Issues
Select Version
Majjhimapaṇṇāsapāḷi

6. Laṭukikopamasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Laṭukikopamasuttaṃ

148. EvaṃT2.179M2.111V2.120 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu viharati āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṃ piṇḍāya pāvisi .
Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yenaññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya .
Taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi .
Āyasmāpi kho udāyī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āpaṇaṃ piṇḍāya pāvisi .
Āpaṇe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya .
Taṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi .
Atha kho āyasmato udāyissa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ bahūnaṃ [ bahunnaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .) evamīdise aviññāṇakappakaraṇe ] vata no bhagavā dukkhadhammānaṃ apahattā , bahūnaṃ vata no bhagavā sukhadhammānaṃ upahattā ;
bahūnaṃ vata no bhagavā akusalānaṃ dhammānaṃ apahattā , bahūnaṃ vata no bhagavā kusalānaṃ dhammānaṃ upahattā ’’ ti .
Atha kho āyasmā udāyī sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiP1.448 .
149. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā udāyī bhagavantaṃ etadavocaT2.180 –
‘‘ idha mayhaṃ , bhante , rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘ bahūnaṃ vata no bhagavā dukkhadhammānaṃ apahattā , bahūnaṃ vata no bhagavā sukhadhammānaṃ upahattā ;
bahūnaṃ vata no bhagavā akusalānaṃ dhammānaṃ apahattā , bahūnaṃ vata no bhagavā kusalānaṃ dhammānaṃ upahattā ’ ti .
Mayañhi , bhante , pubbe sāyañceva bhuñjāma pāto ca divā ca vikāle .
Ahu kho so , bhante , samayo yaṃ bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘ iṅgha tumhe , bhikkhave , etaṃ divāvikālabhojanaṃ pajahathā ’ ti .
Tassa mayhaṃ , bhante , ahudeva aññathattaṃ , ahudeva [ ahu ( sī . pī .)] domanassaṃ –
‘ yampi no saddhā gahapatikā divā vikāle paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ denti tassapi no bhagavā pahānamāha , tassapi no sugato paṭinissaggamāhā ’ ti .
TeM2.112 mayaṃ , bhante , bhagavati pemañca gāravañca hiriñca ottappañca sampassamānāV2.121 evaṃ taṃ divāvikālabhojanaṃ pajahimhā .
Te mayaṃ , bhante , sāyañceva bhuñjāma pāto ca .
Ahu kho so , bhante , samayo yaṃ bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘ iṅgha tumhe , bhikkhave , etaṃ rattiṃvikālabhojanaṃ pajahathā ’ ti .
Tassa mayhaṃ , bhante , ahudeva aññathattaṃ ahudeva domanassaṃ –
‘ yampi no imesaṃ dvinnaṃ bhattānaṃ paṇītasaṅkhātataraṃ tassapi no bhagavā pahānamāha , tassapi no sugato paṭinissaggamāhā ’ ti .
Bhūtapubbaṃ , bhante , aññataro puriso divā sūpeyyaṃ labhitvā evamāha –
‘ handa ca imaṃ nikkhipatha , sāyaṃ sabbeva samaggāT2.181 bhuñjissāmā ’ ti .
Yā kāci , bhante , saṅkhatiyo sabbā tā rattiṃ , appā divā .
Te mayaṃ , bhante , bhagavati pemañca gāravañca hiriñca ottappañca sampassamānā evaṃ taṃ rattiṃvikālabhojanaṃ pajahimhā .
Bhūtapubbaṃ , bhante , bhikkhū rattandhakāratimisāyaṃ piṇḍāya carantā candanikampi pavisanti , oligallepi papatanti , kaṇṭakāvāṭampi [ kaṇṭakavattampi ( sī . pī .), kaṇṭakarājimpi ( syā . kaṃ .)] ārohanti , suttampi gāviṃ ārohanti , māṇavehipi samāgacchanti katakammehipi akatakammehipi , mātugāmopi te [ tena ( ka .)] asaddhammena nimanteti .
Bhūtapubbāhaṃ , bhante , rattandhakāratimisāyaṃ piṇḍāya carāmi .
Addasā kho maṃ , bhante , aññatarā itthī vijjantarikāya bhājanaṃ dhovantī .
Disvā maṃ bhītā vissaramakāsi –
‘ abhumme [ abbhumme ( sī . pī .)] pisāco vata man ’ ti !
Evaṃ vutte , ahaṃ , bhante , taṃ itthiṃ etadavocaṃ –
‘ nāhaṃ , bhagini , pisāco ;
bhikkhu piṇḍāyaP1.449 ṭhito ’ ti .
‘ Bhikkhussa ātumārī , bhikkhussa mātumārī [ ṭhito ’ ti . bhikkhussa ātumātumārī ( ka .)]!
Varaṃ te , bhikkhu , tiṇhena govikantanena kucchi parikanto , na tveva varaṃ yaṃ [ na tveva yā ( sī . pī .)] rattandhakāratimisāyaṃ kucchihetu piṇḍāya carasī ’ ti [ carasāti ( sī . pī .)].
Tassa mayhaṃ , bhante , tadanussarato evaṃ hoti –
‘ bahūnaṃ vata no bhagavā dukkhadhammānaṃ apahattā , bahūnaṃ vata no bhagavā sukhadhammānaṃ upahattā ;
bahūnaṃ vata no bhagavā akusalānaṃ dhammānaṃ apahattā , bahūnaṃ vata no bhagavā kusalānaṃ dhammānaṃ upahattā ’’’ ti .
150.‘‘ Evameva panudāyi , idhekacce moghapurisā ‘ idaṃ pajahathā ’ ti mayāT2.182 vuccamānā te evamāhaṃsu –
‘ kiṃ panimassa appamattakassa oramattakassa adhisallikhatevāyaṃ samaṇo ’ ti .
Te tañceva nappajahanti , mayiM2.113 ca appaccayaṃ upaṭṭhāpenti .
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā tesaṃ taṃ , udāyi , hoti balavaṃ bandhanaṃ , daḷhaṃ bandhanaṃ , thiraṃ bandhanaṃ , apūtikaṃ bandhanaṃ , thūlo , kaliṅgaro – seyyathāpi , udāyi , laṭukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena baddhā tattheva vadhaṃ vā bandhaṃ vā maraṇaṃ vā āgameti .
Yo nu kho , udāyi , evaṃ vadeyya –
‘ yena sā laṭukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena baddhā tattheva vadhaṃ vā bandhaṃ vā maraṇaṃ vā āgameti , tañhi tassā abalaṃ bandhanaṃV2.122 , dubbalaṃ bandhanaṃ , pūtikaṃ bandhanaṃ , asārakaṃ bandhanan ’ ti ;
sammā nu kho so , udāyi , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante .
Yena sā , bhante , laṭukikā sakuṇikā pūtilatāya bandhanena baddhā tattheva vadhaṃ vā bandhaṃ vā maraṇaṃ vā āgameti , tañhi tassā balavaṃ bandhanaṃ , daḷhaṃ bandhanaṃ , thiraṃ bandhanaṃ apūtikaṃ bandhanaṃ , thūlo , kaliṅgaro ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , udāyi , idhekacce moghapurisā ‘ idaṃ pajahathā ’ ti mayā vuccamānā te evamāhaṃsu –
‘ kiṃ panimassa appamattakassa oramattakassa adhisallikhatevāyaṃ samaṇo ’ ti ?
Te tañceva nappajahanti , mayi ca appaccayaṃ upaṭṭhāpenti .
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā tesaṃ taṃ , udāyi , hoti balavaṃ bandhanaṃ , daḷhaṃ bandhanaṃ , thiraṃ bandhanaṃ , apūtikaṃ bandhanaṃ , thūlo , kaliṅgaro ’’.
151.‘‘ IdhaT2.183 panudāyi , ekacce kulaputtā ‘ idaṃ pajahathā ’ ti mayāP1.450 vuccamānā te evamāhaṃsu –
‘ kiṃ panimassa appamattakassa oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha , yassa no sugato paṭinissaggamāhā ’ ti ?
Te tañceva pajahanti , mayi ca na appaccayaṃ upaṭṭhāpenti .
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṃ pahāya appossukkā pannalomā paradattavuttā [ paradavuttā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] migabhūtena cetasā viharanti .
Tesaṃ taṃ , udāyi , hoti abalaṃ bandhanaṃ , dubbalaṃ bandhanaṃ , pūtikaṃ bandhanaṃ , asārakaṃ bandhanaṃ – seyyathāpi , udāyi , rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi bandhanehi baddho īsakaṃyeva kāyaṃ sannāmetvā tāni bandhanāni saṃchinditvā saṃpadāletvā yena kāmaṃ pakkamati .
Yo nu kho , udāyi , evaṃ vadeyya –
‘ yehi so rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi bandhanehi baddho īsakaṃyeva kāyaṃ sannāmetvā tāni bandhanāni saṃchinditvā saṃpadāletvā yena kāmaṃ pakkamati , tañhi tassa balavaṃ bandhanaṃ , daḷhaṃ bandhanaṃ , thiraṃ bandhanaṃ , apūtikaṃM2.114 bandhanaṃ , thūlo , kaliṅgaro ’ ti ;
sammā nu kho so , udāyi , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante .
Yehi so , bhante , rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro daḷhehi varattehi bandhanehi baddho īsakaṃyeva kāyaṃ sannāmetvā tāni bandhanāni saṃchinditvāT2.184 saṃpadāletvā yena kāmaṃ pakkamati , tañhi tassa abalaṃ bandhanaṃ … pe … asārakaṃ bandhanan ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , udāyi , idhekacce kulaputtā ‘ idaṃ pajahathā ’ ti mayā vuccamānā te evamāhaṃsu –
‘ kiṃ panimassa appamattakassa oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha , yassa no sugato paṭinissaggamāhā ’ ti ?
Te tañceva pajahanti , mayi ca na appaccayaṃ upaṭṭhāpenti .
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṃV2.123 pahāya appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharanti .
Tesaṃ taṃ , udāyi , hoti abalaṃ bandhanaṃ , dubbalaṃ bandhanaṃ , pūtikaṃ bandhanaṃ , asārakaṃ bandhanaṃ ’’.
152.‘‘ Seyyathāpi , udāyi , puriso daliddo assako anāḷhiyo ;
tassa ’ ssa ekaṃ agārakaṃ oluggaviluggaṃ kākātidāyiṃ [ kākātiḍāyiṃ (?)] naparamarūpaṃ , ekā khaṭopikā [ kaḷopikā ( ka .)] oluggaviluggā naparamarūpā , ekissā kumbhiyāP1.451 dhaññasamavāpakaṃ naparamarūpaṃ , ekā jāyikā naparamarūpā .
So ārāmagataṃ bhikkhuṃ passeyya sudhotahatthapādaṃ manuññaṃ bhojanaṃ bhuttāviṃ sītāya chāyāya nisinnaṃ adhicitte yuttaṃ .
Tassa evamassa –
‘ sukhaṃ vata , bho , sāmaññaṃ , ārogyaṃ vata , bho , sāmaññaṃ !
So vatassaṃ [ so vatassa ( ka .)] yohaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyan ’ ti .
So na sakkuṇeyya ekaṃ agārakaṃ oluggaviluggaṃ kākātidāyiṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekaṃ khaṭopikaṃT2.185 oluggaviluggaṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekaṃ jāyikaṃ naparamarūpaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ .
Yo nu kho , udāyi , evaṃ vadeyya –
‘ yehi so puriso bandhanehi baddho na sakkoti ekaṃ agārakaṃ oluggaviluggaṃ kākātidāyiṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekaṃ khaṭopikaṃ oluggaviluggaṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekaṃ jāyikaṃ naparamarūpaṃ pahāya kesamassuṃM2.115 ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ ;
tañhi tassa abalaṃ bandhanaṃ , dubbalaṃ bandhanaṃ , pūtikaṃ bandhanaṃ , asārakaṃ bandhanan ’ ti ;
sammā nu kho so , udāyi , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante .
Yehi so , bhante , puriso bandhanehi baddho , na sakkoti ekaṃ agārakaṃ oluggaviluggaṃ kākātidāyiṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekaṃ khaṭopikaṃ oluggaviluggaṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekissā kumbhiyā dhaññasamavāpakaṃ naparamarūpaṃ pahāya , ekaṃ jāyikaṃ naparamarūpaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ ;
tañhi tassa balavaṃ bandhanaṃ , daḷhaṃ bandhanaṃ , thiraṃ bandhanaṃ , apūtikaṃ bandhanaṃ , thūlo , kaliṅgaro ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , udāyi , idhekacce moghapurisā ‘ idaṃ pajahathā ’ ti mayā vuccamānā te evamāhaṃsu –
‘ kiṃ panimassa appamattakassa oramattakassaT2.186 adhisallikhatevāyaṃ samaṇo ’ ti ?
Te tañceva nappajahanti , mayi ca appaccayaṃ upaṭṭhāpenti .
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā tesaṃ taṃ , udāyi , hoti balavaṃ bandhanaṃ , daḷhaṃ bandhanaṃ , thiraṃ bandhanaṃ , apūtikaṃ bandhanaṃ , thūlo , kaliṅgaro ’’.
153.‘‘ SeyyathāpiV2.124 , udāyi , gahapati vā gahapatiputto vā aḍḍho mahaddhanoP1.452 mahābhogo , nekānaṃ nikkhagaṇānaṃ cayo , nekānaṃ dhaññagaṇānaṃ cayo , nekānaṃ khettagaṇānaṃ cayo , nekānaṃ vatthugaṇānaṃ cayo , nekānaṃ bhariyagaṇānaṃ cayo , nekānaṃ dāsagaṇānaṃ cayo , nekānaṃ dāsigaṇānaṃ cayo ;
so ārāmagataṃ bhikkhuṃ passeyya sudhotahatthapādaṃ manuññaṃ bhojanaṃ bhuttāviṃ sītāya chāyāya nisinnaṃ adhicitte yuttaṃ .
Tassa evamassa –
‘ sukhaṃ vata , bho , sāmaññaṃ , ārogyaṃ vata , bho , sāmaññaṃ !
So vatassaṃ yohaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyan ’ ti .
So sakkuṇeyya nekāni nikkhagaṇāni pahāya , nekāni dhaññagaṇāni pahāya , nekāni khettagaṇāni pahāya , nekāni vatthugaṇāni pahāya , nekāni bhariyagaṇāni pahāya , nekāni dāsagaṇāni pahāya , nekāni dāsigaṇāni pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ .
Yo nu kho , udāyi , evaṃ vadeyya –
‘ yehi so gahapati vā gahapatiputto vā bandhanehi baddho , sakkoti nekāni nikkhagaṇāni pahāya , nekāni dhaññagaṇāni pahāya , nekāniM2.116 khettagaṇāni pahāya , nekāni vatthugaṇāni pahāya , nekāni bhariyagaṇāni pahāya , nekāni dāsagaṇāni pahāya , nekāni dāsigaṇāni pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ , tañhi tassa balavaṃ bandhanaṃ , daḷhaṃ bandhanaṃ , thiraṃ bandhanaṃ , apūtikaṃ bandhanaṃ , thūlo , kaliṅgaro ’ ti ;
sammā nu kho so , udāyi , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante .
