4. Ghoṭamukhasuttaṃ
412. Evaṃ
T2.573V2.372 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā udeno bārāṇasiyaṃ viharati khemiyambavane .Tena kho pana samayena ghoṭamukho brāhmaṇo bārāṇasiṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena .
Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo jaṅghāvihāraṃ
P2.158 anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena khemiyambavanaṃ tenupasaṅkami .Tena kho pana samayena āyasmā udeno abbhokāse caṅkamati .
Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo yenāyasmā udeno tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā udenena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā āyasmantaṃ udenaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamamāno evamāha –
‘‘ ambho samaṇa ,‘ natthi dhammiko paribbajo ’[ paribbājo ( sī . pī .)]– evaṃ me ettha hoti .
Tañca kho bhavantarūpānaṃ vā adassanā , yo vā panettha dhammo ’’ ti .
Evaṃ vutte , āyasmā udeno caṅkamā orohitvā vihāraṃ pavisitvā paññatte āsane nisīdi .
Ghoṭamukhopi kho brāhmaṇo caṅkamā orohitvā vihāraṃ pavisitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho ghoṭamukhaṃ brāhmaṇaṃ āyasmā udeno etadavoca –
‘‘ saṃvijjanti [ saṃvijjante ( bahūsu )] kho , brāhmaṇa , āsanāni .
Sace ākaṅkhasi , nisīdā ’’ ti .
‘‘ Etadeva kho pana mayaṃ
M2.365 bhoto udenassa āgamayamānā ( na ) nisīdāma .Kathañhi nāma mādiso pubbe animantito āsane
T2.574 nisīditabbaṃ maññeyyā ’’ ti ?Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho ghoṭamukho brāhmaṇo āyasmantaṃ udenaṃ etadavoca –
‘‘ ambho samaṇa ,‘ natthi dhammiko paribbajo ’– evaṃ me ettha hoti .
Tañca kho bhavantarūpānaṃ vā adassanā , yo vā panettha dhammo ’’ ti .
‘‘ Sace kho pana me tvaṃ , brāhmaṇa , anuññeyyaṃ anujāneyyāsi , paṭikkositabbañca paṭikkoseyyāsi ;
yassa ca pana me bhāsitassa atthaṃ na jāneyyāsi , mamaṃyeva tattha uttari paṭipuccheyyāsi –
‘ idaṃ , bho udena , kathaṃ , imassa kvattho ’ ti ?
Evaṃ katvā siyā no ettha kathāsallāpo ’’ ti .
‘‘ Anuññeyyaṃ khvāhaṃ bhoto udenassa anujānissāmi , paṭikkositabbañca paṭikkosissāmi ;
yassa ca panāhaṃ bhoto
P2.159 udenassaV2.373 bhāsitassa atthaṃ na jānissāmi , bhavantaṃyeva tattha udenaṃ uttari paṭipucchissāmi –‘ idaṃ , bho udena , kathaṃ , imassa kvattho ’ ti ?
Evaṃ katvā hotu no ettha kathāsallāpo ’’ ti .
413.‘‘ Cattārome , brāhmaṇa , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Idha , brāhmaṇa , ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto .
Idha pana , brāhmaṇa , ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto .
Idha pana , brāhmaṇa , ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto .
Idha pana , brāhmaṇa
T2.575 , ekacco puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto , na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto .So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati .
Imesaṃ , brāhmaṇa , catunnaṃ puggalānaṃ katamo te puggalo cittaṃ ārādhetī ’’ ti ?
‘‘ Yvāyaṃ , bho udena , puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto ayaṃ me puggalo cittaṃ nārādheti ;
yopāyaṃ , bho udena , puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto ayampi me puggalo cittaṃ nārādheti ;
yopāyaṃ , bho udena , puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto
M2.366 parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto ayampi me puggalo cittaṃ nārādheti ;yo ca kho ayaṃ , bho udena , puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati .
Ayameva me puggalo cittaṃ ārādhetī ’’ ti .
‘‘ Kasmā pana te , brāhmaṇa , ime tayo puggalā cittaṃ nārādhentī ’’ ti ?
‘‘ Yvāyaṃ , bho udena , puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto so attānaṃ sukhakāmaṃ dukkhapaṭikkūlaṃ ātāpeti paritāpeti ;
iminā me ayaṃ puggalo cittaṃ nārādheti .
Yopāyaṃ
P2.160 , bho udena , puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto so paraṃ sukhakāmaṃ dukkhapaṭikkūlaṃT2.576 ātāpeti paritāpeti ;iminā me ayaṃ puggalo cittaṃ nārādheti .
