8. Samaṇamuṇḍikasuttaṃ
260. Evaṃ
T2.342V2.224 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto [ samaṇamaṇḍikāputto ( sī . pī .)] samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasati
P2.23 mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ pañcamattehi paribbājakasatehi .Atha kho pañcakaṅgo thapati sāvatthiyā nikkhami divā divassa bhagavantaṃ dassanāya .
Atha kho pañcakaṅgassa thapatissa etadahosi –
‘‘ akālo kho tāva bhagavantaṃ dassanāya ;
paṭisallīno bhagavā .
Manobhāvaniyānampi bhikkhūnaṃ asamayo dassanāya ;
paṭisallīnā manobhāvaniyā bhikkhū .
Yaṃnūnāhaṃ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkameyyan ’’ ti .
Atha kho pañcakaṅgo thapati yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami .
Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā , seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ
T2.343 yuddhakathaṃM2.215 annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā .Addasā kho uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto pañcakaṅgaṃ thapatiṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhāpesi –
‘‘ appasaddā bhonto hontu , mā bhonto saddamakattha ;
ayaṃ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati pañcakaṅgo thapati .
Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā sāvatthiyaṃ paṭivasanti ayaṃ tesaṃ aññataro
V2.225 pañcakaṅgo thapati .Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino ;
appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maññeyyā ’’ ti .
Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ .
261. Atha kho pañcakaṅgo thapati yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā uggāhamānena paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṃ sammodi
P2.24 .Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho pañcakaṅgaṃ thapatiṃ uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto etadavoca –
‘‘ catūhi kho ahaṃ , gahapati , dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ
T2.344 uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ .Katamehi catūhi ?
Idha , gahapati , na kāyena pāpakammaṃ karoti , na pāpakaṃ vācaṃ bhāsati , na pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappeti , na pāpakaṃ ājīvaṃ ājīvati – imehi kho ahaṃ , gahapati , catūhi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhan ’’ ti .
Atha kho pañcakaṅgo thapati uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa bhāsitaṃ neva abhinandi nappaṭikkosi .
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi –
‘‘ bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmī ’’ ti .
Atha kho pañcakaṅgo thapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho pañcakaṅgo thapati yāvatako ahosi uggāhamānena
M2.216 paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi . 262. Evaṃ vutte , bhagavā pañcakaṅgaṃ thapatiṃ etadavoca –
‘‘ evaṃ sante kho , thapati , daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho , yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṃ .
Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassa kāyotipi na hoti , kuto pana kāyena pāpakammaṃ karissati , aññatra phanditamattā !
Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassa
T2.345 vācātipi na hoti , kuto pana pāpakaṃ vācaṃ bhāsissati , aññatra roditamattāV2.226 !Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassa saṅkappotipi na hoti , kuto pana pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappissati , aññatra vikūjitamattā [ vikujjitamattā ( sī . syā . kaṃ . pī .)]!
Daharassa hi , thapati , kumārassa mandassa uttānaseyyakassa ājīvotipi na hoti , kuto pana pāpakaṃ
P2.25 ājīvaṃ ājīvissati , aññatra mātuthaññā !Evaṃ sante kho , thapati , daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho , yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṃ .
263.‘‘ Catūhi kho ahaṃ , thapati , dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi na ceva sampannakusalaṃ na paramakusalaṃ na uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ , api cimaṃ daharaṃ kumāraṃ mandaṃ uttānaseyyakaṃ samadhigayha tiṭṭhati .
Katamehi catūhi ?
Idha , thapati , na kāyena pāpakammaṃ karoti , na pāpakaṃ vācaṃ bhāsati , na pāpakaṃ saṅkappaṃ saṅkappeti , na pāpakaṃ ājīvaṃ ājīvati – imehi kho ahaṃ , thapati , catūhi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi na ceva sampannakusalaṃ na paramakusalaṃ na uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ , api cimaṃ daharaṃ kumāraṃ mandaṃ uttānaseyyakaṃ samadhigayha tiṭṭhati .
‘‘ Dasahi
T2.346 kho ahaṃ , thapati , dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ .Ime akusalā sīlā ;
tamahaṃ [ kahaṃ ( sī .), tahaṃ ( pī .)], thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā akusalā
M2.217 sīlā ;tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha akusalā sīlā aparisesā nirujjhanti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno akusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
‘‘ Ime kusalā sīlā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā kusalā sīlā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha kusalā sīlā aparisesā nirujjhanti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno kusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
‘‘ Ime akusalā saṅkappā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappā
V2.227 ;tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha akusalā
P2.26 saṅkappā aparisesā nirujjhanti ;tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno akusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
‘‘ Ime kusalā saṅkappā ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Itosamuṭṭhānā kusalā saṅkappā
T2.347 ;tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Idha kusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
Evaṃ paṭipanno kusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ;
tamahaṃ , thapati , veditabbanti vadāmi .
264.‘‘ Katame ca , thapati , akusalā sīlā ?
Akusalaṃ kāyakammaṃ , akusalaṃ vacīkammaṃ , pāpako ājīvo – ime vuccanti , thapati , akusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā sīlā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Cittasamuṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Katamaṃ cittaṃ ?
Cittampi hi bahuṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ .
Yaṃ cittaṃ sarāgaṃ sadosaṃ samohaṃ , itosamuṭṭhānā akusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā sīlā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ
M2.218 bhāveti , vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāveti , manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāveti , micchājīvaṃ pahāya sammājīvena jīvitaṃ kappeti – etthete akusalā sīlā aparisesā nirujjhanti .‘‘ Kathaṃ paṭipanno , thapati , akusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?
Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ
T2.348 kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janetiV2.228 vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .Evaṃ paṭipanno
P2.27 kho , thapati , akusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti . 265.‘‘ Katame ca , thapati , kusalā sīlā ?
Kusalaṃ kāyakammaṃ , kusalaṃ vacīkammaṃ , ājīvaparisuddhampi kho ahaṃ , thapati , sīlasmiṃ vadāmi .
Ime vuccanti , thapati , kusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā sīlā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Cittasamuṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Katamaṃ cittaṃ ?
Cittampi hi bahuṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ .
Yaṃ cittaṃ vītarāgaṃ vītadosaṃ vītamohaṃ , itosamuṭṭhānā kusalā sīlā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā sīlā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu sīlavā hoti no ca sīlamayo , tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti ;
yatthassa te kusalā sīlā aparisesā nirujjhanti .
‘‘ Kathaṃ paṭipanno ca , thapati , kusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?
Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati
M2.219 ;uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya … pe … anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya … pe … uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ
T2.349 ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .Evaṃ paṭipanno kho , thapati , kusalānaṃ sīlānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti .
266.‘‘ Katame ca , thapati , akusalā saṅkappā ?
Kāmasaṅkappo , byāpādasaṅkappo , vihiṃsāsaṅkappo – ime vuccanti , thapati , akusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā saṅkappā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Saññāsamuṭṭhānā ’ tissa
V2.229 vacanīyaṃ .Katamā saññā ?
Saññāpi hi bahū anekavidhā nānappakārakā .
Kāmasaññā , byāpādasaññā , vihiṃsāsaññā – itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , akusalā saṅkappā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ
P2.28 upasampajja viharati ;etthete akusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti .
‘‘ Kathaṃ paṭipanno ca , thapati , akusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?
Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya … pe … anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya … pe … uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya
T2.350 bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .Evaṃ paṭipanno kho , thapati , akusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti .
267.‘‘ Katame ca , thapati , kusalā saṅkappā ?
Nekkhammasaṅkappo , abyāpādasaṅkappo , avihiṃsāsaṅkappo – ime vuccanti , thapati , kusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā saṅkappā kiṃsamuṭṭhānā ?
Samuṭṭhānampi nesaṃ vuttaṃ .
‘ Saññāsamuṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Katamā saññā ?
Saññāpi hi bahū anekavidhā
M2.220 nānappakārakā .Nekkhammasaññā , abyāpādasaññā , avihiṃsāsaññā – itosamuṭṭhānā kusalā saṅkappā .
‘‘ Ime ca , thapati , kusalā saṅkappā kuhiṃ aparisesā nirujjhanti ?
Nirodhopi nesaṃ vutto .
Idha , thapati , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
etthete kusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti .
‘‘ Kathaṃ
V2.230 paṭipanno ca , thapati , kusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti ?Idha , thapati , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya … pe … anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya … pe … uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati
T2.351 cittaṃ paggaṇhāti padahati .Evaṃ paṭipanno kho , thapati , kusalānaṃ saṅkappānaṃ nirodhāya paṭipanno hoti .
268.‘‘ Katamehi cāhaṃ , thapati , dasahi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi
P2.29 sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhaṃ ?Idha , thapati , bhikkhu asekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti , asekhena sammāsaṅkappena samannāgato hoti , asekhāya sammāvācāya samannāgato hoti , asekhena sammākammantena samannāgato hoti , asekhena sammāājīvena samannāgato hoti , asekhena sammāvāyāmena samannāgato hoti , asekhāya sammāsatiyā samannāgato hoti , asekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti , asekhena sammāñāṇena samannāgato hoti , asekhāya sammāvimuttiyā samannāgato hoti – imehi kho ahaṃ , thapati , dasahi dhammehi samannāgataṃ purisapuggalaṃ paññapemi sampannakusalaṃ paramakusalaṃ uttamapattipattaṃ samaṇaṃ ayojjhan ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano pañcakaṅgo thapati bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Samaṇamuṇḍikasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ .