2. Aṭṭhakanāgarasuttaṃ
17. Evaṃ
T2.18V2.12 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati beluvagāmake [ veḷuvagāmake ( syā . kaṃ . ka .)].Tena kho pana samayena dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputtaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena .
Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro yena kukkuṭārāmo yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro taṃ bhikkhuṃ etadavoca –
‘‘ kahaṃ nu kho , bhante , āyasmā ānando etarahi viharati ?
Dassanakāmā hi mayaṃ taṃ āyasmantaṃ ānandan ’’ ti .
‘‘ Eso , gahapati , āyasmā ānando vesāliyaṃ viharati beluvagāmake ’’ ti .
Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputte taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena vesālī yena beluvagāmako yenāyasmā ānando tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
18. Ekamantaṃ nisinno kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
‘‘ atthi nu kho , bhante ānanda , tena bhagavatā
M2.13 jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṃ vimuccati , aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṃ gacchantiT2.19 , ananuppattañca anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī ’’ ti ?‘‘ Atthi kho , gahapati , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto yattha
P1.350 bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṃ vimuccati , aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṃ gacchanti , ananuppattañca anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī ’’ ti .‘‘ Katamo pana , bhante ānanda , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo
V2.13 akkhāto yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva cittaṃ vimuccati , aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṃ gacchanti , ananuppattañca anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī ’’ ti ? 19.‘‘ Idha , gahapati , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ idampi paṭhamaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ .
Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamman ’ ti pajānāti .
So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti .
No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti , teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā .
Ayampi kho , gahapati , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa
T2.20 viharato avimuttañceva cittaṃ vimuccati , aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṃ gacchanti , ananuppattañca anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti . 20.‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ idampi kho dutiyaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ …
P1.351 anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti .‘‘ Puna
T2.21M2.14 caparaṃ , gahapati , bhikkhu pītiyā ca virāgā … pe …V2.14 tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .So iti paṭisañcikkhati –
‘ idampi kho tatiyaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ … pe … anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu sukhassa ca pahānā
T2.22 … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .So iti paṭisañcikkhati –
‘ idampi kho catutthaṃ jhānaṃ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ … anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ [ catutthiṃ ( sī . pī .)].
Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena [ abyāpajjhena ( sī . syā . pī .), abyāpajjena ( ka .) aṅguttaratikanipātaṭīkā oloketabbā ] pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ayampi kho mettācetovimutti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā .
Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamman ’ ti pajānāti .
So tattha ṭhito … pe …
V2.15 anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti .‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā … pe … muditāsahagatena cetasā … pe … upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ .
Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ayampi kho upekkhācetovimutti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā .
Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamma ’ ntntti
P1.352 pajānāti .So tattha ṭhito … anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ayampi kho ākāsānañcāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā .
Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ
M2.15 nirodhadhamman ’ ti pajānāti .So tattha ṭhito … pe … anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ayampi kho viññāṇañcāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā .
Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamman ’ ti pajānāti .
So tattha ṭhito … pe … anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇāti .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ayampi kho ākiñcaññāyatanasamāpatti abhisaṅkhatā abhisañcetayitā .
Yaṃ kho pana kiñci abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitaṃ tadaniccaṃ nirodhadhamman ’ ti pajānāti .
So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti .
No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti , teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā .
Ayampi kho , gahapati , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ekadhammo akkhāto yattha bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avimuttañceva
V2.16 cittaṃ vimuccati , aparikkhīṇā ca āsavā parikkhayaṃ gacchanti , ananuppattañca anuttaraṃ yogakkhemaṃ anupāpuṇātī ’’ ti . 21. Evaṃ vutte , dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
‘‘ seyyathāpi , bhante ānanda , puriso ekaṃva nidhimukhaṃ gavesanto sakideva ekādasa nidhimukhāni
V2.17P1.353 adhigaccheyya ;evameva kho ahaṃ , bhante , ekaṃ amatadvāraṃ gavesanto sakideva [ sakiṃ deva ( ka .)] ekādasa amatadvārāni alatthaṃ bhāvanāya .
Seyyathāpi , bhante , purisassa agāraṃ ekādasadvāraṃ , so tasmiṃ agāre āditte ekamekenapi dvārena sakkuṇeyya
T2.23 attānaṃ sotthiṃ kātuṃ ;evameva kho ahaṃ , bhante , imesaṃ ekādasannaṃ amatadvārānaṃ ekamekenapi amatadvārena sakkuṇissāmi attānaṃ sotthiṃ kātuṃ .
Imehi nāma , bhante , aññatitthiyā ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesissanti , kimaṅgaṃ [ kiṃ ( sī . pī .)] panāhaṃ āyasmato ānandassa pūjaṃ na karissāmī ’’ ti
M2.16 !Atha kho dasamo gahapati aṭṭhakanāgaro pāṭaliputtakañca vesālikañca bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi , ekamekañca bhikkhuṃ paccekaṃ dussayugena acchādesi , āyasmantañca ānandaṃ ticīvarena acchādesi , āyasmato ca ānandassa pañcasatavihāraṃ kārāpesīti .
Aṭṭhakanāgarasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ .