Issues
Select Version
Majjhimapaṇṇāsapāḷi

8. Samaṇamuṇḍikasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Samaṇamuṇḍikasuttaṃ

260. EvaṃT2.342V2.224 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto [ samaṇamaṇḍikāputto ( sī . pī .)] samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasatiP2.23 mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ pañcamattehi paribbājakasatehi .
Atha kho pañcakaṅgo thapati sāvatthiyā nikkhami divā divassa bhagavantaṃ dassanāya .
Atha kho pañcakaṅgassa thapatissa etadahosi –
‘‘ akālo kho tāva bhagavantaṃ dassanāya ;
paṭisallīno bhagavā .
Manobhāvaniyānampi bhikkhūnaṃ asamayo dassanāya ;
paṭisallīnā manobhāvaniyā bhikkhū .
Yaṃnūnāhaṃ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkameyyan ’’ ti .
Atha kho pañcakaṅgo thapati yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami .
Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā , seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃT2.343 yuddhakathaṃM2.215 annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā .
Addasā kho uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto pañcakaṅgaṃ thapatiṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi –
‘‘ appasaddā bhonto hontu , mā bhonto saddamakattha ;
ayaṃ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati pañcakaṅgo thapati .
Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā sāvatthiyaṃ paṭivasanti ayaṃ tesaṃ aññataroV2.225 pañcakaṅgo thapati .
Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino ;
appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā ’’ ti .
Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ .
261. Atha kho pañcakaṅgo thapati yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā uggāhamānena paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṃ sammodiP2.24 .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho pañcakaṅgaṃ thapatiṃ uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto etadavoca –
‘‘ catūhi kho ahaṃ , gahapati , dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃT2.344 uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ .
Katamehi catūhi ?
Idha , gahapati , na kāyena pāpakammaṃ karoti , na pāpakaṃ vācaṃ bhāsati , na pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappeti , na pāpakaṃ ājīvaṃ ājīvati – imehi kho ahaṃ , gahapati , catūhi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhan ’’ ti .
Atha kho pañcakaṅgo thapati uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa bhāsitaṃ neva abhinandi nappaṭikkosi .
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi –
‘‘ bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmī ’’ ti .
Atha kho pañcakaṅgo thapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho pañcakaṅgo thapati yāvatako ahosi uggāhamānenaM2.216 paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi .
262. Evaṃ vutte , bhagavā pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca –
‘‘ evaṃ sante kho , thapati , daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho , yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṃ .
Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassa kāyotipi na hoti , kuto pana kāyena pāpakammaṃ karissati , aññatra phanditamattā !
Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassaT2.345 vācātipi na hoti , kuto pana pāpakaṃ vācaṃ bhāsissati , aññatra roditamattāV2.226 !
Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassa saṅkappotipi na hoti , kuto pana pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappissati , aññatra vikūjitamattā [ vikujjitamattā ( sī . syā . kaṃ . pī .)]!
Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassa ājīvotipi na hoti , kuto pana pāpakaṃP2.25 ājīvaṃ ājīvissati , aññatra mātuthaññā !
Evaṃ sante kho , thapati , daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho , yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṃ .
263.‘‘ Catūhi kho ahaṃ , thapati , dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi na ceva sampannakusalaṃ na paramakusalaṃ na uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ , api cimaṃ daharaṃ kumāraṃ mandaṃ uttānaseyyakaṃ samadhigayha tiṭṭhati .
Katamehi catūhi ?
Idha , thapati , na kāyena pāpakammaṃ karoti , na pāpakaṃ vācaṃ bhāsati , na pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappeti , na pāpakaṃ ājīvaṃ ājīvati – imehi kho ahaṃ , thapati , catūhi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi na ceva sampannakusalaṃ na paramakusalaṃ na uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ , api cimaṃ daharaṃ kumāraṃ mandaṃ uttānaseyyakaṃ samadhigayha tiṭṭhati .
‘‘ DasahiT2.346 kho ahaṃ , thapati , dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ .
Ime akusalā sīlā ;
tamahaṃ [ kahaṃ ( sī .), tahaṃ ( pī .)], thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā akusalāM2.217 sīlā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha akusalā sīlā aparisesā nirujjhanti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno akusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
‘‘ Ime kusalā sīlā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā kusalā sīlā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha kusalā sīlā aparisesā nirujjhanti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno kusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
‘‘ Ime akusalā saṅkappā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappāV2.227 ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha akusalāP2.26 saṅkappā aparisesā nirujjhanti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno akusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
‘‘ Ime kusalā saṅkappā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā kusalā saṅkappāT2.347 ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha kusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno kusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
264.‘‘ Katame ca , thapati , akusalā sīlā ?
Akusalaṃ kāyakammaṃ , akusalaṃ vacīkammaṃ , pāpako ājīvo – ime vuccanti , thapati , akusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā sīlā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Cittasamuṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Katamaṃ cittaṃ ?
Cittampi hi bahuṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ .
Yaṃ cittaṃ sarāgaṃ sadosaṃ samohaṃ , itosamuṭṭhānā akusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā sīlā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃM2.218 bhāveti , vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti , manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti , micchājīvaṃ pahāya sammājīvena jīvitaṃ kappeti – etthete akusalā sīlā aparisesā nirujjhanti .
‘‘ Kathaṃ paṭipanno , thapati , akusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?
Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃT2.348 kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janetiV2.228 vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Evaṃ paṭipannoP2.27 kho , thapati , akusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti .
265.‘‘ Katame ca , thapati , kusalā sīlā ?
Kusalaṃ kāyakammaṃ , kusalaṃ vacīkammaṃ , ājīvaparisuddhampi kho ahaṃ , thapati , sīlasmiṃ vadāmi .
Ime vuccanti , thapati , kusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā sīlā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Cittasamuṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Katamaṃ cittaṃ ?
Cittampi hi bahuṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ .
Yaṃ cittaṃ vītarāgaṃ vītadosaṃ vītamohaṃ , itosamuṭṭhānā kusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā sīlā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu sīlavā hoti no ca sīlamayo , tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti ;
yatthassa te kusalā sīlā aparisesā nirujjhanti .
‘‘ Kathaṃ paṭipanno ca , thapati , kusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?
Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahatiM2.219 ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya … pe … anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya … pe … uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃT2.349 ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Evaṃ paṭipanno kho , thapati , kusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti .
266.‘‘ Katame ca , thapati , akusalā saṅkappā ?
Kāmasaṅkappo , byāpādasaṅkappo , vihiṃsāsaṅkappo – ime vuccanti , thapati , akusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā saṅkappā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Saññāsamuṭṭhānā ’ tissaV2.229 vacanīyaṃ .
Katamā saññā ?
Saññāpi hi bahū anekavidhā nānappakārakā .
Kāmasaññā , byāpādasaññā , vihiṃsāsaññā – itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā saṅkappā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃP2.28 upasampajja viharati ;
etthete akusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti .
‘‘ Kathaṃ paṭipanno ca , thapati , akusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?
Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya … pe … anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya … pe … uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāyaT2.350 bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Evaṃ paṭipanno kho , thapati , akusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti .
267.‘‘ Katame ca , thapati , kusalā saṅkappā ?
Nekkhammasaṅkappo , abyāpādasaṅkappo , avihiṃsāsaṅkappo – ime vuccanti , thapati , kusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā saṅkappā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Saññāsamuṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Katamā saññā ?
Saññāpi hi bahū anekavidhāM2.220 nānappakārakā .
Nekkhammasaññā , abyāpādasaññā , avihiṃsāsaññā – itosamuṭṭhānā kusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā saṅkappā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
etthete kusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti .
‘‘ KathaṃV2.230 paṭipanno ca , thapati , kusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?
Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya … pe … anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya … pe … uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhatiT2.351 cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Evaṃ paṭipanno kho , thapati , kusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti .
268.‘‘ Katamehi cāhaṃ , thapati , dasahi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemiP2.29 sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ ?
Idha , thapati , bhikkhu asekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti , asekhena sammāsaṅkappena samannāgato hoti , asekhāya sammāvācāya samannāgato hoti , asekhena sammākammantena samannāgato hoti , asekhena sammāājīvena samannāgato hoti , asekhena sammāvāyāmena samannāgato hoti , asekhāya sammāsatiyā samannāgato hoti , asekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti , asekhena sammāñāṇena samannāgato hoti , asekhāya sammāvimuttiyā samannāgato hoti – imehi kho ahaṃ , thapati , dasahi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhan ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano pañcakaṅgo thapati bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Samaṇamuṇḍikasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ .