3. Brahmacariyakathā
1. Suddhabrahmacariyakathāvaṇṇanā
269. Heṭṭhāpīti
M0.86V0.85 paranimmitavasavattidevehi heṭṭhāpi .Maggabhāvanampi na icchantīti viññāyati ‘‘ idha brahmacariyavāso ’’ ti iminā ‘‘ dvepi brahmacariyavāsā natthi devesūti upaladdhivasenā ’’ ti vuttattā .
270. Tassevāti paravādino eva .
Puggalavasenāti ‘‘ gihīnañceva ekaccānañca devānan ’’ ti evaṃ puggalavasena .
Tassāti paravādino .
Paṭikkhepo na yuttoti evaṃ puggalavasena atthayojanā na yuttāti adhippāyo .
Puggalādhiṭṭhānena pana katāpi atthavaṇṇanā okāsavasena paricchijjatīti nāyaṃ doso .
Tassāyaṃ adhippāyoti ayaṃ ‘‘ gihīnañcevā ’’ tiādinā vutto tassa paravādino yadi adhippāyo , evaṃ saññāya paravādino sakavādinā samānādāyoti na niggahāraho siyā .
Tenāha ‘‘ saka … pe … tabbo ’’ ti .
Paṭhamaṃ pana anujānitvā pacchā paṭikkhepeneva niggahetabbatā veditabbā .
Keci ‘‘ yattha natthi pabbajjā , natthi tattha brahmacariyavāsoti pucchāya ekaccānaṃ manussānaṃ maggappaṭivedhaṃ sandhāya paravādino paṭikkhepo .
Yadipi so devānaṃ maggappaṭilābhaṃ na icchati , sambhavantaṃ pana sabbaṃ dassetuṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘ gihīna ’ micceva avatvā ‘ ekaccānañca devānan ’ ti vuttan ’’ ti vadanti , taṃ na sundaraṃ ‘‘ sandhāyā ’’ ti vuttattā , purimoyevattho yutto .
Suddhabrahmacariyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Saṃsandanabrahmacariyakathāvaṇṇanā
273. Rūpāvacaramaggenāti
V0.86 rūpāvacarajjhānena .Tañhi rūpabhavūpapattiyā upāyabhāvato maggoti vutto .
Yathāha ‘‘ rūpupapattiyā maggaṃ bhāvetī ’’ ti ( dha . sa .160).
Idan ti idaṃ rūpāvacarajjhānaṃ .
‘‘ Idhavihāyaniṭṭhahetubhūto rūpāvacaramaggo ’’ tiādikaṃ dīpentaṃ vacanaṃ anāgāmimaggassa tabbhāvadīpakena ‘‘ idha bhāvitamaggo ’’ tiādikena kathaṃ sametīti codetvā yathā sameti
M0.87 , taṃ dassetuṃ ‘‘ pubbe panā ’’ tiādi vuttaṃ .Tattha ‘‘ pubbe ’’ ti iminā ‘‘ idha bhāvitamaggo ’’ tiādikaṃ vadanti , idhāpi pana ‘‘ rūpāvacaramaggenā ’’ tiādikaṃ .
Tattha anāgāmī evāti anāgāmiphalaṭṭho eva .
Jhānānāgāmīti asamucchinnajjhattasaṃyojanopi rūpabhave uppajjitvā anāvattidhammamaggaṃ bhāvetvā tattheva parinibbāyanato .
Adhippāyoti yathāvutto dvinnaṃ aṭṭhakathāvacanānaṃ avirodhadīpako adhippāyo .
Idhāti kāmaloke .
Tatthāti brahmaloke .
Ettha ca paravādī evaṃ pucchitabbo ‘‘ tīhi , bhikkhave , ṭhānehī ’’ ti suttaṃ kiṃ yathārutavasena gahetabbatthaṃ , udāhu sandhāyabhāsitanti ?
Tattha jānamāno sandhāyabhāsitanti vadeyya .
Aññathā ‘‘ paranimmitavasavattideve upādāyā ’’ tiādi vattuṃ na sakkā ‘‘ deve ca tāvatiṃse ’’ ti vuttattā .
Yathā hi tassa ‘‘ seyyathāpi devehi tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā ’’ tiādīsu viya sakkaṃ devarājānaṃ upādāya kāmāvacaradevesu tāvatiṃsadevā pākaṭā paññātāti tesaṃ gahaṇaṃ , na teyeva adhippetāti suttapadassa sandhāyabhāsitatthaṃ sampaṭicchitabbaṃ , evaṃ ‘‘ idha brahmacariyavāso ’’ ti etthāpi anavajjasukhaabyāsekasukhanekkhammasukhādisannissayabhāvena mahānisaṃsatāya sāsane pabbajjā ‘‘ idha brahmacariyavāso ’’ ti imasmiṃ sutte adhippetā .
Sā hi uttarakurukānaṃ devānañca anokāsabhāvato dukkarā dullabhā ca .
Tattha sūriyaparivattādīhipi devesu maggapaṭilābhāya atthitā vibhāvetabbā , uttarakurukānaṃ pana visesānadhigamabhāvo ubhinnampi icchito evāti .
Saṃsandanabrahmacariyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Brahmacariyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Odhisokathāvaṇṇanā
274. Odhisoti
V0.87 bhāgaso , bhāgenāti attho .Bhāgo nāma yasmā ekadeso hoti , tasmā ‘‘ ekadesena ekadesenā ’’ ti vuttaṃ .
Tattha yadi catunnaṃ maggānaṃ vasena samudayapakkhikassa kilesagaṇassa catubhāgehi pahānaṃ ‘‘ odhiso pahānan ’’ ti adhippetaṃ , icchitamevetaṃ sakavādissa ‘‘ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā diṭṭhigatānaṃ pahānāyā ’’ ti
M0.88 ca ādivacanato .Yasmā pana maggo catūsu saccesu nānābhisamayavasena kiccakaro , na ekābhisamayavasenāti paravādino laddhi , tasmā yathā ‘‘ maggo kālena dukkhaṃ parijānāti , kālena samudayaṃ pajahatī ’’ tiādinā nānakkhaṇavasena saccesu pavattatīti icchito , evaṃ paccekampi nānakkhaṇavasena pavatteyya .
Tathā sati dukkhādīnaṃ ekadesaekadesameva parijānāti pajahatīti dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ sotāpatti … pe … ekadese pajahatī ’’ tiādi vuttaṃ .
Sati hi nānābhisamaye paṭhamamaggādīhi pahātabbānaṃ saṃyojanattayādīnaṃ dukkhadassanādīhi ekadesaekadesappahānaṃ siyāti ekadesasotāpattimaggaṭṭhāditā , tato eva ekadesasotāpannāditā ca āpajjati anantaraphalattā lokuttarakusalānaṃ , na ca taṃ yuttaṃ .
Na hi kālabhedena vinā so eva sotāpanno , asotāpanno cāti sakkā viññātuṃ .
Tenāha ‘‘ ekadesaṃ sotāpanno , ekadesaṃ na sotāpanno ’’ tiādi .
Apicāyaṃ nānābhisamayavādī evaṃ pucchitabbo ‘‘ maggañāṇaṃ saccāni paṭivijjhantaṃ kiṃ ārammaṇato paṭivijjhati , udāhu kiccato ’’ ti .
Yadi ārammaṇatoti vadeyya , tassa vipassanāñāṇassa viya dukkhasamudayānaṃ accantaparicchedasamucchedā na yuttā tato anissaṭattā , tathā maggadassanaṃ .
Na hi sayameva attānaṃ ārabbha pavattatīti yuttaṃ , maggantaraparikappanāyaṃ anavaṭṭhānaṃ āpajjatīti , tasmā tīṇi saccāni kiccato , nirodhaṃ kiccato ārammaṇato ca paṭivijjhatīti evamasammohato paṭivijjhantassa maggañāṇassa nattheva nānābhisamayo .
Vuttañhetaṃ ‘‘ yo , bhikkhave , dukkhaṃ passati , dukkhasamudayampi so passatī ’’ tiādi .
Na cetaṃ kālantaradassanaṃ sandhāya vuttaṃ .
‘‘ Yo nu kho , āvuso , dukkhaṃ passati , dukkhasamudayampi so passati , dukkhanirodhampi … pe … dukkhanirodhagāminipaṭipadampi so passatī ’’ ti ( saṃ . ni .5.1100) ekasaccadassanasamaṅgino aññasaccadassanasamaṅgibhāvavicāraṇāyaṃ tadatthasādhanatthaṃ āyasmatā gavaṃpatittherena ābhatattā paccekañca saccattayadassanassa yojitattā .
Aññathā purimadiṭṭhassa puna adassanato samudayādidassane dukkhādidassanamayojanīyaṃ
V0.88 siyā .Na hi lokuttaramaggo lokiyamaggo viya katakāribhāvena pavattati samucchedakattā .
Tathā yojane ca sabbaṃ dassanaṃ
M0.89 dassanantaraparanti dassanānuparamo siyā .Evaṃ āgamato yuttito ca nānābhisamayassa asambhavato paccekaṃ maggānaṃ odhiso pahānaṃ natthīti niṭṭhamettha gantabbaṃ .
Odhisokathāvaṇṇanā niṭṭhitā .