Yopāyaṃ , bho udena , puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto so
V2.374 attānañca parañca sukhakāmaṃ dukkhapaṭikkūlaṃ ātāpeti paritāpeti ;iminā me ayaṃ puggalo cittaṃ nārādheti .
Yo ca kho ayaṃ , bho udena , puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati , so attānañca parañca sukhakāmaṃ dukkhapaṭikkūlaṃ neva ātāpeti na paritāpeti ;
iminā me ayaṃ puggalo cittaṃ ārādhetī ’’ ti .
414.‘‘ Dvemā , brāhmaṇa , parisā .
Katamā dve ?
Idha , brāhmaṇa , ekaccā parisā sārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṃ pariyesati , dāsidāsaṃ pariyesati , khettavatthuṃ pariyesati , jātarūparajataṃ pariyesati .
‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekaccā parisā asārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṃ pahāya , dāsidāsaṃ pahāya , khettavatthuṃ pahāya , jātarūparajataṃ pahāya , agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā .
Svāyaṃ , brāhmaṇa , puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto .
So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto
M2.367 nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedīT2.577 brahmabhūtena attanā viharati .Idha katamaṃ tvaṃ , brāhmaṇa , puggalaṃ katamāya parisāya bahulaṃ samanupassasi – yā cāyaṃ parisā sārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṃ pariyesati dāsidāsaṃ pariyesati khettavatthuṃ pariyesati jātarūparajataṃ pariyesati , yā cāyaṃ parisā asārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṃ pahāya dāsidāsaṃ pahāya khettavatthuṃ pahāya jātarūparajataṃ pahāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā ’’ ti ?
‘‘ Yvāyaṃ
P2.161 , bho udena , puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati ;imāhaṃ puggalaṃ yāyaṃ parisā asārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṃ pahāya dāsidāsaṃ pahāya khettavatthuṃ pahāya jātarūparajataṃ pahāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā imissaṃ parisāyaṃ bahulaṃ samanupassāmī ’’ ti .
‘‘ Idāneva
V2.375 kho pana te , brāhmaṇa , bhāsitaṃ –‘ mayaṃ evaṃ ājānāma – ambho samaṇa , natthi dhammiko paribbajo , evaṃ me ettha hoti .
Tañca kho bhavantarūpānaṃ vā adassanā , yo vā panettha dhammo ’’’ ti .
‘‘ Addhā mesā , bho udena , sānuggahā vācā bhāsitā .
‘ Atthi dhammiko paribbajo ’– evaṃ me ettha hoti .
Evañca pana maṃ bhavaṃ udeno dhāretu .
Ye ca me bhotā udenena cattāro puggalā saṃkhittena vuttā vitthārena avibhattā , sādhu me bhavaṃ , udeno ime cattāro puggale vitthārena
T2.578 vibhajatu anukampaṃ upādāyā ’’ ti .‘‘ Tena hi , brāhmaṇa , suṇāhi , sādhukaṃ manasi karohi , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bho ’’ ti kho ghoṭamukho brāhmaṇo āyasmato udenassa paccassosi .
Āyasmā udeno etadavoca –
415.‘‘ Katamo ca , brāhmaṇa , puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto ?
Idha , brāhmaṇa , ekacco puggalo acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko , nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyati .
So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti , na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti , na eḷakamantaraṃ , na daṇḍamantaraṃ , na musalamantaraṃ , na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ , na gabbhiniyā , na pāyamānāya
M2.368 , naP2.162 purisantaragatāya , na saṅkittīsu , na yattha sā upaṭṭhito hoti , na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī , na macchaṃ na maṃsaṃ , na suraṃ na merayaṃ na thusodakaṃ pivati .So ekāgāriko vā hoti ekālopiko , dvāgāriko vā hoti dvālopiko … pe … sattāgāriko vā hoti sattālopiko ;
ekissāpi dattiyā yāpeti , dvīhipi dattīhi yāpeti … pe … sattahipi dattīhi yāpeti ;
ekāhikampi āhāraṃ āhāreti , dvīhikampi āhāraṃ āhāreti … pe … sattāhikampi āhāraṃ āhāreti – iti evarūpaṃ addhamāsikaṃ pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati .
So sākabhakkho vā hoti , sāmākabhakkho vā hoti , nīvārabhakkho vā hoti , daddulabhakkho vā hoti
T2.579 , haṭabhakkho vā hoti , kaṇabhakkho vā hoti , ācāmabhakkho vā hoti , piññākabhakkho vā hoti , tiṇabhakkho vā hoti , gomayabhakkho vā hoti , vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī .So sāṇānipi dhāreti , masāṇānipi dhāreti , chavadussānipi dhāreti , paṃsukūlānipi dhāreti , tirīṭānipi dhāreti , ajinampi dhāreti , ajinakkhipampi dhāreti , kusacīrampi dhāreti , vākacīrampi dhāreti , phalakacīrampi dhāreti , kesakambalampi dhāreti , vāḷakambalampi dhāreti , ulūkapakkhampi dhāreti ;
kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto
V2.376 , ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto , ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto , kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti ;sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati – iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto .
416.‘‘ Katamo
T2.580 ca , brāhmaṇa , puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto ?Idha , brāhmaṇa , ekacco puggalo orabbhiko hoti sūkariko sākuṇiko māgaviko luddo macchaghātako coro coraghātako goghātako bandhanāgāriko – ye vā panaññepi keci kurūrakammantā .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto .
417.‘‘ Katamo
M2.369 ca , brāhmaṇa , puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto , parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto ?Idha , brāhmaṇa , ekacco puggalo rājā vā hoti khattiyo muddhāvasitto , brāhmaṇo vā mahāsālo .
So puratthimena nagarassa navaṃ santhāgāraṃ kārāpetvā kesamassuṃ ohāretvā kharājinaṃ nivāsetvā sappitelena kāyaṃ abbhañjitvā magavisāṇena piṭṭhiṃ kaṇḍuvamāno navaṃ santhāgāraṃ pavisati saddhiṃ mahesiyā brāhmaṇena ca purohitena .
So tattha anantarahitāya bhūmiyā haritupalittāya seyyaṃ kappeti .
Ekissāya gāviyā sarūpavacchāya yaṃ ekasmiṃ thane khīraṃ hoti tena rājā yāpeti , yaṃ dutiyasmiṃ thane khīraṃ hoti tena mahesī yāpeti , yaṃ tatiyasmiṃ thane khīraṃ hoti tena brāhmaṇo purohito yāpeti , yaṃ catutthasmiṃ thane khīraṃ hoti tena aggiṃ juhati , avasesena vacchako yāpeti .
So evamāha –
‘ ettakā usabhā haññantu yaññatthāya , ettakā vacchatarā haññantu yaññatthāya , ettakā vacchatariyo haññantu yaññatthāya , ettakā ajā haññantu yaññatthāya ’, ettakā urabbhā haññantu yaññatthāya , ettakā assā haññantu yaññatthāya , ettakā rukkhā chijjantu yūpatthāya , ettakā dabbhā lūyantu barihisatthāyā ’ ti .
Yepissa te honti ‘ dāsā ’ ti vā ‘ pessā ’ ti vā ‘ kammakarā ’ ti vā tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti .
Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto
T2.581 , parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto . 418.‘‘ Katamo ca , brāhmaṇa , puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto , na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto ;
so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto
V2.377 sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharati ?Idha , brāhmaṇa , tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā .
So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti .
So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ
M2.370 pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ , kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti .Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto .
So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati .
So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati –
‘ sambādho gharāvāso rajopatho abbhokāso pabbajjā .
Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ .
Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyan ’ ti .
So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya , appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya
T2.582 mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya , kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati .So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti , nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati .
‘‘ Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī .
Athenena sucibhūtena attanā viharati .
‘‘ Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā .
‘‘ Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa .
‘‘ Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti ;
ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya , amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya .
Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā , samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .
‘‘ Pharusaṃ
V2.378 vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti .Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .
‘‘ Samphappalāpaṃ
M2.371 pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti , kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī , nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ .‘‘ So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti
T2.583 .Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā .
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti .
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti .
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti .
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti .
Kayavikkayā paṭivirato hoti .
Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti .
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti .
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti .
‘‘ So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena , kucchiparihārikena piṇḍapātena .
So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati .
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti , evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena , kucchiparihārikena piṇḍapātena .
So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati .
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti .
419.‘‘ So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ
T2.584 asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati cakkhundriyaṃ , cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .Sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāyana na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī
V2.379 .Yatvādhikaraṇamenaṃ
M2.372 manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati manindriyaṃ , manindriye saṃvaraṃ āpajjati .So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti .
‘‘ So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti , ālokite vilokite sampajānakārī hoti , samiñjite pasārite sampajānakārī hoti , saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti , asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti , uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti , gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti .
‘‘ So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato ,( imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato ,)[ passa ma . ni .1.296] iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato , iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ .
So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā , ujuṃ
T2.585 kāyaṃ paṇidhāya , parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati , abhijjhāya cittaṃ parisodheti ;
byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī , byāpādapadosā cittaṃ parisodheti ;
thinamiddhaṃ pahāya vigatathīnamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno , thīnamiddhā cittaṃ parisodheti ;
uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto , uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti ;
vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu , vicikicchāya cittaṃ parisodheti .
‘‘ So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno , sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti
M2.373 , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā , pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā , adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
420.‘‘ So
T2.586V2.380 evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati , seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi , anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe –
‘ amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto ;
so tato cuto amutra udapādiṃ ;
tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto ;
so tato cuto idhūpapanno ’ ti .
Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati .
‘‘ So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti –
‘ ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā … pe … ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā
T2.587 , te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā .Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā … pe … ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā , te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā ’ ti .
Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti .
‘‘ So
M2.374 evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .So ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhanirodho ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ;
‘ ime āsavā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavanirodho ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti .
Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati , bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati , avijjāsavāpi
V2.381 cittaṃ vimuccati .Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāti .
‘‘ Ayaṃ vuccati , brāhmaṇa , puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto , na parantapo na
T2.588 paraparitāpanānuyogamanuyutto .So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharatī ’’ ti .
421. Evaṃ vutte , ghoṭamukho brāhmaṇo āyasmantaṃ udenaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho udena , abhikkantaṃ , bho udena !
Seyyathāpi , bho udena , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti – evamevaṃ bhotā udenena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ bhavantaṃ udenaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ udeno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
‘‘ Mā kho maṃ tvaṃ , brāhmaṇa , saraṇaṃ agamāsi .
Tameva bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāhi yamahaṃ saraṇaṃ gato ’’ ti .
‘‘ Kahaṃ pana , bho udena , etarahi so bhavaṃ gotamo viharati arahaṃ sammāsambuddho ’’ ti ?
‘‘ Parinibbuto kho , brāhmaṇa , etarahi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho ’’ ti .
‘‘ Sacepi [ sace hi ( sī . syā . kaṃ . pī .)] mayaṃ , bho udena , suṇeyyāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dasasu yojanesu , dasapi mayaṃ yojanāni gaccheyyāma
T2.589 taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāyaM2.375 arahantaṃ sammāsambuddhaṃ .Sacepi [ sace ( sī . pī .), sace hi ( syā . kaṃ .)] mayaṃ , bho udena , suṇeyyāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ vīsatiyā yojanesu … tiṃsāya yojanesu … cattārīsāya yojanesu … paññāsāya yojanesu , paññāsampi mayaṃ yojanāni gaccheyyāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddhaṃ .
Yojanasate cepi [ yojanasatepi ( sī . syā . kaṃ . pī .)] mayaṃ
P2.163 , bho udena , suṇeyyāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ , yojanasatampi mayaṃ gaccheyyāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddhaṃ .‘‘ Yato ca kho , bho udena , parinibbuto so bhavaṃ gotamo , parinibbutampi mayaṃ taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ udeno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ .
Atthi ca me , bho udena , aṅgarājā devasikaṃ niccabhikkhaṃ dadāti
V2.382 , tato ahaṃ bhoto udenassa ekaṃ niccabhikkhaṃ dadāmī ’’ ti .‘‘ Kiṃ pana te , brāhmaṇa , aṅgarājā devasikaṃ niccabhikkhaṃ dadātī ’’ ti ?
‘‘ Pañca , bho udena , kahāpaṇasatānī ’’ ti .
‘‘ Na kho no , brāhmaṇa , kappati jātarūparajataṃ paṭiggahetun ’’ ti .
‘‘ Sace taṃ bhoto udenassa na kappati vihāraṃ bhoto udenassa kārāpessāmī ’’ ti .
‘‘ Sace kho me tvaṃ , brāhmaṇa , vihāraṃ , kārāpetukāmo , pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṃ kārāpehī ’’ ti .
‘‘ Imināpāhaṃ bhoto udenassa bhiyyosomattāya attamano abhiraddho yaṃ maṃ bhavaṃ udeno saṅghe dāne samādapeti .
Esāhaṃ , bho udena , etissā ca niccabhikkhāya aparāya ca niccabhikkhāya pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṃ kārāpessāmī ’’ ti .
Atha
T2.590 kho ghoṭamukho brāhmaṇo etissā ca niccabhikkhāya aparāya ca niccabhikkhāya pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṃ kārāpesi .Sā etarahi ‘ ghoṭamukhī ’ ti vuccatīti .
Ghoṭamukhasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ .