Issues
Select Version
Majjhimapaṇṇāsapāḷi

2. Mahārāhulovādasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Mahārāhulovādasuttaṃ

113. EvaṃT2.134V2.91 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi .
Āyasmāpi khoM2.84 rāhulo pubbaṇhasamayaṃP1.421 nivāsetvā pattacīvaramādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi .
Atha kho bhagavā apaloketvā āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ yaṃ kiñci , rāhula , rūpaṃ – atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā – sabbaṃ rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabban ’’ ti .
‘‘ Rūpameva nu kho , bhagavā , rūpameva nu kho , sugatā ’’ ti ?
‘‘ Rūpampi , rāhula , vedanāpi , rāhula , saññāpi , rāhula , saṅkhārāpi , rāhula , viññāṇampi , rāhulā ’’ ti .
Atha kho āyasmā rāhulo ‘‘ ko najja [ ko nujja ( syā . kaṃ .)] bhagavatā sammukhā ovādena ovadito gāmaṃ piṇḍāya pavisissatī ’’ ti tato paṭinivattitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
Addasā kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ rāhulaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāT2.135 .
Disvāna āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ ānāpānassatiṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Ānāpānassati , rāhula , bhāvanā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā ’’ ti .
114. Atha kho āyasmā rāhulo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kathaṃ bhāvitā nu kho , bhante , ānāpānassati , kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā ’’ ti ?
‘‘ Yaṃ kiñci , rāhula , ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ , seyyathidaṃ – kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru [ nahāru ( sī . syā . kaṃ . pī .)] aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ , yaṃV2.92 vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ kakkhaḷaṃ kharigataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati , rāhula , ajjhattikā pathavīdhātu [ paṭhavīdhātu ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
Yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu yā ca bāhirā pathavīdhātu , pathavīdhāturevesā .
Taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
EvametaṃP1.422 yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati , pathavīdhātuyā cittaṃ virājeti ’’.
115.‘‘ KatamāM2.85 ca , rāhula , āpodhātu ?
Āpodhātu siyā ajjhattikā , siyā bāhirā .
Katamā ca , rāhula , ajjhattikā āpodhātuT2.136 ?
Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ , seyyathidaṃ – pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṃ , yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati , rāhula , ajjhattikā āpodhātu .
Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu āpodhāturevesā .
Taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati , āpodhātuyā cittaṃ virājeti .
116.‘‘ Katamā ca , rāhula , tejodhātu ?
Tejodhātu siyā ajjhattikā , siyā bāhirā .
Katamā ca , rāhula , ajjhattikā tejodhātu ?
Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ , seyyathidaṃ – yena ca santappati yena ca jīrīyati yena ca pariḍayhati yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammā pariṇāmaṃ gacchati , yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ tejo tejogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati , rāhula , ajjhattikā tejodhātu .
Yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu tejodhāturevesā .
Taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati , tejodhātuyā cittaṃ virājeti .
117.‘‘ KatamāT2.137 ca , rāhula , vāyodhātu ?
Vāyodhātu siyā ajjhattikā , siyā bāhirā .
Katamā ca , rāhula , ajjhattikā vāyodhātu ?
Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ , seyyathidaṃ – uddhaṅgamā vātā , adhogamā vātā , kucchisayā vātā , koṭṭhāsayā [ koṭṭhasayā ( sī . pī .)] vātāV2.93 , aṅgamaṅgānusārino vātā , assāso passāso , iti yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ vāyo vāyogataṃ upādinnaṃ – ayaṃ vuccati , rāhula , ajjhattikā vāyodhātu .
Yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu yā ca bāhirā vāyodhātu vāyodhāturevesā .
Taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmiM2.86 , na meso attā ’ ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāyaP1.423 daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati , vāyodhātuyā cittaṃ virājeti .
118.‘‘ Katamā ca , rāhula , ākāsadhātu ?
Ākāsadhātu siyā ajjhattikā , siyā bāhirā .
Katamā ca , rāhula , ajjhattikā ākāsadhātu ?
Yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ ākāsaṃ ākāsagataṃ upādinnaṃ , seyyathidaṃ – kaṇṇacchiddaṃ nāsacchiddaṃ mukhadvāraṃ , yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ ajjhoharati , yattha ca asitapītakhāyitasāyitaṃ santiṭṭhati , yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ adhobhāgaṃ [ adhobhāgā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] nikkhamati , yaṃ vā panaññampi kiñci ajjhattaṃ paccattaṃ ākāsaṃ ākāsagataṃ , aghaṃ aghagataṃ , vivaraṃ vivaragataṃ , asamphuṭṭhaṃ , maṃsalohitehi upādinnaṃT2.138 [ ākāsagataṃ upādinnaṃ ( sī . pī .)]– ayaṃ vuccati , rāhula , ajjhattikā ākāsadhātu .
Yā ceva kho pana ajjhattikā ākāsadhātu yā ca bāhirā ākāsadhātu ākāsadhāturevesā .
Taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā ākāsadhātuyā cittaṃ nibbindati , ākāsadhātuyā cittaṃ virājeti .
119.‘‘ Pathavīsamaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Pathavīsamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
Seyyathāpi , rāhula , pathaviyā sucimpi nikkhipanti , asucimpi nikkhipanti , gūthagatampi nikkhipanti , muttagatampi nikkhipanti , kheḷagatampi nikkhipanti , pubbagatampi nikkhipanti , lohitagatampi nikkhipanti , na ca tena pathavī aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā ;
evameva kho tvaṃ , rāhula , pathavīsamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi .
Pathavīsamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
‘‘ Āposamaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Āposamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
Seyyathāpi , rāhula , āpasmiṃ sucimpiV2.94 dhovanti , asucimpi dhovanti , gūthagatampi dhovanti , muttagatampi dhovanti , kheḷagatampi dhovanti , pubbagatampi dhovanti , lohitagatampi dhovanti , na caT2.139 tena āpo aṭṭīyatiM2.87 vā harāyati vā jigucchati vā ;
evameva khoP1.424 tvaṃ , rāhula , āposamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi .
Āposamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
‘‘ Tejosamaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Tejosamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
Seyyathāpi , rāhula , tejo sucimpi dahati , asucimpi dahati , gūthagatampi dahati , muttagatampi dahati , kheḷagatampi dahati , pubbagatampi dahati , lohitagatampi dahati , na ca tena tejo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā ;
evameva kho tvaṃ , rāhula , tejosamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi .
Tejosamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
‘‘ Vāyosamaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Vāyosamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
Seyyathāpi , rāhula , vāyo sucimpi upavāyati , asucimpi upavāyati , gūthagatampi upavāyati , muttagatampi upavāyati , kheḷagatampi upavāyati , pubbagatampi upavāyati , lohitagatampi upavāyati , na ca tena vāyo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā ;
evameva kho tvaṃ , rāhula , vāyosamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi .
Vāyosamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāyaT2.140 ṭhassanti .
‘‘ Ākāsasamaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Ākāsasamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
Seyyathāpi , rāhula , ākāso na katthaci patiṭṭhito ;
evameva kho tvaṃ , rāhula , ākāsasamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi .
Ākāsasamañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassanti .
120.‘‘ Mettaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Mettañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato yo byāpādoV2.95 so pahīyissati .
Karuṇaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Karuṇañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato yā vihesā sā pahīyissati .
Muditaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Muditañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato yā arati sā pahīyissati .
UpekkhaṃM2.88 , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Upekkhañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato yo paṭigho so pahīyissati .
Asubhaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Asubhañhi te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato yo rāgo so pahīyissati .
Aniccasaññaṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
AniccasaññañhiP1.425 te , rāhula , bhāvanaṃ bhāvayato yo asmimāno so pahīyissati .
121.‘‘ Ānāpānassatiṃ , rāhula , bhāvanaṃ bhāvehi .
Ānāpānassati hi te , rāhula , bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā .
Kathaṃ bhāvitā ca , rāhula , ānāpānassati , kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsāT2.141 ?
Idha , rāhula , bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
So satova assasati satova [ sato ( sī . syā . kaṃ . pī .)] passasati .
‘‘ Dīghaṃ vā assasanto ‘ dīghaṃ assasāmī ’ ti pajānāti , dīghaṃ vā passasanto ‘ dīghaṃ passasāmī ’ ti pajānāti ;
rassaṃ vā assasanto ‘ rassaṃ assasāmī ’ ti pajānāti , rassaṃ vā passasanto ‘ rassaṃ passasāmī ’ ti pajānāti .
‘ Sabbakāyappaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ sabbakāyappaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī ’ ti sikkhati .
‘‘‘ Pītippaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ pītippaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ sukhappaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ sukhappaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ cittasaṅkhārappaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ cittasaṅkhārappaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī ’ ti sikkhati .
‘‘‘ Cittappaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ cittappaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhatiV2.96 ;
‘ abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ samādahaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ samādahaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati .
‘‘‘ AniccānupassīM2.89 assasissāmī ’ tiT2.142 sikkhati ;
‘ aniccānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ virāgānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ virāgānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ nirodhānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ nirodhānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ paṭinissaggānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ paṭinissaggānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati .
‘‘ Evaṃ bhāvitā kho , rāhula , ānāpānassati , evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā .
Evaṃ bhāvitāya , rāhula , ānāpānassatiyā , evaṃP1.426 bahulīkatāya yepi te carimakā assāsā tepi viditāva nirujjhanti no aviditā ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Mahārāhulovādasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ .