7. Piyajātikasuttaṃ

353. EvaṃT2.489M2.309V2.316P2.106 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena aññatarassa gahapatissa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti .

Tassa kālaṃkiriyāya neva kammantā paṭibhanti na bhattaṃ paṭibhāti .

So āḷāhanaṃ gantvā kandati –

‘‘ kahaṃ , ekaputtaka , kahaṃ , ekaputtakā ’’ ti !

Atha kho so gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ na kho te , gahapati , sake citte ṭhitassa indriyāni , atthi te indriyānaṃ aññathattan ’’ ti .

‘‘ Kiñhi me , bhante , indriyānaṃ nāññathattaṃ bhavissati ;

mayhañhi , bhante , ekaputto piyo manāpo kālaṅkato .

Tassa kālaṃkiriyāya neva kammantā paṭibhanti , na bhattaṃ paṭibhāti .

Sohaṃ āḷāhanaṃ gantvā kandāmi –

‘ kahaṃ , ekaputtaka , kahaṃ , ekaputtakā ’’’ ti !

‘‘ Evametaṃ , gahapati , evametaṃ , gahapati [ evametaṃ gahapati ( pī . sakideva ), evameva ( sī . sakideva )]!

Piyajātikā hi , gahapati , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’’ ti .

‘‘ Kassa kho [ kissa nu kho ( sī .)] nāmetaṃ , bhante , evaṃ bhavissati –

‘ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’ ti ?

Piyajātikā hi kho , bhante , ānandasomanassā piyappabhavikā ’’ ti .

Atha kho so gahapati bhagavato bhāsitaṃT2.490 anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .

354. Tena kho pana samayena sambahulā akkhadhuttā bhagavato avidūre akkhehi dibbanti .

Atha kho so gahapati yena te akkhadhuttā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā akkhadhutte etadavoca –

‘‘ idhāhaṃ , bhonto , yena samaṇo gotamoP2.107 tenupasaṅkamiṃ ;

upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃ .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho maṃ , bhonto , samaṇo gotamo etadavoca –

‘ na kho te , gahapati , sake citte ṭhitassa indriyāni , atthi te indriyānaṃ aññathattan ’ ti .

Evaṃ vutte , ahaṃ , bhonto , samaṇaṃ gotamaṃ etadavocaṃ –

‘ kiñhi me , bhante , indriyānaṃ nāññathattaṃ bhavissati ;

mayhañhi , bhante , ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato .

Tassa kālaṃkiriyāyaV2.317 neva kammantā paṭibhanti , na bhattaṃ paṭibhātiM2.310 .

Sohaṃ āḷāhanaṃ gantvā kandāmi – kahaṃ , ekaputtaka , kahaṃ , ekaputtakā ’ ti !

‘ Evametaṃ , gahapati , evametaṃ , gahapati !

Piyajātikā hi , gahapati , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’ ti .

‘ Kassa kho nāmetaṃ , bhante , evaṃ bhavissati – piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ?

Piyajātikā hi kho , bhante , ānandasomanassā piyappabhavikā ’ ti .

Atha khvāhaṃ , bhonto , samaṇassa gotamassa bhāsitaṃ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamin ’’ ti .

‘‘ Evametaṃ , gahapati , evametaṃ , gahapati !

Piyajātikā hi , gahapati , ānandasomanassā piyappabhavikā ’’ tiT2.491 .

Atha kho so gahapati ‘‘ sameti me akkhadhuttehī ’’ ti pakkāmi .

Atha kho idaṃ kathāvatthu anupubbena rājantepuraṃ pāvisi .

355. Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ āmantesi –

‘‘ idaṃ te , mallike , samaṇena gotamena bhāsitaṃ –

‘ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’’’ ti .

‘‘ Sacetaṃ , mahārāja , bhagavatā bhāsitaṃ , evametan ’’ ti .

‘‘ Evameva panāyaṃ mallikā yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṃ tadevassa abbhanumodati ’’.

‘‘ Sacetaṃ , mahārāja , bhagavatā bhāsitaṃ evametanti .

Seyyathāpi nāma , yaññadeva ācariyo antevāsissa bhāsati taṃ tadevassa antevāsī abbhanumodati –

‘ evametaṃ , ācariya , evametaṃ , ācariyā ’’’ ti .

‘‘ Evameva kho tvaṃ , mallike , yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṃ tadevassa abbhanumodasi ’’.

‘‘ Sacetaṃ , mahārājaP2.108 , bhagavatā bhāsitaṃ evametan ’’ ti .

‘‘ Carapi , re mallike , vinassā ’’ ti .

Atha kho mallikā devī nāḷijaṅghaṃ brāhmaṇaṃ āmantesi –

‘‘ ehi tvaṃ , brāhmaṇa , yena bhagavā tenupasaṅkama ;

upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi , appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha –

‘ mallikā , bhante , devī bhagavato pāde sirasā vandati , appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī ’ ti .

Evañca vadehi –

‘ bhāsitā nu kho , bhante , bhagavatā esā vācā – piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’ tiT2.492 .

Yathā te bhagavā byākaroti taṃ sādhukaṃ uggahetvā mama āroceyyāsi .

Na hi tathāgatā vitathaṃ bhaṇantī ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhotī ’’ ti kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo mallikāya deviyā paṭissutvā yena bhagavāM2.311 tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .

Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .

EkamantaṃV2.318 nisinno kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ mallikā , bho gotama , devī bhoto gotamassa pāde sirasā vandati ;

appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati ;

evañca vadeti –

‘ bhāsitā nu kho , bhante , bhagavatā esā vācā – piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’’’ ti .

356.‘‘ Evametaṃ , brāhmaṇa , evametaṃ , brāhmaṇa !

Piyajātikā hi , brāhmaṇa , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti .

Tadamināpetaṃ , brāhmaṇa , pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā .

Bhūtapubbaṃ , brāhmaṇa , imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā mātā kālamakāsi .

Sā tassā kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṃ [ rathiyāya rathiyaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha –

‘ api me mātaraṃ addassatha [ addasatha ( sī . pī .)], api me mātaraṃ addassathā ’ ti ?

ImināpiP2.109 kho etaṃ , brāhmaṇa , pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti .

‘‘ BhūtapubbaṃT2.493 , brāhmaṇa , imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā pitā kālamakāsi … bhātā kālamakāsi … bhaginī kālamakāsi … putto kālamakāsi … dhītā kālamakāsi … sāmiko kālamakāsi .

Sā tassa kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha –

‘ api me sāmikaṃ addassatha , api me sāmikaṃ addassathā ’ ti ?

Imināpi kho etaṃ , brāhmaṇa , pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti .

‘‘ BhūtapubbaṃV2.319 , brāhmaṇa , imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa mātā kālamakāsi .

So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha –

‘ api me mātaraṃ addassatha , api me mātaraṃ addassathā ’ tiM2.312 ?

Imināpi kho etaṃ , brāhmaṇaT2.494 , pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti .

‘‘ Bhūtapubbaṃ , brāhmaṇa , imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa pitā kālamakāsi … bhātā kālamakāsi … bhaginī kālamakāsi … putto kālamakāsi … dhītā kālamakāsi … pajāpati kālamakāsi .

So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha –

‘ api me pajāpatiṃ addassatha , api me pajāpatiṃ addassathā ’ ti ?

Imināpi kho etaṃ , brāhmaṇa , pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti .

‘‘ Bhūtapubbaṃ , brāhmaṇa , imissāyeva sāvatthiyā aññatarā itthī ñātikulaṃ agamāsi .

Tassā te ñātakā sāmikaṃ [ sāmikā ( sī .)] acchinditvā aññassa dātukāmā .

Sā ca taṃ na icchati .

Atha kho sā itthī sāmikaṃ etadavoca –

‘ ime , maṃ [ mama ( syā . kaṃ . pī .)], ayyaputta , ñātakā tvaṃ [ tayā ( sī .), taṃ ( syā . kaṃ . pī .)] acchinditvā aññassa dātukāmā .

Ahañca taṃ na icchāmī ’ ti .

Atha kho so puriso taṃ itthiṃ dvidhā chetvā attānaṃP2.110 upphālesi [ uppāṭesi ( sī . pī .), ophāresi ( ka .)]–

‘ ubho pecca bhavissāmā ’ ti .

Imināpi kho etaṃ , brāhmaṇa , pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’’ ti .

357. Atha kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena mallikā devī tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ mallikāya deviyā ārocesi .

Atha kho mallikā devī yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –

‘‘ taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , piyā te vajirī kumārī ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , mallike , piyā me vajirī kumārī ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , vajiriyā te kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃT2.495 sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Vajiriyā me , mallike , kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyāM2.313 aññathattaṃ , kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Idaṃ kho taṃ , mahārāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ –

‘ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , piyā te vāsabhā khattiyā ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , mallike , piyāV2.320 me vāsabhā khattiyā ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , vāsabhāya te khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Vāsabhāya me , mallike , khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ , kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Idaṃ kho taṃ , mahārāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ –

‘ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , piyo te viṭaṭūbho [ viḍūḍabho ( sī . syā . kaṃ . pī .)] senāpatī ’’ ti ?

‘‘ EvaṃP2.111 , mallike , piyo me viṭaṭūbho senāpatī ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , viṭaṭūbhassa te senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Viṭaṭūbhassa me , mallike , senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃT2.496 , kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Idaṃ kho taṃ , mahārāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ –

‘ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , piyā te ahan ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , mallike , piyā mesi tvan ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , mayhaṃ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Tuyhañhi me , mallike , vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ , kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Idaṃ kho taṃ , mahārāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ –

‘ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’ ti .

‘‘ TaṃM2.314 kiṃ maññasi , mahārāja , piyā te kāsikosalā ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , mallike , piyā me kāsikosalā .

Kāsikosalānaṃ , mallike , ānubhāvena kāsikacandanaṃ paccanubhoma , mālāgandhavilepanaṃ dhāremā ’’ ti .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , kāsikosalānaṃ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Kāsikosalānañhi , mallikeV2.321 , vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ , kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ’’ ti ?

‘‘ Idaṃ kho taṃ , mahārāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhenaT2.497 sandhāya bhāsitaṃ –

‘ piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā ’’’ ti .

‘‘ Acchariyaṃ , mallike , abbhutaṃ , mallike !

Yāvañca so bhagavāP2.112 paññāya ativijjha maññe [ paṭivijjha paññāya ( ka .)] passati .

Ehi , mallike , ācamehī ’’ ti [ ācāmehīti ( sī . pī .)].

Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa , namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa , namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā ’’ ti .

Piyajātikasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ .

Issues

Select Version

Majjhimapaṇṇāsapāḷi

Majjhimapaṇṇāsapāḷi