Issues
Kathāvatthupakaraṇa-anuṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-anuṭīkā

19. Ekūnavīsatimavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

19. Ekūnavīsatimavaggo

1. Kilesapajahanakathāvaṇṇanā

828-831.
Te panāti ye ariyamaggena pahīnā kilesā , te pana .
Kāmañcettha maggena pahātabbakilesā maggabhāvanāya asati uppajjanārahā khaṇattayaṃ na āgatāti ca anāgatā nāmaV0.151 siyuṃ , yasmā pana te na uppajjissanti , tasmā tathā na vuccantīti daṭṭhabbaṃ .
Tenevāha ‘‘ nāpi bhavissantī ’’ ti .
Kilesapajahanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Suññatakathāvaṇṇanā

832. YenaM0.146 avasavattanaṭṭhena paraparikappito natthi etesaṃ attano visayanti anattāti vuccanti sabhāvadhammā , svāyaṃ anattatāti āha ‘‘ avasavattanākāro anattatā ’’ ti .
Sā panāyaṃ yasmā atthato asārakatāva hoti , tasmā tadekadesena taṃ dassetuṃ ‘‘ atthato jarāmaraṇamevā ’’ ti āha .
Evaṃ sati lakkhaṇasaṅkaro siyā , tesaṃ panidaṃ adhippāyakittananti daṭṭhabbaṃ .
Arūpadhammānaṃ avasavattanākāratāya eva hi anattalakkhaṇassa saṅkhārakkhandhapariyāpannatā .
Suññatakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Sāmaññaphalakathāvaṇṇanā

835-836.
Pattidhamman ti heṭṭhā vuttaṃ samannāgamamāha .
Sāmaññaphalakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

5. Tathatākathāvaṇṇanā

841-843.
Rūpādīnaṃ sabhāvatāti etena rūpādayo eva sabhāvatāti imamatthaṃ paṭikkhipatiV0.152 .
Yato taṃ paravādī rūpādīsu apariyāpannaṃ icchati .
Tenāha ‘‘ bhāvaṃ hesa tathatāti vadati , na bhāvayogan ’’ ti .
Tattha bhāvan ti dhammamattaṃ , pakatīti attho ‘‘ jātidhamman ’’ tiādīsu viya .
Rūpādīnañhi ruppanādipakati tathā asaṅkhatāti ca paravādino laddhi .
Tena vuttaṃ ‘‘ na bhāvayogan ’’ ti .
Yena hi bhāvo sabhāvadhammo yujjati , ekībhāvameva gacchati , taṃ ruppanādilakkhaṇaṃ bhāvayogo .
Taṃ pana rūpādito anaññaṃ , tato eva saṅkhataṃ , aviparītaṭṭhena pana ‘‘ tathan ’’ ti vuccati .
Tathatākathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

6. Kusalakathāvaṇṇanā

844-846.
AnavajjabhāvamattenevaM0.147 kusalanti yojanā .
Tasmāti yasmā avajjarahitaṃ anavajjaṃ , anavajjabhāvamatteneva ca kusalaṃ , tasmā nibbānaṃ kusalanti .
Kusalakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

7. Accantaniyāmakathāvaṇṇanā

847. Yaṃ ‘‘ ekavāraṃ nimuggo tathā nimuggova hoti , etassa puna bhavato vuṭṭhānaṃ nāma natthī ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ āgataṃ , so pana ācariyavādo , na aṭṭhakathānayoti dassento ‘‘ tāya jātiyā … pe … maññamāno ’’ ti āha .
Tattha tāya jātiyāti yassaṃ jātiyaṃ puggalo kammāvaraṇādiāvaraṇehi samannāgato hoti , tāya jātiyā .
Saṃsārakhāṇukabhāvo vassabhaññādīnaṃ viya makkhaliādīnaṃ viya ca daṭṭhabbo .
So ca ahetukādimicchādassanassa phalabhāveneva veditabbo , na accantaniyāmassa nāma kassaci atthibhāvato .
Yathā hi vimuccantassa koci niyāmo nāma natthi ṭhapetvā maggena bhavaparicchedaṃ , evaṃ avimuccantassapi koci saṃsāraniyāmo nāmaV0.153 natthi .
Tādisassa pana micchādassanassa balavabhāve aparimitakappaparicchede cirataraṃ saṃsārappabandho hoti , apāyūpapatti ca yattha saṃsārakhāṇusamaññā .
Yaṃ paneke vadanti ‘‘ attheva accantaṃ saṃsaritā anantattā sattanikāyassā ’’ ti , tampi apuññabahulaṃ sattasantānaṃ sandhāya vuttaṃ siyā .
Na hi mātughātakādīnaṃ tenattabhāvena sammattaniyāmokkamanantarāyabhūto micchattaniyāmo viya sattānaṃ vimuttantarāyakaro saṃsāraniyāmo nāma natthi .
Yāva pana na maggaphalassa upanissayo upalabbhati , tāva saṃsāro aparicchinno .
Yadā ca so upaladdho , tadā so paricchinno evāti daṭṭhabbaṃ .
Yathā niyatasammādassanaṃ , evaṃ niyatamicchādassanenapi savisaye ekaṃsagāhavasena ukkaṃsagatena bhavitabbanti tena samannāgatassa puggalassa sati accantaniyāme kathaṃ tasmiṃ abhinivesavisaye anekaṃsagāho uppajjeyya , abhinivesantaraṃ vā viruddhaṃ yadi uppajjeyya , accantaniyāmo eva naM0.148 siyāti pāḷiyaṃ vicikicchuppattiniyāmantaruppatticodanā katā .
Na hi vicikicchā viya sammattaniyatapuggalānaṃ yathākkamaṃ micchattasammattaniyatapuggalānaṃ sammattamicchattaniyatā dhammā kadācipi uppajjanti , aviruddhaṃ pana niyāmantarameva hotīti ānantarikantaraṃ viya micchādassanantaraṃ samānajātikaṃ na nivattetīti viruddhaṃyeva dassetuṃ pāḷiyaṃ vicikicchā viya sassatucchedadiṭṭhiyo eva uddhaṭā .
Evamettha vicikicchuppattiniyāmantaruppattīnaṃ niyāmantaruppattinivattakabhāvo veditabbo , accantaniyāmo ca nivattissatīti ca viruddhametanti pana ‘‘ vicāretvāva gahetabbā ’’ ti vuttaṃ siyā .
Accantaniyāmakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

8. Indriyakathāvaṇṇanā

853-856.
Yathā lokuttarā saddhādayo eva saddhindriyādīni , evaṃ lokiyāpi .
KasmāV0.154 ?
Tatthāpi adhimokkhalakkhaṇādinā indaṭṭhasabbhāvato .
Saddheyyādivatthūsu saddahanādimattameva hi tanti imamatthaṃ dassento āha ‘‘ lokuttarānaṃ … pe … daṭṭhabbo ’’ ti .
Indriyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Ekūnavīsatimavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .