4-5.Bhāradvājasuttādivaṇṇanā
127-128.
Catutthe
V3.38 piṇḍaṃ ulamāno pariyesamāno pabbajitoti piṇḍolo .So kira parijiṇṇabhogo brāhmaṇo ahosi .
Atha bhikkhusaṅghassa lābhasakkāraṃ disvā piṇḍatthāya nikkhamitvā pabbajito .
So mahantaṃ kapallapattaṃ gahetvā carati , tena kapallapūraṃ yāguṃ pivati , kapallapūre pūve khādati , kapallapūraṃ bhattaṃ bhuñjati .
Athassa mahagghasabhāvaṃ satthu ārocayiṃsu .
Satthā tassa pattatthavikaṃ nānujāni .
Heṭṭhāmañce pattaṃ nikkujjitvā ṭhapeti .
So ṭhapentopi ghaṃsantova paṇāmetvā ṭhapeti , gaṇhantopi ghaṃsantova ākaḍḍhitvā gaṇhāti .
Taṃ gacchante kāle dhaṃsanena parikkhīṇaṃ nāḷikodanamattameva gaṇhanakaṃ jātaṃ .
Tato satthu ārocesuṃ , athassa satthā pattatthavikaṃ anujāni .
Thero aparena samayena indriyabhāvanaṃ bhāvetvā aggaphale arahatte patiṭṭhāsi .
Iti so piṇḍatthāya pabbajitattā piṇḍolo , gottena pana bhāradvājoti ubhayaṃ ekato katvā piṇḍolabhāradvājoti vuccati .
Upasaṅkamīti uggatuggatehi mahāamaccehi parivuto upasaṅkami .
Thero kira ekadivasaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā katabhattakicco nidāghasamaye sītaṭhāne divāvihāraṃ nisīdissāmīti ākāsena gantvā gaṅgātīre udenassa rañño udapānaṃ nāma uyyānaṃ atthi , tattha pavisitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi sītena udakavātena
P2.394 bījiyamāno .Udenopi kho nāma rājā sattāhaṃ mahāpānaṃ pivitvā sattame divase uyyānaṃ paṭijaggāpetvā mahājanaparivāro uyyānaṃ gantvā maṅgalasilāpaṭṭe atthatāya seyyāya nipajji .
Tassa ekā paricārikā pāde sambāhamānā nisinnā .
Rājā kamena niddaṃ okkami .
Tasmiṃ niddaṃ okkante nāṭakitthiyo ‘‘ yassatthāya mayaṃ gītādīni payojeyyāma , so niddaṃ upagato , na ca niddākāle
M3.39 mahāsaddaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti attano attano tūriyāni ṭhapetvā uyyānaṃ pakkantā .Tā tattha tattha phalāphalāni khādamānā pupphāni piḷandhamānā vicarantiyo theraṃ disvā ‘‘ mā saddaṃ karitthā ’’ ti aññamaññaṃ nivārayamānā vanditvā nisīdiṃsu .
Thero ‘‘ issā pahātabbā , maccheraṃ vinodetabban ’’ tiādinā nayena tāsaṃ anurūpaṃ dhammakathaṃ kathesi .
Sāpi
V3.39 kho rañño pāde sambāhamānā nisinnā itthī pāde cāletvā rājānaṃ pabodhesi .So ‘‘ kahaṃ tā gatā ’’ ti pucchi .
Kiṃ tāsaṃ tumhehi ?
Tā ekaṃ samaṇaṃ parivāretvā nisinnāti .
Rājā kuddho uddhane pakkhittaloṇaṃ viya taṭataṭāyamāno uṭṭhahitvā ‘‘ tambakipillikāhi naṃ khādāpessāmī ’’ ti gacchanto ekasmiṃ asokarukkhe tambakipillikānaṃ puṭaṃ disvā hatthenākaḍḍhitvā sākhaṃ gaṇhituṃ nāsakkhi .
Kipillikapuṭo chijjitvā rañño sīse pati , sakalasarīraṃ sālithusehi parikiṇṇaṃ viya daṇḍadīpikāhi ḍayhamānaṃ viya ca ahosi .
Thero rañño paduṭṭhabhāvaṃ ñatvā iddhiyā ākāsaṃ pakkhandi .
Tāpi itthiyo uṭṭhāya rañño santikaṃ gantvā sarīraṃ puñchantiyo viya bhūmiyaṃ patitapatitā kipillikāyo gahetvā sarīre khipamānā sabbā mukhasattīhi vijjhiṃsu –
‘‘ kiṃ nāmetaṃ , aññe rājāno pabbajite disvā vandanti , pañhaṃ pucchanti , ayaṃ pana rājā kipillikapuṭaṃ sīse bhinditukāmo jāto ’’ ti .
Rājā attano aparādhaṃ disvā uyyānapālaṃ pakkosāpetvā pucchi –
‘‘ kiṃ esa pabbajito ?
Aññesupi divasesu idha āgacchatī ’’ ti ?
Āma , devāti .
Idha tvaṃ āgatadivase mayhaṃ āroceyyāsīti .
Theropi
P2.395 katipāheneva puna āgantvā rukkhamūle nisīdi .Uyyānapālo disvā –
‘‘ mahanto me ayaṃ paṇṇākāro ’’ ti vegena gantvā rañño ārocesi .
Rājā uṭṭhahitvā saṅkhapaṇavādisaddaṃ nivāretvā uggatuggatehi amaccehi saddhiṃ uyyānaṃ agamāsi .
Tena vuttaṃ ‘‘ upasaṅkamī ’’ ti .
Anikīḷitāvino kāmesūti yā kāmesu kāmakīḷā , taṃ akīḷitapubbā , aparibhuttakāmāti attho .
Addhānañca āpādentīti paveṇiṃ paṭipādenti , dīgharattaṃ anubandhāpenti .
Mātumattīsūti mātupamāṇāsu .
Lokasmiñhi mātā bhaginī dhītāti idaṃ tividhaṃ garukārammaṇaṃ nāma
M3.40 , iti garukārammaṇe upanibandhaṃ cittaṃ vimocetuṃ na labhatīti dassento evamāha .Athassa tena pañhena cittaṃ anotarantaṃ disvā bhagavatā paṭikūlamanasikāravasena cittūpanibandhanatthaṃ vuttaṃ dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ kathesi .
Abhāvitakāyāti abhāvitapañcadvārikakāyā .
Tesaṃ taṃ dukkaraṃ hotīti tesaṃ taṃ asubhakammaṭṭhānaṃ bhāvetuṃ dukkaraṃ hoti .
Itissa imināpi cittaṃ anotarantaṃ disvā indriyasaṃvarasīlaṃ kathesi
V3.40 .Indriyasaṃvarasmiñhi upanibandhacittaṃ viheṭhetuṃ na labhati .
Rājā taṃ sutvā tattha otiṇṇacitto acchariyaṃ , bho bhāradvājātiādimāha .
Arakkhiteneva kāyenātiādīsu hatthapāde kīḷāpento gīvaṃ parivattento kāyaṃ na rakkhati nāma , nānappakāraṃ duṭṭhullaṃ kathento vacanaṃ na rakkhati nāma , kāmavitakkādayo vitakkento cittaṃ na rakkhati nāma .
Rakkhiteneva kāyenātiādīsu vuttavipariyāyena attho veditabbo .
Ativiya maṃ tasmiṃ samaye lobhadhammā parisahantīti maṃ tasmiṃ samaye atikkamitvā lobho adhibhavatīti attho .
Upaṭṭhitāya satiyāti kāyagatāya satiyā supaṭṭhitāya .
Na maṃ tathā tasmiṃ samayeti tasmiṃ samaye maṃ yathā pubbe , na tathā lobho atikkamitvā uppajjatīti attho .
Parisahantīti padassa uppajjantītipi atthoyeva .
Iti imasmiṃ sutte tayo kāyā kathitā .
Kathaṃ
P2.396 ?‘‘ Imameva kāyan ’’ ti ettha hi karajakāyo kathito ,‘‘ bhāvitakāyo ’’ ti ettha pañcadvārikakāyo ,‘‘ rakkhiteneva kāyenā ’’ ti ettha copanakāyo , kāyaviññattīti attho .
Pañcamaṃ uttānameva .