Yehi so , bhante , gahapati vā gahapatiputto vā bandhanehi baddho , sakkoti nekāni nikkhagaṇāni pahāya , nekāni dhaññagaṇāni pahāya , nekāniT2.187 khettagaṇāni pahāya , nekāni vatthugaṇāni pahāya , nekāni bhariyagaṇāni pahāya , nekāni dāsagaṇāni pahāya , nekāni dāsigaṇāni pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ ;
tañhi tassa abalaṃ bandhanaṃ , dubbalaṃ bandhanaṃ , pūtikaṃ bandhanaṃ , asārakaṃ bandhanan ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , udāyi , idhekacce kulaputtā ‘ idaṃ pajahathā ’ ti mayā vuccamānā te evamāhaṃsu –
‘ kiṃ panimassa appamattakassa oramattakassa pahātabbassa yassa no bhagavā pahānamāha yassa , no sugato paṭinissaggamāhā ’ ti ?
Te tañceva pajahanti , mayi ca na appaccayaṃ upaṭṭhāpenti .
Ye ca bhikkhū sikkhākāmā te taṃ pahāyaP1.453 appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharanti .
Tesaṃ taṃ , udāyi , hoti abalaṃ bandhanaṃ , dubbalaṃ bandhanaṃ , pūtikaṃ bandhanaṃ , asārakaṃ bandhanaṃ ’’.
154.‘‘ CattāromeV2.125 , udāyi , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
KatameT2.188 cattāro ?
Idhudāyi , ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya .
Tamenaṃ upadhipahānāya paṭipannaṃ upadhipaṭinissaggāya upadhipaṭisaṃyuttā sarasaṅkappā samudācaranti .
So te adhivāseti , nappajahati , na vinodeti , na byantīkaroti , na anabhāvaṃ gameti .
Imaṃ kho ahaṃ , udāyi , puggalaṃ ‘ saṃyutto ’ ti vadāmi no ‘ visaṃyutto ’.
Taṃ kissa hetu ?
Indriyavemattatā hi me , udāyi , imasmiṃ puggale viditā .
‘‘ Idha panudāyi , ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya .
Tamenaṃ upadhipahānāya paṭipannaṃ upadhipaṭinissaggāya upadhipaṭisaṃyuttā sarasaṅkappā samudācaranti .
So te nādhivāseti , pajahati , vinodeti , byantīkaroti , anabhāvaṃ gameti .
Imampi kho ahaṃ , udāyiM2.117 , puggalaṃ ‘ saṃyutto ’ ti vadāmi no ‘ visaṃyutto ’.
Taṃ kissa hetu ?
Indriyavemattatā hi me , udāyi , imasmiṃ puggale viditā .
‘‘ Idha panudāyi , ekacco puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya .
Tamenaṃ upadhipahānāya paṭipannaṃ upadhipaṭinissaggāya kadāci karahaci satisammosā upadhipaṭisaṃyuttā sarasaṅkappā samudācaranti ;
dandho , udāyi , satuppādo .
Atha kho naṃ khippameva pajahati , vinodeti , byantīkaroti , anabhāvaṃ gameti .
Seyyathāpi , udāyi , puriso divasaṃsantatte [ divasasantatte ( sī . syā . kaṃ . pī .)] ayokaṭāhe dve vā tīṇi vā udakaphusitāni nipāteyya ;
dandho , udāyi , udakaphusitānaṃ nipāto .
Atha kho naṃ khippameva parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya .
Evameva kho , udāyi , idhekaccoT2.189 puggalo upadhipahānāya paṭipanno hoti upadhipaṭinissaggāya .
Tamenaṃ upadhipahānāya paṭipannaṃ upadhipaṭinissaggāya kadāci karahaci satisammosā upadhipaṭisaṃyuttā sarasaṅkappā samudācaranti ;
dandho , udāyi , satuppādo .
Atha kho naṃ khippameva pajahati , vinodeti , byantīkaroti , anabhāvaṃ gameti .
Imampi kho ahaṃ , udāyi , puggalaṃ ‘ saṃyutto ’ ti vadāmi no ‘ visaṃyutto ’.
TaṃP1.454 kissa hetu ?
Indriyavemattatā hi me , udāyi , imasmiṃ puggale viditā .
‘‘ Idha panudāyi , ekacco puggalo ‘ upadhi dukkhassa mūlan ’ ti – iti viditvā nirupadhi hoti , upadhisaṅkhaye vimutto .
Imaṃ kho ahaṃ , udāyi , puggalaṃ ‘ visaṃyutto ’ ti vadāmi no ‘ saṃyutto ’ tiV2.126 .
Taṃ kissa hetu ?
Indriyavemattatā hi me , udāyi , imasmiṃ puggale viditā .
Ime kho , udāyi , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
155.‘‘ Pañca kho ime , udāyi , kāmaguṇā .
Katame pañca ?
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā , sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime kho , udāyi , pañca kāmaguṇā .
Yaṃ kho , udāyi , ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ idaṃ vuccati kāmasukhaṃ miḷhasukhaṃ [ mīḷhasukhaṃ ( sī . pī .)] puthujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ , na sevitabbaṃ , na bhāvetabbaṃ , na bahulīkātabbaṃ ;
‘ bhāyitabbaṃT2.190 etassa sukhassā ’ ti vadāmi .
156.‘‘ IdhudāyiM2.118 , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , vitakkavicārānaṃ vūpasamā … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , pītiyā ca virāgā … tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , sukhassa ca pahānā … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Idaṃ vuccati nekkhammasukhaṃ pavivekasukhaṃ upasamasukhaṃ sambodhasukhaṃ , āsevitabbaṃ , bhāvetabbaṃ , bahulīkātabbaṃ ;
‘ na bhāyitabbaṃ etassa sukhassā ’ ti vadāmi .
‘‘ Idhudāyi , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
idaṃ kho ahaṃ , udāyi , iñjitasmiṃ vadāmi .
Kiñca tattha iñjitasmiṃ ?
Yadeva tattha vitakkavicārā aniruddhā honti idaṃ tattha iñjitasmiṃ .
Idhudāyi , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
idampi kho ahaṃ , udāyi , iñjitasmiṃ vadāmi .
Kiñca tattha iñjitasmiṃ ?
Yadeva tattha pītisukhaṃ aniruddhaṃ hoti idaṃ tattha iñjitasmiṃ .
Idhudāyi , bhikkhu pītiyā ca virāgā … pe …V2.127 tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
idampi kho ahaṃ , udāyi , iñjitasmiṃ vadāmi .
Kiñca tattha iñjitasmiṃ ?
Yadeva tattha upekkhāsukhaṃP1.455 aniruddhaṃ hoti idaṃ tattha iñjitasmiṃ .
Idhudāyi , bhikkhu sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
idaṃ kho ahaṃ , udāyi , aniñjitasmiṃ vadāmi .
‘‘ IdhudāyiT2.191 , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
idaṃ kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ ti vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko ca tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , ayaṃ tassa samatikkamo ;
idampi kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ ti vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko ca tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu pītiyā ca virāgā … tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , ayaṃ tassa samatikkamo ;
idampi kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ ti vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko ca tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu sukhassa ca pahānā … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , ayaṃ tassa samatikkamo ;
idampi kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ ti vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko ca tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati , ayaṃ tassa samatikkamo ;
idampi kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ tiM2.119 vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko ca tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati , ayaṃ tassa samatikkamoT2.192 ;
idampi kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ ti vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko caV2.128 tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati , ayaṃ tassa samatikkamo ;
idampi kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ ti vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko ca tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajjaP1.456 viharati , ayaṃ tassa samatikkamo ;
idampi kho ahaṃ , udāyi ,‘ analan ’ ti vadāmi ,‘ pajahathā ’ ti vadāmi ,‘ samatikkamathā ’ ti vadāmi .
Ko ca tassa samatikkamo ?
Idhudāyi , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , ayaṃ tassa samatikkamo ;
iti kho ahaṃ , udāyi , nevasaññānāsaññāyatanassapi pahānaṃ vadāmi .
Passasi no tvaṃ , udāyi , taṃ saṃyojanaṃ aṇuṃ vā thūlaṃ vā yassāhaṃ no pahānaṃ vadāmī ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano āyasmā udāyī bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Laṭukikopamasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ .