Issues
Select Version
Majjhimapaṇṇāsapāḷi

1. Ambalaṭṭhikarāhulovādasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Ambalaṭṭhikarāhulovādasuttaṃ

107.M2.77V2.84 EvaṃT2.123P1.414 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena āyasmā rāhulo ambalaṭṭhikāyaṃ viharati .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena ambalaṭṭhikā yenāyasmā rāhulo tenupasaṅkami .
Addasā kho āyasmā rāhulo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna āsanaṃ paññāpesi , udakañca pādānaṃ .
Nisīdi bhagavā paññatte āsane .
Nisajja pāde pakkhālesi .
Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
108. Atha kho bhagavā parittaṃ udakāvasesaṃ udakādhāne ṭhapetvā āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ passasi no tvaṃ , rāhula , imaṃ parittaṃ udakāvasesaṃ udakādhāne ṭhapitan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ parittakaṃ kho , rāhula , tesaṃ sāmaññaṃ yesaṃ natthi sampajānamusāvāde lajjā ’’ ti .
Atha kho bhagavā parittaṃ udakāvasesaṃ chaḍḍetvā āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ passasi no tvaṃ , rāhula , parittaṃ udakāvasesaṃ chaḍḍitan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ chaḍḍitaṃ kho , rāhula , tesaṃ sāmaññaṃ yesaṃ natthi sampajānamusāvāde lajjā ’’ ti .
Atha kho bhagavāT2.124 taṃ udakādhānaṃ nikkujjitvā āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ passasi no tvaṃ , rāhula , imaṃ udakādhānaṃ nikkujjitan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ nikkujjitaṃ kho , rāhula , tesaṃ sāmaññaṃ yesaṃ natthi sampajānamusāvāde lajjā ’’ ti .
Atha kho bhagavā taṃ udakādhānaṃ ukkujjitvā āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ passasi no tvaṃ , rāhula , imaṃ udakādhānaṃ rittaṃ tucchan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ rittaṃ tucchaṃ kho , rāhula , tesaṃ sāmaññaṃ yesaṃ natthiV2.85 sampajānamusāvāde lajjāti .
Seyyathāpi , rāhula , rañño nāgo īsādanto urūḷhavā [ ubbūḷhavā ( sī . pī .)] abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṃ karoti , pacchimehipi pādehi kammaṃ karoti , purimenapi kāyena kammaṃ karoti , pacchimenapi kāyena kammaṃ karoti , sīsenapi kammaṃ karoti , kaṇṇehipiM2.78 kammaṃ karoti , dantehipi kammaṃ karoti , naṅguṭṭhenapi kammaṃP1.415 karoti ;
rakkhateva soṇḍaṃ .
Tattha hatthārohassa evaṃ hoti –
‘ ayaṃ kho rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṃ karoti , pacchimehipi pādehi kammaṃ karoti … pe … naṅguṭṭhenapi kammaṃ karoti ;
rakkhateva soṇḍaṃT2.125 .
Apariccattaṃ kho rañño nāgassa jīvitan ’ ti .
Yato kho , rāhula , rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṃ karoti , pacchimehipi pādehi kammaṃ karoti … pe … naṅguṭṭhenapi kammaṃ karoti , soṇḍāyapi kammaṃ karoti , tattha hatthārohassa evaṃ hoti –
‘ ayaṃ kho rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṃ karoti , pacchimehipi pādehi kammaṃ karoti , purimenapi kāyena kammaṃ karoti , pacchimenapi kāyena kammaṃ karoti , sīsenapi kammaṃ karoti , kaṇṇehipi kammaṃ karoti , dantehipi kammaṃ karoti , naṅguṭṭhenapi kammaṃ karoti , soṇḍāyapi kammaṃ karoti .
Pariccattaṃ kho rañño nāgassa jīvitaṃ .
Natthi dāni kiñci rañño nāgassa akaraṇīyan ’ ti .
Evameva kho , rāhula , yassa kassaci sampajānamusāvāde natthi lajjā , nāhaṃ tassa kiñci pāpaṃ akaraṇīyanti vadāmi .
Tasmātiha te , rāhula ,‘ hassāpi na musā bhaṇissāmī ’ ti – evañhi te , rāhula , sikkhitabbaṃ .
109.‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , rāhula , kimatthiyo ādāso ’’ ti ?
‘‘ Paccavekkhaṇattho , bhante ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , rāhula , paccavekkhitvā paccavekkhitvā kāyena kammaṃ kattabbaṃ , paccavekkhitvā paccavekkhitvā vācāya kammaṃ kattabbaṃ , paccavekkhitvā paccavekkhitvā manasā kammaṃ kattabbaṃ .
YadevaT2.126 tvaṃ , rāhula , kāyena kammaṃ kattukāmo ahosi , tadeva te kāyakammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ kattukāmo idaṃ me kāyakammaṃ attabyābādhāyapi saṃvatteyya , parabyābādhāyapi saṃvatteyya , ubhayabyābādhāyapi saṃvatteyya – akusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ dukkhudrayaṃ [ dukkhundrayaṃ , dukkhudayaṃ ( ka .)] dukkhavipākan ’ ti ?
Sace tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ kattukāmo idaṃ me kāyakammaṃ attabyābādhāyapiV2.86 saṃvatteyya , parabyābādhāyapi saṃvatteyya , ubhayabyābādhāyapiM2.79 saṃvatteyya – akusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , kāyena kammaṃ sasakkaṃ na karaṇīyaṃ [ saṃsakkaṃ na ca karaṇīyaṃ ( ka .)].
SaceP1.416 pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ kattukāmo idaṃ me kāyakammaṃ nevattabyābādhāyapi saṃvatteyya , na parabyābādhāyapi saṃvatteyya , na ubhayabyābādhāyapi saṃvatteyya – kusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , kāyena kammaṃ karaṇīyaṃ .
‘‘ Karontenapi te , rāhula , kāyena kammaṃ tadeva te kāyakammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ karomi idaṃ me kāyakammaṃ attabyābādhāyapiT2.127 saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ karomi idaṃ me kāyakammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , paṭisaṃhareyyāsi tvaṃ , rāhula , evarūpaṃ kāyakammaṃ .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ karomi idaṃ me kāyakammaṃ nevattabyābādhāyapiT2.128 saṃvattati , na parabyābādhāyapi saṃvattati , na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – kusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , anupadajjeyyāsi tvaṃ , rāhula , evarūpaṃ kāyakammaṃ .
‘‘ Katvāpi te , rāhula , kāyena kammaṃ tadeva te kāyakammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ akāsiṃ idaṃ me kāyakammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati [ saṃvatti ( pī .)], parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace kho tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ akāsiṃ , idaṃ me kāyakammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , kāyakammaṃ satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsuM2.80 desetabbaṃ , vivaritabbaṃ , uttānīkātabbaṃ ;
desetvā vivaritvā uttānīkatvā āyatiṃ saṃvaraṃP1.417 āpajjitabbaṃV2.87 .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ kāyena kammaṃ akāsiṃ idaṃ me kāyakammaṃ nevattabyābādhāyapi saṃvattati , na parabyābādhāyapi saṃvattati , na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – kusalaṃ idaṃ kāyakammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , teneva tvaṃ , rāhula , pītipāmojjena vihareyyāsi ahorattānusikkhī kusalesu dhammesu .
110.‘‘ Yadeva tvaṃ , rāhula , vācāya kammaṃ kattukāmo ahosi , tadeva te vacīkammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ kattukāmo idaṃ me vacīkammaṃ attabyābādhāyapi saṃvatteyya , parabyābādhāyapi saṃvatteyya , ubhayabyābādhāyapi saṃvatteyya – akusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ kattukāmo idaṃ me vacīkammaṃ attabyābādhāyapi saṃvatteyya , parabyābādhāyapi saṃvatteyya , ubhayabyābādhāyapi saṃvatteyya – akusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , vācāya kammaṃ sasakkaṃ na karaṇīyaṃ .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ kattukāmo idaṃ me vacīkammaṃ nevattabyābādhāyapi saṃvatteyya , na parabyābādhāyapi saṃvatteyya – kusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , vācāya kammaṃ karaṇīyaṃ .
‘‘ Karontenapi , rāhula , vācāya kammaṃ tadeva te vacīkammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ karomi idaṃ me vacīkammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapiT2.129 saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ karomi idaṃ me vacīkammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , paṭisaṃhareyyāsi tvaṃ , rāhula , evarūpaṃ vacīkammaṃ .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ karomi idaṃ me vacīkammaṃM2.81 nevattabyābādhāyapi saṃvattati , na parabyābādhāyapi saṃvattati , naP1.418 ubhayabyābādhāyapi saṃvattatiV2.88 – kusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , anupadajjeyyāsi , tvaṃ rāhula , evarūpaṃ vacīkammaṃ .
‘‘ Katvāpi te , rāhula , vācāya kammaṃ tadeva te vacīkammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ akāsiṃ idaṃ me vacīkammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati [ saṃvatti ( sī . pī .)], parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace kho tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ akāsiṃ idaṃ me vacīkammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , vacīkammaṃ satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu desetabbaṃ , vivaritabbaṃ , uttānīkattabbaṃT2.130 ;
desetvā vivaritvā uttānīkatvā āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjitabbaṃ .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ vācāya kammaṃ akāsiṃ idaṃ me vacīkammaṃ nevattabyābādhāyapi saṃvattati , na parabyābādhāyapi saṃvattati , na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – kusalaṃ idaṃ vacīkammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , teneva tvaṃ , rāhula , pītipāmojjena vihareyyāsi ahorattānusikkhī kusalesu dhammesu .
111.‘‘ Yadeva tvaṃ , rāhula , manasā kammaṃ kattukāmo ahosi , tadeva te manokammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ kattukāmo idaṃ me manokammaṃ attabyābādhāyapi saṃvatteyya , parabyābādhāyapi saṃvatteyya , ubhayabyābādhāyapi saṃvatteyya – akusalaṃ idaṃ manokammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ kattukāmo idaṃ me manokammaṃ attabyābādhāyapi saṃvatteyya , parabyābādhāyapi saṃvatteyya , ubhayabyābādhāyapi saṃvatteyya – akusalaṃ idaṃ manokammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , manasā kammaṃ sasakkaṃ na karaṇīyaṃ .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃM2.82 idaṃ manasā kammaṃ kattukāmo idaṃ me manokammaṃ nevattabyābādhāyapi saṃvatteyya , na parabyābādhāyapiV2.89 saṃvatteyya , na ubhayabyābādhāyapi saṃvatteyya – kusalaṃ idaṃ manokammaṃT2.131 sukhudrayaṃP1.419 sukhavipākan ’ ti , evarūpaṃ te , rāhula , manasā kammaṃ karaṇīyaṃ .
‘‘ Karontenapi te , rāhula , manasā kammaṃ tadeva te manokammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ karomi idaṃ me manokammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ manokammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ karomi idaṃ me manokammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ manokammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , paṭisaṃhareyyāsi tvaṃ , rāhula , evarūpaṃ manokammaṃ .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ karomi idaṃ me manokammaṃ nevattabyābādhāyapi saṃvattati , na parabyābādhāyapi saṃvattati , na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – kusalaṃ idaṃ manokammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , anupadajjeyyāsi tvaṃ , rāhula , evarūpaṃ manokammaṃ .
‘‘ Katvāpi te , rāhula , manasā kammaṃ tadeva te manokammaṃ paccavekkhitabbaṃ –
‘ yaṃ nu kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ akāsiṃ idaṃ me manokammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati [ saṃvatti ( sī . pī .)], parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ manokammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti ?
Sace kho tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃT2.132 kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ akāsiṃ idaṃ me manokammaṃ attabyābādhāyapi saṃvattati , parabyābādhāyapi saṃvattati , ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – akusalaṃ idaṃ manokammaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākan ’ ti , evarūpaṃ pana [ evarūpe ( sī . pī .), evarūpe pana ( syā . kaṃ .)] te , rāhula , manokammaṃ [ manokamme ( sī . syā . kaṃ . pī .)] aṭṭīyitabbaṃ harāyitabbaṃ jigucchitabbaṃ ;
aṭṭīyitvā harāyitvā jigucchitvā āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjitabbaṃ .
Sace pana tvaṃ , rāhula , paccavekkhamāno evaṃ jāneyyāsi –
‘ yaṃ kho ahaṃ idaṃ manasā kammaṃ akāsiṃM2.83 idaṃ me manokammaṃ nevattabyābādhāyapi saṃvattati , na parabyābādhāyapi saṃvattati , na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati – kusalaṃ idaṃ manokammaṃ sukhudrayaṃ sukhavipākan ’ ti , teneva tvaṃ , rāhula , pītipāmojjena vihareyyāsi ahorattānusikkhī kusalesu dhammesu .
112.‘‘ YeV2.90P1.420 hi keci , rāhula , atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyakammaṃ parisodhesuṃ , vacīkammaṃ parisodhesuṃ , manokammaṃ parisodhesuṃ , sabbe te evamevaṃ paccavekkhitvā paccavekkhitvā kāyakammaṃ parisodhesuṃ , paccavekkhitvā paccavekkhitvā vacīkammaṃ parisodhesuṃ , paccavekkhitvā paccavekkhitvā manokammaṃ parisodhesuṃ .
Yepi hi keci , rāhula , anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyakammaṃ parisodhessanti , vacīkammaṃ parisodhessanti , manokammaṃ parisodhessanti , sabbe te evamevaṃ paccavekkhitvā paccavekkhitvā kāyakammaṃ parisodhessanti , paccavekkhitvā paccavekkhitvā vacīkammaṃ parisodhessantiT2.133 , paccavekkhitvā paccavekkhitvā manokammaṃ parisodhessanti .
Yepi hi keci , rāhula , etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyakammaṃ parisodhenti , vacīkammaṃ parisodhenti , manokammaṃ parisodhenti , sabbe te evamevaṃ paccavekkhitvā paccavekkhitvā kāyakammaṃ parisodhenti , paccavekkhitvā paccavekkhitvā vacīkammaṃ parisodhenti , paccavekkhitvā paccavekkhitvā manokammaṃ parisodhenti .
Tasmātiha , rāhula ,‘ paccavekkhitvā paccavekkhitvā kāyakammaṃ parisodhessāmi , paccavekkhitvā paccavekkhitvā vacīkammaṃ parisodhessāmi , paccavekkhitvā paccavekkhitvā manokammaṃ parisodhessāmī ’ ti – evañhi te , rāhula , sikkhitabban ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Ambalaṭṭhikarāhulovādasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ .