11. Ekādasamavaggo
4. Ñāṇakathāvaṇṇanā
614-615.
‘‘ Andhakā ’’ ti vuttā pubbaseliyaaparaseliyarājagirikasiddhatthikāpi yebhuyyena mahāsaṅghikā evāti vuttaṃ ‘‘ pubbe … pe … bhaveyyun ’’ ti .
Tattha aññeti vacanaṃ dvinnaṃ kathānaṃ ujuvipaccanīkabhāvato .
Purimakānañhi cakkhuviññāṇādisamaṅgī ‘‘ ñāṇī ’’ ti vuccati , imesaṃ so eva ‘‘ ñāṇī ’’ ti na vattabboti vutto .
Rāgavigamo rāgassa samucchindanaṃ , tathā aññāṇavigamo .
Yathā samucchinnāvijjo ‘‘ ñāṇī ’’ ti , paṭipakkhato ‘‘ aññāṇī ’’ ti , evaṃ asamucchinnāvijjo ‘‘ aññāṇī ’’ ti , paṭipakkhato ‘‘ ñāṇī ’’ ti vutto .
Aññāṇassa vigatattā so ‘‘ ñāṇī ’’ ti vattabbataṃ āpajjati , na pana satataṃ samitaṃ ñāṇassa pavattanatoti adhippāyo .
Ñāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Iddhibalakathāvaṇṇanā
621-624.
Yasmiṃ
M0.133V0.136 āyukappe kammakkhayena maraṇaṃ hoti , taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ kammassa vipākavasenā ’’ ti , yasmiṃ pana āyukkhayena maraṇaṃ hoti , taṃ sandhāya ‘‘ vassagaṇanāyā ’’ ti .Tattha ‘‘ na ca tāva kālaṃ karoti , yāva na taṃ pāpakammaṃ byantī hotī ’’ ti ( ma . ni .3.250; a . ni .3.36) vacanato yebhuyyena niraye kammakkhayena maraṇaṃ hotīti āha ‘‘ kammassa vipākavasena vāti nirayaṃva sandhāya vuttan ’’ ti .
‘‘ Vassasataṃ vassasahassaṃ vassasatasahassānī ’’ tiādinā manussānaṃ devānañca āyuparicchedavacanato yebhuyyena tesaṃ āyukkhayena maraṇaṃ hotīti vuttaṃ ‘‘ vassagaṇanāya vāti manusse cātumahārājikādideve ca sandhāyā ’’ ti .
‘‘ Vuttan ’’ ti ānetvā yojetabbaṃ .
Iddhibalakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Samādhikathāvaṇṇanā
625-626.
Samaṃ ṭhapanaṭṭhenāti samaṃ visamaṃ līnuddhaccādiṃ paṭibāhitvā , vikkhepameva vā viddhaṃsetvā ṭhapanaṭṭhena .
‘‘ Cittasantati samādhī ’’ ti vadantena tassa cetasikabhāvo paṭikkhitto hotīti āha ‘‘ cetasikantaraṃ atthīti aggahetvā ’’ ti .
Bhāvanāya āhitavisesāya ekaggatāya vijjamānavisesapaṭikkhepo chalaṃ , so panassa anāhitavisesāya ekaggatāya sāmaññenāti āha ‘‘ sāmaññamattenā ’’ ti .
Samādhikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Dhammaṭṭhitatākathāvaṇṇanā
627. Avijjāya
V0.137 yā ṭhitatāti avijjāya saṅkhārānaṃ anantarapaccayabhāve yā niyatatā dhammaniyāmatāsaṅkhātā , yā ṭhitasabhāvatā nipphannāM0.134 , na dhammamattatāṭṭhitatāya nipphannāya vasena , anantarapaccayabhāvasaṅkhātā ṭhitatā paccayatā hotīti attho .Aññamaññapaccayabhāvarahitassāti idaṃ sahajātanissayādipaccayānaṃ paṭikkhepapadaṃ daṭṭhabbaṃ , na aññamaññapaccayatāmattassa .
Sabbo tādisoti iminā samanantaraanantarūpanissayanatthivigatāsevanādikaṃ saṅgaṇhāti .
Aññamaññapaccayatañcāti etthāpi vuttanayena attho veditabbo .
Ettha pana paccayuppannassapi paccayabhāvato saṅkhārānampi vasena yojetabbaṃ .
Tenāha ‘‘ tassā ca itarā ’’ ti .
Dhammaṭṭhitatākathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Aniccatākathāvaṇṇanā
628. Rūpādīnaṃ aniccatā rūpādike sati hoti , asati na hotīti iminā pariyāyena tassā tehi saha uppādanirodho vutto , uppādādīsu tīsu lakkhaṇesu aniccatāvohāro hotīti yathā tayo daṇḍe upādāya pavatto tidaṇḍavohāro tesu sabbesu hoti , evaṃ jātijarāmaraṇadhammo na nicco anicco , tassa jātiādipakatitā aniccatāsaddena vuccatīti uppādādīsu lakkhaṇesu aniccatāvohāro sambhavatīti vuttaṃ ‘‘ tīsu … pe … hotī ’’ ti .
Vibhāgānuyuñjanavasenāti pabhedānuyuñjanavasena .
Tattha yathā jarābhaṅgavasena aniccatā pākaṭā hoti , na tathā jātivasenāti pāḷiyaṃ jarāmaraṇavaseneva aniccatāvibhāgo dassitoti daṭṭhabbaṃ .
Aniccatākathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Ekādasamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .