Nidānakathāvaṇṇanā
Parinibbānameva
M0.58 … pe … vuttaṃ .Abhinnasabhāvampi hi atthaṃ tadaññadhammato visesāvabodhanatthaṃ aññaṃ viya katvā voharanti yathā ‘‘ attano sabhāvaṃ dhārentīti dhammā ’’ ti ( dha . sa . aṭṭha .1).
Sāti asaṅkhatā dhātu .
Karaṇabhāvena vuttā yathāvuttassa upasamassa sādhakatamabhāvaṃ sandhāya .
Dhammavādī … pe … dubbalatā vuttā tathārūpāya paññāya bhāve tādisānaṃ pakkhabhāvābhāvato .
Laddhiyāti ‘‘ atthi puggalo saccikaṭṭhaparamatthena , parihāyati arahā arahattā ’’ tiādiladdhiyā .
Suttantehīti devatāsaṃyuttādīhi .
Liṅgākappa bhedaṃ parato sayameva vakkhati .
Bhinditvā mūlasaṅgahan ti mūlasaṅgītiṃ vināsetvā , bhedaṃ vā katvā yathā sā ṭhitā , tato aññathā katvā .
Saṅgahitato vā aññatrāti mūlasaṅgītiyā saṅgahitato aññatra .
Tenāha ‘‘ asaṅgahitaṃ suttan ’’ ti .
Nītatthaṃ yathārutavasena viññeyyatthattā .
Neyyatthaṃ vipariṇāmadukkhatādivasena niddhāretabbatthattā .
Tīhi ṭhānehīti ‘‘ sūrā satimanto idha brahmacariyavāso ’’ ti ( a . ni .9.21) evaṃ vuttehi tīhi kāraṇehi .
Aññaṃ sandhāya bhaṇitan ti ekaṃ pabbajjāsaṅkhātaṃ brahmacariyavāsaṃ sandhāya bhaṇitaṃ .
Aññaṃ atthaṃ ṭhapayiṃsūti sabbassapi brahmacariyavāsassa vasena ‘‘ natthi devesu brahmacariyavāso ’’ tiādikaṃ ( kathā .269) aññaṃ atthaṃ ṭhapayiṃsu .
Suttañca aññaṃ sandhāya bhaṇitaṃ tato aññaṃ sandhāya bhaṇitaṃ katvā
V0.57 ṭhapayiṃsu , tassa atthañca aññaṃ ṭhapayiṃsūti evamettha yojanā veditabbā .Suññatādīti ādi -saddena aniccatādiṃ saṅgaṇhāti .
Gambhīraṃ ekadesaṃ mahāpadesaparivārādiṃ .
Ekacce sakalaṃ abhidhammaṃ vissajjiṃsu chaḍḍayiṃsu seyyathāpi suttantikā .
Te hi taṃ na jinavacananti vadanti .
Kathāvatthussa savivādattetiādi heṭṭhā nidānaṭṭhakathāya āgatanayaṃ sandhāya vuttaṃ .
Keci pana puggalapaññattiyāpi savivādattaṃ maññanti .
‘‘ Tatiyasaṅgītito pubbe pavattamānānaṃ vasenā ’’ ti idaṃ kasmā vuttaṃ , nanu tatiyasaṅgītito pubbepi taṃ mātikārūpena pavattateva ?
Niddesaṃ vā sandhāya tathā vuttanti veditabbaṃ .
Aññānīti aññākārāni abhidhammapakaraṇādīni akariṃsu , pavattantānipi tāni aññathā katvā paṭhiṃsūti attho
M0.59 .Mañjusirīti idaṃ kasmā vuttaṃ .
Na hi taṃ nāmaṃ piṭakattayaṃ anuvattantehi bhikkhūhi gayhati ?
Itarehi gayhamānampi vā sāsanikapariññehi na sāsanāvacaraṃ gayhatīti katvā vuttaṃ .
Nikāyanāman ti mahāsaṅghikādinikāyanāmaṃ , duttaguttādivagganāmañca .
Saṅkantikānaṃ bhedo suttavādīti saṅkantikānaṃ anantare eko nikāyabhedo suttavādī nāma bhijjittha .
Sahāti ekajjhaṃ katvā , gaṇiyamānāti attho .
Uppanne vāde sandhāyāti tatiyasaṅgītikāle uppanne vāde sandhāya .
Uppajjanaketi tato paṭṭhāya yāva saddhammantaradhānā etthantare uppajjanake .
Suttasahassāharaṇa ñcettha paravādabhañjanatthañca sakavādapatiṭṭhāpanatthañca .
Suttekadesopi hi ‘‘ suttan ’’ ti vuccati samudāyavohārassa avayavesupi dissanato yathā ‘‘ paṭo daḍḍho , samuddo diṭṭho ’’ ti ca .
Te panettha suttapadesā ‘‘ atthi puggalo attahitāya paṭipanno ’’ tiādinā āgatā veditabbā .
Nidānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .