာကတာယ၊ အဗျာကတဝေဒနာ၏။) သဘာဝါဒိဘေဒေါ၊ ကို။ န ပရာမသိတဗ္ဗော၊ အပ်။
သဗ္ဗတ္ထ၊ ကုသလာကုသလမုခစသော အလုံးစုံတို့၌လည်း။ ဧသ နယော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
အပိစ၊ တနည်းလည်း။ တံ တံ ဝါပန ဝေဒနံ၊ ထိုထိုဝေဒနာကို။ ဥပါဒါယုပါဒါယ၊ ထောက်၍ထောက်၍။ ဝေဒနာ၊ ကို။ သြဠာရိကသုခုမာ၊ ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ၏။ ဣတိ ဝစနတော၊ ဤသို့ ဟောတော်မူသောကြောင့်။ အကုသလာဒီသုပိ၊ အကုသိုလ်ဝေဒနာစသည်တို့တွင်လည်း။ လောဘသဟဂတာယ၊ လောဘသဟဂုတ်ဝေဒနာအောက်။ ဒေါသသဟဂတာ၊ ဒေါသသဟဂုတ်ပြစ်သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ အဂ္ဂိ ဝိယ၊ မီးကဲ့သို့။ အတ္တနော၊ ၏။ နိဿယဒဟနတော၊ မှီရာဟဒယဝတ္ထုကို လောင်တတ်သောကြောင့် (ဝါ) နိဿယဒဟနတော= မှီရာခန္ဓာကို လောင်တတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သြဠာရိကာ၊ မည်၏။ လောဘသဟဂတာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ဒေါသသဟဂုတ်ထက်သိမ်မွေ့၏။
ဒေါသသဟဂတာပိ၊ သည်လည်း။ နိယတာ၊ အာနန္တရိယအဖြစ်သို့ ရောက်သော မိစ္ဆတ္တနိယတဝေဒနာသည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ အနိယတာ၊ အနိယတဝေဒနာသည်။ သုခုမာ၊ ၏။
နိယတာပိ၊ အာနန္တရိယအဖြစ်သို့ ရောက်သောမိစ္ဆတ္တနိယတ ဝေဒနာသည်လည်း။ ကပ္ပဋ္ဌိတိကာ၊ ကမ္ဘာပတ်လုံး ငရဲ၌တည်ကောင်းသော ဝိပါကအကျိုးရှိသော ဝေဒနာသည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ ဣတရာ၊ ကပ္ပဋ္ဌိတိကမဟုတ်သောဝေဒနာသည်။ သုခုမာ၊ ၏။
ကပ္ပဋ္ဌိတိကာသုပိ၊ ကမ္ဘာပတ်လုံး ငရဲ၌တည်ကောင်းသော ဝိပါကအကျိုးရှိသော ဝေဒနာတို့တွင်လည်း။ အသင်္ခါရိကာ၊ အသင်္ခါရိကဝေဒနာသည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ ဣဘရာ၊ သသင်္ခါရိကဝေဒနာသည်။ သုခုမာ၊ ၏။
ပန၊ ထိုမှတပါး။ လောဘသဟဂတာ၊ လောဘသဟဂုတ်ဝေဒနာသည်။ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ၊ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ်ဖြစ်မူ။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ ဣတရာ၊ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ်ဝေဒနာသည်။ သုခုမာ၊ ၏။
သာပိ၊ ထိုဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ် ဝေဒနာသည်လည်း။ နိယတာ၊ မိစ္ဆတ္တနိယတဖြစ်အံ့။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ အနိယတာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။ နိယတာပိ၊ နိယတသည်လည်း။ ကပ္ပဋ္ဌိတိကာ၊ သည်။ ဩဠာရိကာ၊ ၏။ ဣတရာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။ ကပ္ပဋ္ဌိတိကာသုပိ၊ တို့တွင်လည်း။ အသင်္ခါရိကာ၊ သည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ ဣတရာ၊ သသင်္ခါရိကသည်။ သုခုမာ၊ ၏။
အဝိသေသေန စ၊ ဒေါသသဟဂုတ်,လောဘသဟဂုတ်ဟုမခွဲ သာမန်အားဖြင့်ကား။ အကုသလာ၊ အကုသိုလ်ဝေဒနာသည်။ ဗဟုဝိပါကာ၊ များသောအကျိုးရှိမှု။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ အပ္ပဝိပါကာ၊ အကျိုးနည်းမူ။ သုခုမာ၊ ၏။
ပန၊ ထိုမှတပါး။ ကုသလာ၊ ကုသိုလ်ဝေဒနာသည်။ အပ္ပဝိပါကာ၊ အကျိုးနည်းမူ။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ ဗဟုဝိပါကာ၊ အကျိုးများမူ။ သုခုမာ၊ ၏။
အပိစ၊ တနည်းလည်း။ ကာမာဝစရကုသလာ၊ ဝေဒနာသည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။
ရူပါဝစရာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။
တတော၊ ထိုရူပါဝစရကုသိုလ် ဝေဒနာထက်။ အရူပါဝစရာ၊ သည်။ (သုခုမာ၊ ၏။)
တတော၊ ထိုအရူပါဝစရကုသိုလ်ဝေဒနာထက်။ လောကုတ္တရာ၊ သည်။ (သုခုမာ၊ ၏။)
စ၊ ဆက်၍ဆိုအံ့။ ဒါနမယာ၊ ဒါနမယဖြစ်သော။ ကာမာဝစရာ၊ ကာမာဝစရကုသိုလ်ဝေဒနာသည်။ ဩဠာရိကာ၊ ၏။
သီလမယာ၊ သီလမယဖြစ်သော ကာမာဝစရကုသိုလ်ဝေဒနာသည်။ သုခုမာ၊ ၏။
တတော၊ ထိုသီလမယထက်။ ဘာဝနာမယာ၊ သည်။ သုခုမာ၊ ၏။
ဘာဝနာမယာပိ၊ သည်လည်း။ ဒုဟေတုကာ၊ ဒွိဟိတ်ဖြစ်မူ။ သြဠာရိကာ၊ ၏။
တိဟေတုကာ၊ မူ။ သုခုမာ၊ ၏။
တိဟေတုကာပိ၊ သည်လည်း။ သသင်္ခါရိကာ၊ သသင်္ခါရိကဖြစ်မူ။ သြဠာရိကာ၊ ၏။
အသင်္ခါရိကာ၊ ဖြစ်မူ။ သုခုမာ၊ ၏။
စ၊ ထိုမှတပါး။ ပဌမဇ္ဈာနိကာ၊ ပဌမဈာန်၌ ယှဉ်သော။ ရူပါဝစရာ၊ ရူပါဝစရကုသိုလ်စေတနာသည်။ သြဠာရိကာ၊ မည်၏။ပ။ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကာ၊ သည်။ သုခုမာဝ၊ တည်း။
စ၊ ထိုမှတပါး။ အရူပါဝစရာ၊ အရူပါဝစရဖြစ်သော။ အာကာသာနဉ္စာယတနသမ္ပယုတ္တာ၊ သည်။ ဩဠာရိကာ၊ ၏။ပ။ နေဝသညာနာသညာယတနသမ္ပယုတ္တာ၊ သည်။ သုခုမာဝ၊ တည်း။
စ၊ ထိုမှတပါး။ လောကုတ္တရာ၊ ဖြစ်သော။ သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ၊ သည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ပ။ အရဟတ္တမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ၊ သည်။ သုခုမာဝ၊ တည်း။
တံတံဘူမိဝိပါကကိရိယဝေဒနာသု စ၊ ထိုထိုဘုံ၌ဖြစ်သော ဝိပါက်ဝေဒနာ ကြိယာဝေဒနာတို့၌၎င်း။ ဒုက္ခာဒိအသမာပန္နာဒိသာသဝါဒိဝသေန၊ ဒုက္ခစသည်, အသမာပန္နစသည်, သာသဝစသည်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝုတ္တဝေဒနာသု စ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော ဝေဒနာတို့၌၎င်း။ ဧသ နယော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဩကာသဝသေန စာပိ၊ ဩကာသ၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်း။ နိရယေ၊ ၌။ ဒုက္ခာ၊ ဖြစ်သော ဒုက္ခဝေဒနာသည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။
တိရစ္ဆာနယောနိယံ၊ ၌။ (ဒုက္ခာ၊ သည်။) သုခုမာ၊ ၏။ပ။ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီသု၊ ဘုံတို့၌။ (ဒုက္ခာ၊ သည်။) သုခုမာဝ၊ တည်း။ ဒုက္ခာ၊ ကို။ ယောဗေတဗ္ဗာ ယထာ စ၊ ယှဉ်အပ်သကဲ့သို့လည်း။
ဧဝံ၊ တူ။ သုခါပိ၊ ကိုလည်း။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသောဘုံတို့၌။ ယထာနုရူပံ၊ ထိုက်သည်အားလျော်စွာ။ ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဝတ္ထုဝသေန စာပိ၊ ဝေဒနာ၏ ဖြစ်ရာအာရုံဖြစ်သောဝတ္ထုအားဖြင့်လည်း။ ဟီနဝတ္ထုကာ၊ ယုတ်သောဝတ္ထုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော။ ယာကာစိ၊ အမှတ်မရှိသော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သြဠာရိကာ၊ မည်၏။ ပဏီတဝတ္ထုကာ၊ သော။ (ယာကာစိ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။) သုခုမာ၊ မည်၏။
ဟီနပဏီတဘေဒေ၊ ၌။ ယာ၊ အကြင်ဝေဒနာသည်။ သြဠာရိကာ၊ ၏။ သာ၊ သည်။ ဟီနာ၊ ၏။
ယာ စ၊ သည်ကား။ သုခုမာ၊ ၏။ သာ၊ သည်။ ပဏီတာ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ၏။
၅၀၃။ ပန၊ ထိုမှတပါး။ ဒူရပဒံ၊ ဒူရ-ပုဒ်ကို။ (ဝိဘတ္တံ-၌စပ်။) အကုသလာ ဝေဒနာ၊ သည်။ ကုသလာဗျာကတာဟိ၊ ကုန်သော။ ဝေဒနာဟိ၊ တို့မှ။ ဒူရေ၊ ၏။
သန္တိကေပဒံ၊ ကို။ (၎င်းဝိဘတ္တံ-၌စပ်။) အကုသလာဝေဒနာ၊ သည်။ အကုသလာယ၊ သော။ ဝေဒနာယ၊ နှင့် (ဝါ) ဝေဒနာယ= မှ။ [၁၀၇] သန္တိကေ၊ နီး၏။ ဣတိအာဒိနာ၊ သော။ နယေန၊ ဖြင့်။ ဝိဘင်္ဂေ၊ ၌။ ဝိဘတ္တံ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အကုသလာ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ ဝိသဘာဂတော စ၊ ဇာတ်စသောအားဖြင့် မတူသော ကောဋ္ဌာသရှိသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း။ အသံသဋ္ဌတော စ၊ ဒုက္ခဝိပါကတာ စသောအားဖြင့် မတူသောကိစ္စရှိသည်၏အဖြစ်ဟူသော မနှီးနှောသောအားဖြင့်၎င်း။ အသရိက္ခတော စ၊ သဘောအားဖြင့် မတူသည်၏အဖြစ်ဖြင့်၎င်း (ဝါ) အသရိက္ခတော စ= မတူသောသဘောရှိသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း (ဝါ) အသရိက္ခတော စ= ကြောင့်၎င်း။ ကုသလာဗျာကတာဟိ၊ တို့မှ။ ဒူရေ၊ ၏။ တထာ၊ ထိုအတူ။ ကုသလာဗျာကတာ၊ ကုသိုလ်အဗျာကတဝေဒနာတို့သည်။ အကုသလာယ၊ အကုသိုလ်ဝေဒနာမှ။ ဒူရေ၊ ကုန်၏။
သဗ္ဗဝါရေသု၊ (ဩဠာရိကသုခုမဘေဒ၌ ဝုတ္တနယကိုမှီသဖြင့် ဆိုအပ်ကုန်သော) ခပ်သိမ်းသောဝါရတို့၌။ ဧသ နယော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
ပန၊ ထိုမှတပါး။ အကုသလာ၊ သော။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သဘာဂတော စ၊ ဇာတိစသောအားဖြင့်တူသော ကောဋ္ဌာသရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ သရိက္ခတော စ၊ ဒုက္ခဝိပါကတာစသောအားဖြင့် တူသောသဘောရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။ အကုသလာယ၊ နှင့်။ သန္တိကေ၊ နီး၏။ ဣတိ၊ ဤရွေ့အပြီးတည်း။
ဣဒံ၊ ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည်ကား။ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ၊ ၏။ အတီတာဒိဝိဘာဂေ၊ အတိတ်စသည်၏အဖြစ်ကို ဝေဘန်ရာ၌။ ဝိတ္ထာရကထာမုခံ၊ အကျယ်စကား အမြွက်တည်း။
ပန၊ ထိုမှတပါး။ တံတံဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာနံ၊ ထိုထိုဝေဒနာနှင့်ယှဉ်ကုန်သော။ သညာဒီနံပိ၊ သညာစသည်တို့၏လည်း။ ဧတံ၊ အတီတာဒိဝိဘာဂ၌ ဤဝိတ္ထာရ ကထာမုခကို။ ဧဝမေဝ၊ ဤအတူသာလျှင်။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။