Issues
Select Version
Majjhimapaṇṇāsapāḷi

3. Sekhasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Sekhasuttaṃ

22. EvaṃT2.24V2.18 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme .
Tena kho pana samayena kāpilavatthavānaṃ [ kapilavatthuvāsīnaṃ ( ka .)] sakyānaṃ navaṃ santhāgāraṃ acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ [ anajjhāvutthaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena .
Atha kho kāpilavatthavā sakyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ idha , bhante , kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ navaṃ santhāgāraṃ acirakāritaṃ [ acirakāritaṃ hoti ( syā . kaṃ . ka .)] anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena .
Taṃ , bhante , bhagavā paṭhamaṃ paribhuñjatu .
Bhagavatā paṭhamaṃ paribhuttaṃ pacchā kāpilavatthavā sakyā paribhuñjissanti .
Tadassa kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ tiP1.354 .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ santhāgāraṃ [ sabbasanthariṃ santhataṃ ( ka .)] santharitvā āsanāni paññapetvā udakamaṇikaṃ upaṭṭhapetvā telappadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃT2.25 abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Ekamantaṃ ṭhitā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ sabbasanthariṃ santhataṃ , bhante , santhāgāraṃ , āsanāni paññattāni , udakamaṇiko upaṭṭhāpito , telappadīpo āropito .
Yassadāni , bhanteM2.17 , bhagavā kālaṃ maññatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena santhāgāraṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi .
Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi , bhagavantaṃyeva purakkhatvā .
Kāpilavatthavāpi kho sakyā pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu , bhagavantaṃyeva purakkhatvā .
Atha kho bhagavā kāpilavatthave sakye bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ paṭibhātu taṃ , ānanda , kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ sekho pāṭipado [ paṭipado ( syā . kaṃ . ka .)].
PiṭṭhiV2.19 me āgilāyati ;
tamahaṃ āyamissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi .
Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi , pāde pādaṃ accādhāya , sato sampajāno , uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā .
23. Atha kho āyasmā ānando mahānāmaṃ sakkaṃ āmantesi –
‘‘ idhaT2.26 , mahānāma , ariyasāvako sīlasampanno hoti , indriyesu guttadvāro hoti , bhojane mattaññū hoti , jāgariyaṃ anuyutto hoti , sattahi saddhammehi samannāgato hoti , catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī .
24.‘‘ Kathañca , mahānāmaP1.355 , ariyasāvako sīlasampanno hoti ?
Idha , mahānāma , ariyasāvako sīlavā hoti , pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī , samādāya sikkhati sikkhāpadesu .
Evaṃ kho , mahānāma , ariyasāvako sīlasampanno hoti .
‘‘ Kathañca , mahānāma , ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti ?
Idha , mahānāma , ariyasāvako cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassāM2.18 pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati cakkhundriyaṃ , cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … pe … jivhāya rasaṃ sāyitvā … pe … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … pe … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati manindriyaṃ , manindriye saṃvaraṃ āpajjatiT2.27 .
Evaṃ kho , mahānāma , ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti .
‘‘ Kathañca , mahānāma , ariyasāvako bhojane mattaññū hoti ?
Idha , mahānāma , ariyasāvako paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti –
‘ neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya ;
yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāyaV2.20 .
Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi , navañca vedanaṃ na uppādessāmi , yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā ’ ti .
Evaṃ kho , mahānāma , ariyasāvako bhojane mattaññū hoti .
‘‘ Kathañca , mahānāma , ariyasāvako jāgariyaṃ anuyutto hoti ?
Idha , mahānāma , ariyasāvako divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti , rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti , rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti , pāde pādaṃ accādhāya , sato sampajāno , uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā , rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti .
Evaṃ kho , mahānāma , ariyasāvako jāgariyaṃ anuyutto hoti .
25.‘‘ Kathañca , mahānāma , ariyasāvakoP1.356 sattahi saddhammehi samannāgato hoti ?
Idha , mahānāma , ariyasāvako saddho hoti , saddahati tathāgatassa bodhiṃ –
‘ itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampannoT2.28 sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā ’ ti .
Hirimā hoti , hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena , hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā .
Ottappī hoti , ottappati kāyaduccaritenaM2.19 vacīduccaritena manoduccaritena , ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā .
Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo .
Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthā sabyañjanā kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā [ bahū sutā (?)] honti dhātā [ dhatā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā .
Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya , thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu .
Satimā hoti , paramena satinepakkena samannāgato , cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā .
Paññavā hoti , udayatthagāminiyā paññāya samannāgato , ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā .
Evaṃ kho , mahānāma , ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti .
26.‘‘ KathañcaV2.21 , mahānāma , ariyasāvako catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī ?
Idha , mahānāma , ariyasāvako vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi , savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajjaT2.29 viharati ;
vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
pītiyā ca virāgā … pe … tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Evaṃ kho , mahānāma , ariyasāvako catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī .
27.‘‘ Yato kho , mahānāma , ariyasāvako evaṃ sīlasampanno hoti , evaṃ indriyesu guttadvāro hoti , evaṃ bhojane mattaññū hoti , evaṃ jāgariyaṃ anuyutto hoti , evaṃ sattahi saddhammehi samannāgatoP1.357 hoti , evaṃ catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī , ayaṃ vuccati , mahānāma , ariyasāvako sekho pāṭipado apuccaṇḍatāyaM2.20 samāpanno , bhabbo abhinibbhidāya , bhabbo sambodhāya , bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya .
Seyyathāpi , mahānāma , kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā tānāssu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni sammā pariseditāni sammā paribhāvitāni , kiñcāpi tassā kukkuṭiyā naT2.30 evaṃ icchā uppajjeyya –
‘ aho vatime kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun ’ ti , atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ .
Evameva kho , mahānāma , yato ariyasāvako evaṃ sīlasampanno hoti , evaṃ indriyesu guttadvāro hoti , evaṃ bhojane mattaññū hoti , evaṃ jāgariyaṃ anuyutto hoti , evaṃ sattahi saddhammehi samannāgato hoti , evaṃ catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī , ayaṃ vuccati , mahānāma , ariyasāvako sekho pāṭipado apuccaṇḍatāya samāpannoV2.22 , bhabbo abhinibbhidāya , bhabbo sambodhāya , bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya .
28.‘‘ Sa kho so , mahānāma , ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati , seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo … pe … iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati , ayamassa paṭhamābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā .
‘‘ Sa kho so , mahānāma , ariyasāvako imaṃye anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate … pe … yathākammūpage satte pajānāti , ayamassa dutiyābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā .
‘‘ Sa kho so , mahānāma , ariyasāvako imaṃyeva anuttaraṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ āgamma āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃT2.31 diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajjaP1.358 viharati , ayamassa tatiyābhinibbhidā hoti kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā .
29.‘‘ YampiM2.21 [ yampi kho ( ka .)], mahānāma , ariyasāvako sīlasampanno hoti , idampissa hoti caraṇasmiṃ ;
yampi , mahānāma , ariyasāvako indriyesu guttadvāro hoti , idampissa hoti caraṇasmiṃ ;
yampi , mahānāma , ariyasāvako bhojane mattaññū hoti , idampissa hoti caraṇasmiṃ ;
yampi , mahānāma , ariyasāvako jāgariyaṃ anuyutto hoti , idampissa hoti caraṇasmiṃ ;
yampi , mahānāma , ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti , idampissa hoti caraṇasmiṃ ;
yampi , mahānāma , ariyasāvako catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī , idampissa hoti caraṇasmiṃ .
‘‘ Yañca kho , mahānāma , ariyasāvako anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati , seyyathidaṃV2.23 – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo … pe … iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati , idampissa hoti vijjāya ;
yampi , mahānāma , ariyasāvako dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate … pe … yathākammūpage satte pajānāti , idampissa hoti vijjāya .
Yampi , mahānāma , ariyasāvako āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati , idampissa hoti vijjāya .
‘‘ AyaṃT2.32 vuccati , mahānāma , ariyasāvako vijjāsampanno itipi caraṇasampanno itipi vijjācaraṇasampanno itipi .
30.‘‘ Brahmunāpesā , mahānāma , sanaṅkumārena gāthā bhāsitā –
‘ Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ , ye gottapaṭisārino ;
Vijjācaraṇasampanno , so seṭṭho devamānuse ’ ti .
‘‘ Sā kho panesā , mahānāma , brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā no duggītā , subhāsitā no dubbhāsitā , atthasaṃhitā no anatthasaṃhitā , anumatā bhagavatā ’’ ti .
AthaM2.22 kho bhagavā uṭṭhahitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ sādhu sādhu , ānanda , sādhu kho tvaṃ , ānanda , kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ sekhaṃ pāṭipadaṃ abhāsī ’’ ti .
IdamavocāyasmāP1.359 ānando .
Samanuñño satthā ahosi .
Attamanā kāpilavatthavā sakyā āyasmato ānandassa bhāsitaṃ abhinandunti .
Sekhasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ .