6. Aṅgulimālasuttaṃ

347. EvaṃM2.301V2.308 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa vijite coro aṅgulimālo nāma hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu .

Tena gāmāpi agāmā katā , nigamāpi anigamāP2.98 katā , janapadāpi ajanapadā katā .

So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti .

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi .

Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggaṃ paṭipajji .

Addasāsuṃ kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṃ yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggapaṭipannaṃ .

Disvāna bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘‘ mā , samaṇa , etaṃ maggaṃ paṭipajji .

Etasmiṃ , samaṇa , magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu .

Tena gāmāpi agāmā katā , nigamāpi anigamā katā , janapadāpi ajanapadā katā .

So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti .

Etañhi , samaṇa , maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisāT2.478 saṅkaritvā saṅkaritvā [ saṃharitvā saṃharitvā ( sī . pī .), saṅgaritvā ( syā . kaṃ .)] paṭipajjanti .

Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṃ gacchantī ’’ ti .

Evaṃ vutte , bhagavā tuṇhībhūto agamāsi .

Dutiyampi kho gopālakā … pe … tatiyampi kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘‘ mā , samaṇa , etaṃ maggaṃ paṭipajji , etasmiṃ samaṇa magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu , tena gāmāpi agāmā katā , nigamāpi anigamā katā , janapadāpi ajanapadā katā .

So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti .

Etañhi samaṇa maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvāT2.479 saṅkaritvā paṭipajjanti .

Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṃ gacchantī ’’ ti .

348. AthaM2.302V2.309 kho bhagavā tuṇhībhūto agamāsi .

Addasā kho coro aṅgulimālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ .

Disvānassa etadahosi –

‘‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho !

Imañhi maggaṃ dasapi purisā vīsampiP2.99 purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti .

Tepi mama hatthatthaṃ gacchanti .

Atha ca panāyaṃ samaṇo eko adutiyo pasayha maññe āgacchati .

Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ jīvitā voropeyyan ’’ ti .

Atha kho coro aṅgulimālo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi .

Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi [ abhisaṅkhāresi ( syā . kaṃ . ka .)] yathā coro aṅgulimālo bhagavantaṃ pakatiyā gacchantaṃ sabbathāmena gacchanto na sakkoti sampāpuṇituṃ .

Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi –

‘‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho !

Ahañhi pubbe hatthimpi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi , assampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi , rathampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi , migampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi ;

atha ca panāhaṃ imaṃ samaṇaṃ pakatiyā gacchantaṃ sabbathāmena gacchanto na sakkomi sampāpuṇitun ’’ ti !

Ṭhitova bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ tiṭṭha , tiṭṭha , samaṇā ’’ ti .

‘‘ Ṭhito ahaṃ , aṅgulimāla , tvañca tiṭṭhā ’’ ti .

AthaT2.480 kho corassa aṅgulimālassa etadahosi –

‘‘ ime kho samaṇā sakyaputtiyā saccavādino saccapaṭiññā .

Atha panāyaṃ samaṇo gacchaṃ yevāha –

‘ ṭhito ahaṃ , aṅgulimāla , tvañca tiṭṭhā ’ ti .

Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ puccheyyan ’’ ti .

349. Atha kho coro aṅgulimālo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

‘‘ Gacchaṃ vadesi samaṇa ṭhitomhi ,

Mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti ;

Pucchāmi taṃ samaṇa etamatthaṃ ,

Kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhī ’’ ti .

‘‘ ṬhitoM2.303 ahaṃ aṅgulimāla sabbadā ,

Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ ;

TuvañcaV2.310 pāṇesu asaññatosi ,

Tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosī ’’ ti .

‘‘ CirassaṃP2.100 vata me mahito mahesī ,

Mahāvanaṃ pāpuṇi saccavādī [ mahāvanaṃ samaṇoyaṃ paccupādi ( sī .), mahāvanaṃ samaṇa paccupādi ( syā . kaṃ .)];

Sohaṃ carissāmi pahāya pāpaṃ [ sohaṃ cirassāpi pahāssaṃ pāpaṃ ( sī .), sohaṃ carissāmi pajahissaṃ pāpaṃ ( syā . kaṃ .)],

Sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ ’’.

Itveva coro asimāvudhañca ,

Sobbhe papāte narake akiri ;

AvandiT2.481 coro sugatassa pāde ,

Tattheva naṃ pabbajjaṃ ayāci .

Buddho ca kho kāruṇiko mahesi ,

Yo satthā lokassa sadevakassa ;

‘ Tamehi bhikkhū ’ ti tadā avoca ,

Eseva tassa ahu bhikkhubhāvoti .

350. Atha kho bhagavā āyasmatā aṅgulimālena pacchāsamaṇena yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi .

Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari .

Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa antepuradvāre mahājanakāyo sannipatitvā uccāsaddo mahāsaddo hoti –

‘‘ coro te , deva , vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu .

Tena gāmāpi agāmā katā , nigamāpi anigamā katā , janapadāpi ajanapadā katā .

So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti .

Taṃ devo paṭisedhetū ’’ ti .

AthaM2.304V2.311 kho rājā pasenadi kosalo pañcamattehi assasatehi sāvatthiyā nikkhami divā divassa .

Yena ārāmo tena pāvisi .

Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvāT2.482 bhagavantaṃP2.101 abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ kiṃ nu te , mahārāja , rājā vā māgadho seniyo bimbisāro kupito vesālikā vā licchavī aññe vā paṭirājāno ’’ ti ?

‘‘ Na kho me , bhante , rājā māgadho seniyo bimbisāro kupito , nāpi vesālikā licchavī , nāpi aññe paṭirājāno .

Coro me , bhante , vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu .

Tena gāmāpi agāmā katā , nigamāpi anigamā katā , janapadāpi ajanapadā katā .

So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti .

Tāhaṃ , bhante , paṭisedhissāmī ’’ ti .

‘‘ Sace pana tvaṃ , mahārāja , aṅgulimālaṃ passeyyāsi kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitaṃ , virataṃ pāṇātipātā , virataṃ adinnādānā , virataṃ musāvādā , ekabhattikaṃ , brahmacāriṃ , sīlavantaṃ , kalyāṇadhammaṃ , kinti naṃ kareyyāsī ’’ ti ?

‘‘ Abhivādeyyāma vā , bhante , paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma , abhinimanteyyāma vā naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi , dhammikaṃ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāma .

Kuto panassa , bhante , dussīlassa pāpadhammassa evarūpo sīlasaṃyamo bhavissatī ’’ ti ?

Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo bhagavato avidūreT2.483 nisinno hoti .

Atha kho bhagavā dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –

‘‘ eso , mahārāja , aṅgulimālo ’’ ti .

Atha kho rañño pasenadissa kosalassa ahudeva bhayaṃ , ahu chambhitattaṃ , ahu lomahaṃso .

Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhītaṃ saṃviggaṃ lomahaṭṭhajātaṃ viditvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –

‘‘ mā bhāyi , mahārāja , natthi te ito bhayan ’’ ti .

Atha kho rañño pasenadissa kosalassa yaṃ ahosi bhayaṃ vāP2.102 chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā so paṭippassambhi .

Atha kho rājā pasenadi kosalo yenāyasmā aṅgulimāloM2.305 tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ etadavoca –

‘‘ ayyo no , bhante , aṅgulimālo ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , mahārājā ’’ ti .

‘‘ Kathaṃgotto ayyassa pitā , kathaṃgottā mātā ’’ ti ?

‘‘ Gaggo kho , mahārāja , pitā , mantāṇī mātā ’’ ti .

‘‘ Abhiramatu , bhante , ayyo gaggo mantāṇiputto .

AhamayyassaV2.312 gaggassa mantāṇiputtassa ussukkaṃ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan ’’ ti .

351. Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo āraññiko hoti piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko .

Atha kho āyasmā aṅgulimālo rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –

‘‘ alaṃ , mahārāja , paripuṇṇaṃ me cīvaran ’’ ti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnoT2.484 kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !

Yāvañcidaṃ , bhante , bhagavā adantānaṃ dametā , asantānaṃ sametā , aparinibbutānaṃ parinibbāpetā .

Yañhi mayaṃ , bhante , nāsakkhimhā daṇḍenapi satthenapi dametuṃ so bhagavatā adaṇḍena asattheneva [ asatthena ( syā . kaṃ .)] danto .

Handa ca dāni [ handa dāni ( syā . kaṃ . pī .)] mayaṃ , bhante , gacchāma ;

bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā ’’ ti .

‘‘ Yassadāni , mahārāja , kālaṃ maññasī ’’ ti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .

Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi .

Addasā kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ itthiṃ mūḷhagabbhaṃ vighātagabbhaṃ [ visātagabbhaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .)].

DisvānassaP2.103 etadahosi –

‘‘ kilissanti vata , bho , sattā ;

kilissanti vata , bho , sattā ’’ ti !

Atha kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā aṅgulimālo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ idhāhaṃ , bhante , pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃM2.306 piṇḍāya pāvisiṃ .

Addasaṃ kho ahaṃ , bhante , sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ itthiṃ mūḷhagabbhaṃ vighātagabbhaṃ ’’.

Disvāna mayhaṃ etadahosi –

‘‘ kilissanti vataT2.485 , bho , sattā ;

kilissanti vata , bho , sattā ’’ ti !

‘‘ Tena hi tvaṃ , aṅgulimāla , yena sā itthī tenupasaṅkama ;

upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ evaṃ vadehiV2.313 –

‘ yatohaṃ , bhagini , jāto [ bhagini jātiyā jāto ( sī .)] nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā , tena saccena sotthi te hotu , sotthi gabbhassā ’’’ ti .

‘‘ So hi nūna me , bhante , sampajānamusāvādo bhavissati .

Mayā hi , bhante , bahū sañcicca pāṇā jīvitā voropitā ’’ ti .

‘‘ Tena hi tvaṃ , aṅgulimāla , yena sā itthī tenupasaṅkama ;

upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ evaṃ vadehi –

‘ yatohaṃ , bhagini , ariyāya jātiyā jāto , nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā , tena saccena sotthi te hotu , sotthi gabbhassā ’’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā aṅgulimālo bhagavato paṭissutvā yena sā itthī tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavoca –

‘‘ yatohaṃ , bhagini , ariyāya jātiyā jāto , nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā , tena saccena sotthi te hotu , sotthi gabbhassā ’’ ti .

Atha khvāssā itthiyā sotthi ahosi , sotthi gabbhassa .

Atha kho āyasmā aṅgulimālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajjaT2.486 vihāsi .

‘ Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ tiP2.104 abbhaññāsi .

Aññataro kho panāyasmā aṅgulimālo arahataṃ ahosi .

352. Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi .

Tena kho pana samayena aññenapi leḍḍu khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati , aññenapiM2.307 daṇḍo khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati , aññenapi sakkharā khittā āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati .

Atha kho āyasmā aṅgulimālo bhinnena sīsena , lohitena gaḷantena , bhinnena pattena , vipphālitāya saṅghāṭiyā yena bhagavā tenupasaṅkami .

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ dūratova āgacchantaṃ .

Disvāna āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ etadavoca –

‘‘ adhivāsehi tvaṃ , brāhmaṇa , adhivāsehiV2.314 tvaṃ , brāhmaṇa .

Yassa kho tvaṃ , brāhmaṇa , kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni niraye pacceyyāsi tassa tvaṃ , brāhmaṇa , kammassa vipākaṃ diṭṭheva dhamme paṭisaṃvedesī ’’ ti .

Atha kho āyasmā aṅgulimālo rahogato paṭisallīno vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedi ;

tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Yo pubbeva [ yo ca pubbe ( sī . syā . kaṃ . pī .)] pamajjitvā , pacchā so nappamajjati ;

Somaṃ [ so imaṃ ( sī .)] lokaṃ pabhāseti , abbhā muttova candimā .

‘‘ YassaT2.487 pāpaṃ kataṃ kammaṃ , kusalena pidhīyati [ pithīyati ( sī . syā . kaṃ . pī .)];

Somaṃ lokaṃ pabhāseti , abbhā muttova candimā .

‘‘ Yo have daharo bhikkhu , yuñjati buddhasāsane ;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti , abbhā muttova candimā .

‘‘ Disā hi me dhammakathaṃ suṇantu ,

Disā hi me yuñjantu buddhasāsane ;

Disā hi me te manujā bhajantu ,

Ye dhammamevādapayanti santo .

‘‘ DisāP2.105 hi me khantivādānaṃ , avirodhappasaṃsīnaṃ ;

Suṇantu dhammaṃ kālena , tañca anuvidhīyantu .

‘‘ Na hi jātu so mamaṃ hiṃse , aññaṃ vā pana kiñci naṃ [ kañci naṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .), kañcanaṃ (?)];

Pappuyya paramaṃ santiṃ , rakkheyya tasathāvare .

‘‘ UdakañhiM2.308 nayanti nettikā , usukārā namayanti [ damayanti ( ka .)] tejanaṃ ;

Dāruṃ namayanti tacchakā , attānaṃ damayanti paṇḍitā .

‘‘ DaṇḍenekeV2.315 damayanti , aṅkusehi kasāhi ca ;

Adaṇḍena asatthena , ahaṃ dantomhi tādinā .

‘‘ Ahiṃsakoti me nāmaṃ , hiṃsakassa pure sato ;

Ajjāhaṃ saccanāmomhi , na naṃ hiṃsāmi kiñci naṃ [ kañci naṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .), kañcanaṃ (?)].

‘‘ CoroT2.488 ahaṃ pure āsiṃ , aṅgulimāloti vissuto ;

Vuyhamāno mahoghena , buddhaṃ saraṇamāgamaṃ .

‘‘ Lohitapāṇi pure āsiṃ , aṅgulimāloti vissuto ;

Saraṇagamanaṃ passa , bhavanetti samūhatā .

‘‘ Tādisaṃ kammaṃ katvāna , bahuṃ duggatigāminaṃ ;

Phuṭṭho kammavipākena , aṇaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ .

‘‘ Pamādamanuyuñjanti , bālā dummedhino janā ;

Appamādañca medhāvī , dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati .

‘‘ Mā pamādamanuyuñjetha , mā kāmarati santhavaṃ ;

Appamatto hi jhāyanto , pappoti vipulaṃ [ paramaṃ ( ka .)] sukhaṃ .

‘‘ Svāgataṃ [ sāgataṃ ( sī . pī .)] nāpagataṃ [ nāma sagataṃ ( ka .)], nayidaṃ dummantitaṃ mama ;

Saṃvibhattesu [ suvibhattesu ( syā . kaṃ .), savibhattesu ( sī . ka .), paṭibhattesu ( pī .)] dhammesu , yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ .

‘‘ Svāgataṃ nāpagataṃ , nayidaṃ dummantitaṃ mama ;

Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsana ’’ ntntti .

Aṅgulimālasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ .

Issues

Select Version

Majjhimapaṇṇāsapāḷi

Majjhimapaṇṇāsapāḷi