9. Lohiccasuttavaṇṇanā
132. Navame makkarakateti evaṃnāmake nagare araññakuṭikāyan ti araññe katāya pāṭiyekkāya kuṭiyaṃ , na vihārapaccantakuṭiyaṃ .
Māṇavakāti yepi tattha mahallakā , te mahallakakālepi antevāsikatāya māṇavakātveva vuttā .
Tenupasaṅkamiṃsūti pāto sippaṃ uggaṇhitvā sāyaṃ ‘‘ ācariyassa kaṭṭhāni āharissāmā ’’ ti araññaṃ pavisitvā vicarantā yena sā kuṭikā , tenupasaṅkamiṃsu .
Parito parito kuṭikāyāti tassā kuṭikāya samantato samantato .
Seleyyakānīti aññamaññassa piṭṭhiṃ gahetvā laṅghitvā ito cito caṅkamanakīḷanāni .
Muṇḍakātiādīsu
M3.42 muṇḍe muṇḍāti , samaṇe ca samaṇāti vattuṃ vaṭṭeyya , ime pana hīḷentā ‘‘ muṇḍakā samaṇakā ’’ ti āhaṃsu .Ibbhāti gahapatikā .
Kaṇhāti kaṇhā , kāḷakāti attho .
Bandhupādāpaccāti ettha bandhūti brahmā adhippeto .
Tañhi brāhmaṇā pitāmahoti voharanti .
Pādānaṃ apaccā pādāpaccā , brahmuno piṭṭhipādato jātāti adhippāyo .
Tesaṃ kira ayaṃ laddhi ‘‘ brāhmaṇā brahmuno mukhato nikkhantā , khattiyā urato , vessā
V3.42 nābhito , suddā jāṇuto , samaṇā piṭṭhipādato ’’ ti .Bharatakānan ti kuṭimbikānaṃ .
Kuṭimbikā hi yasmā raṭṭhaṃ bharanti , tasmā bharatāti vuccanti .
Ime pana paribhavaṃ katvā vadamānā ‘‘ bharatakānan ’’ ti āhaṃsu .
Vihārā nikkhamitvāti ‘‘ rattiṭṭhakāparicchanne rajatapaṭṭasannibhasamavippakiṇṇavālike ramaṇīye pariveṇe kaṭṭhakalāpe bandhitvā khipamānā vālikaṃ āluḷetvā , hatthena hatthaṃ ādāya paṇṇakuṭiṃ pariyāyantā ‘ ime imesaṃ bharatakānaṃ
P2.398 sakkatā , ime imesaṃ bharatakānaṃ sakkatā ’ ti punappunaṃ viravantā ativiya ime māṇavakā kīḷaṃ karonti , vihāre bhikkhūnaṃ atthibhāvampi na jānanti , dassessāmi nesaṃ bhikkhūnaṃ atthibhāvan ’’ ti cintetvā paṇṇakuṭito nikkhami .Sīluttamā pubbatarā ahesun ti guṇavantānaṃ guṇe kathite nigguṇānaṃ guṇābhāvo pākaṭova bhavissatīti porāṇakabrāhmaṇānaṃ guṇe kathento evamāha .
Tattha sīluttamāti sīlajeṭṭhakā .
Sīlañhi tesaṃ uttamaṃ , na jātigottaṃ .
Ye purāṇaṃ sarantīti ye porāṇakaṃ brāhmaṇadhammaṃ saranti .
Abhibhuyya kodhan ti kodhaṃ abhibhavitvā tesaṃ dvārāni suguttāni surakkhitāni ahesuṃ .
Dhamme ca jhāne ca ratāti dasavidhe kusalakammapathadhamme aṭṭhasamāpattijhānesu ca ratā .
Evaṃ porāṇānaṃ guṇaṃ kathetvā athetarahi brāhmaṇānaṃ mānaṃ nimmaddento ime ca vokkamma japāmasetiādimāha .
Tattha vokkammāti etehi guṇehi apakkamitvā .
Japāmaseti mayaṃ japāma sajjhāyāmāti ettakeneva brāhmaṇamhāti maññamānā brāhmaṇā mayanti iminā gottena mattā hutvā visamaṃ caranti , visamāni kāyakammādīni karontīti attho .
Puthuattadaṇḍāti
M3.43 puthu attā daṇḍā etehīti puthuattadaṇḍā , gahitanānāvidhadaṇḍāti attho .Sataṇhātaṇhesūti sataṇhanittaṇhesu .
Aguttadvārassa bhavanti moghāti asaṃvutadvārassa sabbepi vatasamādānā moghā bhavantīti dīpeti .
Yathā kinti ?
Supineva laddhaṃ purisassa vittan ti yathā supine purisassa laddhaṃ maṇimuttādinānāvidhaṃ vittaṃ moghaṃ hoti , pabujjhitvā kiñci na passati , evaṃ moghā bhavantīti attho .
Anāsakāti ekāhadvīhādivasena anāhārakā .
Thaṇḍilasāyikā cāti haritakusasanthate bhūmibhāge sayanaṃ , pāto sinānañca
P2.399 tayo ca vedāti pātova udakaṃ pavisitvā nhānañceva tayoV3.43 ca vedā .Kharājinaṃ jaṭā paṅkoti kharasamphassaṃ ajinacammañceva jaṭākalāpo ca paṅko ca , paṅko nāma dantamalaṃ .
Mantā sīlabbataṃ tapoti mantā ca ajasīlagosīlasaṅkhātaṃ sīlaṃ ajavatagovatasaṅkhātaṃ vatañca .
Ayaṃ idāni brāhmaṇānaṃ tapoti vadati .
Kuhanā vaṅkadaṇḍā cāti paṭicchannakūpo viya paṭicchannadosaṃ kohaññañceva vaṅkadaṇḍo , ca udumbarapalāsabeḷuvarukkhānaṃ aññatarato gahitaṃ vaṅkadaṇḍañcāti attho .
Udakācamanāni cāti udakena mukhaparimajjanāni .
Vaṇṇā ete brāhmaṇānan ti ete brāhmaṇānaṃ parikkhārabhaṇḍakavaṇṇāti dasseti .
Kata kiñcikkhabhāvanāti katā kiñcikkhabhāvanā .
Ayameva vā pāṭho , āmisakiñcikkhassa vaḍḍhanatthāya katanti attho .
Evaṃ etarahi brāhmaṇānaṃ mānaṃ nimmadditvā puna porāṇakabrāhmaṇānaṃ vaṇṇaṃ kathento cittañca susamāhitan tiādimāha .
Tattha susamāhitan ti tesaṃ brāhmaṇānaṃ cittaṃ upacārappanāsamādhīhi susamāhitaṃ ahosīti dasseti .
Akhilan ti mudu athaddhaṃ .
So maggo brahmapattiyāti so seṭṭhapattiyā maggo , tumhe pana kiṃ brāhmaṇā nāmāti dīpento evamāha .
Āgamaṃsu nu khvidhāti āgamaṃsu nu kho idha .
Adhimuccatīti kilesavasena adhimutto giddho hoti .
Byāpajjatīti byāpādavasena pūticittaṃ hoti .
Parittacetasoti anupaṭṭhitasatitāya saṃkilesacittena parittacitto .
Cetovimuttin ti phalasamādhiṃ .
Paññāvimuttin ti phalapaññaṃ .
Appamāṇacetasoti upaṭṭhitasatitāya nikkilesacittena appamāṇacitto .