23. Tevīsatimavaggo
1. Ekādhippāyakathāvaṇṇanā
908. Eka -saddo aññatthopi hoti ‘‘ ittheke abhivadantī ’’ tiādīsu viya , aññattañcettha
V0.162 rāgādhippāyato veditabbaṃ , puthujjanassa pana sachandarāgaparibhogabhāvato āha ‘‘ rāgādhippāyato aññādhippāyovāti vuttaṃ hotī ’’ ti .Ko pana so aññādhippāyoti ?
Karuṇādhippāyo .
Tena vuttaṃ ‘‘ karuṇādhippāyena ekādhippāyo ’’ ti .
Ayañca nayo itthiyā jīvitarakkhaṇatthaṃ kāruññena manorathaṃ pūrentassa bodhisattassa saṃvaravināso na hotīti evaṃvādinaṃ paravādiṃ sandhāya vutto , paṇidhānādhippāyavādinaṃ pana sandhāya ‘‘ eko adhippāyoti etthā ’’ tiādi vuttaṃ .
Puttamukhadassanādhippāyopi ettheva saṅgahaṃ gatoti daṭṭhabbaṃ .
Ekatobhāveti sahabhāve .
Ekādhippāyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
3-7.Issariyakāmakārikākathāvaṇṇanā
910-914.
Issariyenāti
M0.156 cittissariyena , na cetovasibhāvenāti attho .Kāmakārikaṃ yathicchitanipphādanaṃ .
Issariyakāmakārikāhetūti issariyakāmakāribhāvanimittaṃ , tassa nibbattanatthanti attho .
Micchādiṭṭhiyā karīyatīti micchābhiniveseneva yā kāci dukkarakārikā karīyatīti attho .
Issariyakāmakārikākathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Patirūpakathāvaṇṇanā
915-916.
Mettādayo viyāti yathā mettā karuṇā muditā ca sinehasabhāvāpi arañjanasabhāvattā asaṃkiliṭṭhattā ca na rāgo , evaṃ rāgapatirūpako koci dhammo natthi ṭhapetvā mettādayo , aññacittassa siniyhanākāro rāgasseva pavattiākāroti attho .
Tenevāha ‘‘ rāgameva gaṇhātī ’’ ti .
Evaṃ dosepīti ettha issādayo viya na doso dosapatirūpako koci atthīti dosameva gaṇhātīti yojetabbaṃ .
Ṭhapetvā hi issādayo aññacittassa dussanākāro dosasseva pavattiākāroti .
Patirūpakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Aparinipphannakathāvaṇṇanā
917-918.
Aniccādiko
V0.163 bhāvoti aniccasaṅkhārapaṭiccasamuppannatādiko bhāvo dhammo pakati etassāti attho .Dukkhaññeva parinipphannan ti ‘‘ dukkhasaccaṃ sandhāya pucchā katā , na dukkhatāmattan ’’ ti ayamattho viññāyati ‘‘ na kevalañhi paṭhamasaccameva dukkhan ’’ ti vacanena .
Tathā sati paravādinā cakkhāyatanādīnaṃ aññesañca taṃsarikkhakānaṃ dhammānaṃ parinipphannatā nānujānitabbā siyā .
Kasmā ?
Tesampi hi dukkhasaccena saṅgaho , na itarasaccehi .
Yañhi samudayasaccato nibbattaṃ , taṃ nippariyāyato dukkhasaccaṃ
M0.157 , itaraṃ saṅkhāradukkhatāya dukkhanti imamatthaṃ dassento ‘‘ na kevalañhī ’’ tiādimāha .Tattha na hi anupādinnānīti iminā cakkhāyatanādīnaṃ samudayasaccena saṅgahābhāvamāha .
Lokuttarānīti iminā nirodhamaggasaccehi .
Yadi evamettha yutti vattabbā , kimettha vattabbaṃ ?
Sabhāvo hesa paravādivādassa , yadidaṃ pubbenāparamasaṃsandanaṃ .
Tathā hi so viññūhi paṭikkhitto .
Tathā ceva taṃ amhehi tattha tattha vibhāvitaṃ .
Etan ti ‘‘ rūpaṃ aparinipphannaṃ , dukkhaññeva parinipphannan ’’ ti yadetaṃ tayā vuttaṃ , etaṃ no vata re vattabbe .
Kasmā ?
Rūpassa ca dukkhattā .
Rūpañhi aniccaṃ dukkhādhiṭṭhānañca .
Tena vuttaṃ ‘‘ yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ .
Saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā ’’ ti ca .
Aparinipphannakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Tevīsatimavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kathāvatthupakaraṇa-anuṭīkā samattā .
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa