10. Cūḷasāropamasuttaṃ
312. Evaṃ
T1.374V1.261P1.198 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Atha kho piṅgalakoccho brāhmaṇo yena
M1.258 bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ yeme , bho gotama , samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā , bahujanassa , seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo , makkhali gosālo , ajito kesakambalo , pakudho kaccāyano , sañcayo [ sañjayo ( sī . syā . pī . ka .)] belaṭṭhaputto , nigaṇṭho nāṭaputto , sabbete sakāya paṭiññāya abbhaññaṃsu sabbeva nābbhaññaṃsu , udāhu ekacce abbhaññaṃsu ekacce nābbhaññaṃsū ’’ ti ?
‘‘ Alaṃ , brāhmaṇa , tiṭṭhatetaṃ – sabbete sakāya paṭiññāya abbhaññaṃsu sabbeva nābbhaññaṃsu , udāhu ekacce abbhaññaṃsu ekacce nābbhaññaṃsūti .
Dhammaṃ te , brāhmaṇa , desessāmi , taṃ suṇāhi , sādhukaṃ manasi karohi , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bho ’’ ti kho piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavato paccassosi .
Bhagavā etadavoca –
313.‘‘ Seyyathāpi , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ
T1.375 atikkamma papaṭikaṃ , sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘ sāran ’ ti maññamāno .Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya –
‘ na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ , na aññāsi phegguṃ , na aññāsi tacaṃ , na aññāsi papaṭikaṃ , na aññāsi sākhāpalāsaṃ .
Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ , sākhāpalāsaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .
Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī ’ ti .
314.‘‘ Seyyathāpi vā pana , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno
V1.262 mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃP1.199 , papaṭikaṃ chetvā ādāyaM1.259 pakkameyya ‘ sāran ’ ti maññamāno .Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya –
‘ na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ , na aññāsi phegguṃ , na aññāsi tacaṃ , na aññāsi papaṭikaṃ , na aññāsi sākhāpalāsaṃ .
Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .
Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī ’ ti .
315.‘‘ Seyyathāpi vā pana , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato
T1.376 sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ , tacaṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘ sāran ’ ti maññamāno .Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya –
‘ na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ , na aññāsi phegguṃ , na aññāsi tacaṃ , na aññāsi papaṭikaṃ , na aññāsi sākhāpalāsaṃ .
Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ , tacaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .
Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī ’ ti .
316.‘‘ Seyyathāpi vā pana , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ , phegguṃ chetvā ādāya pakkameyya ‘ sāran ’ ti maññamāno .
Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya –
‘ na vatāyaṃ bhavaṃ puriso aññāsi sāraṃ , na aññāsi phegguṃ , na aññāsi tacaṃ , na aññāsi papaṭikaṃ , na aññāsi sākhāpalāsaṃ .
Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ , phegguṃ chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .
Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissatī ’ ti .
317.‘‘ Seyyathāpi vā pana , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno
V1.263 mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññevaM1.260 chetvā ādāya pakkameyya ‘ sāran ’ ti jānamāno .Tamenaṃ cakkhumā
T1.377 puriso disvā evaṃ vadeyya –‘ aññāsi vatāyaṃ bhavaṃ puriso sāraṃ , aññāsi phegguṃ , aññāsi tacaṃ , aññāsi papaṭikaṃ , aññāsi sākhāpalāsaṃ .
Tathā hayaṃ bhavaṃ puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraññeva chetvā ādāya
P1.200 pakkanto ‘ sāran ’ ti jānamāno .Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ anubhavissatī ’ ti .
318.‘‘ Evameva kho , brāhmaṇa , idhekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti –
‘ otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , dukkhotiṇṇo dukkhapareto , appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā ’ ti .
So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti .
So tena lābhasakkārasilokena attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo .
So tena lābhasakkārasilokena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti –
‘ ahamasmi lābhasakkārasilokavā , ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā ’ ti .
Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti , na vāyamati , olīnavuttiko ca hoti sāthaliko .
Seyyathāpi so , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ atikkamma papaṭikaṃ , sākhāpalāsaṃ chetvā
T1.378 ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati .
Tathūpamāhaṃ , brāhmaṇa , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
319.‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti –
‘ otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , dukkhotiṇṇo dukkhapareto , appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā ’ ti .
So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti .
So tena lābhasakkārasilokena na
M1.261 attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo .So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati
V1.264 , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .So sīlasampadaṃ ārādheti .
So tāya sīlasampadāya attamano hoti , paripuṇṇasaṅkappo .
So tāya sīlasampadāya attānukkaṃseti , paraṃ vambheti –
‘ ahamasmi sīlavā kalyāṇadhammo , ime panaññe bhikkhū dussīlā pāpadhammā ’ ti .
Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ
P1.201 sacchikiriyāya na chandaṃ janeti , na vāyamati , olīnavuttiko ca hoti sāthaliko .Seyyathāpi so , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī
T1.379 sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ atikkamma tacaṃ , papaṭikaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ , tañcassa atthaṃ nānubhavissati .
Tathūpamāhaṃ , brāhmaṇa , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
320.‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti –
‘ otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , dukkhotiṇṇo dukkhapareto , appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā ’ ti .
So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti .
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti , na paripuṇṇasaṅkappo .
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .
So sīlasampadaṃ ārādheti .
So tāya sīlasampadāya attamano hoti no ca kho paripuṇṇasaṅkappo .
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko
M1.262 .So samādhisampadaṃ ārādheti .
So tāya samādhisampadāya attamano hoti , paripuṇṇasaṅkappo .
So tāya samādhisampadāya attānukkaṃseti , paraṃ vambheti –
‘ ahamasmi samāhito ekaggacitto , ime panaññe bhikkhū
T1.380 asamāhitā vibbhantacittā ’ ti .Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca , tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti , na vāyamati , olīnavuttiko ca hoti sāthaliko .
Seyyathāpi so , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ atikkamma phegguṃ , tacaṃ chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .
Yañcassa
V1.265 sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati .Tathūpamāhaṃ , brāhmaṇa , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
321.‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti –
‘ otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena … pe …
P1.202 antakiriyā paññāyethā ’ ti .So evaṃ pabbajito samāno lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti .
So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti na paripuṇṇasaṅkappo .
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .
So sīlasampadaṃ ārādheti .
So tāya sīlasampadāya attamano hoti , no ca kho paripuṇṇasaṅkappo .
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .
So samādhisampadaṃ ārādheti .
So tāya samādhisampadāya attamano hoti , no ca kho paripuṇṇasaṅkappo .
So tāya samādhisampadāya na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ
T1.381 sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .So ñāṇadassanaṃ ārādheti .
So tena ñāṇadassanena attamano hoti , paripuṇṇasaṅkappo
M1.263 .So tena ñāṇadassanena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti –
‘ ahamasmi jānaṃ passaṃ viharāmi , ime panaññe bhikkhū ajānaṃ apassaṃ viharantī ’ ti .
Ñāṇadassanena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya na chandaṃ janeti , na vāyamati , olīnavuttiko ca hoti sāthaliko .
Seyyathāpi so , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva sāraṃ , phegguṃ chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti maññamāno .
Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ nānubhavissati .
Tathūpamāhaṃ , brāhmaṇa , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
322.‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekacco puggalo saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti –
‘ otiṇṇomhi jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi
V1.266 , dukkhotiṇṇo dukkhaparetoT1.382 , appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethā ’ ti .So evaṃ pabbajito samāno
P1.203 lābhasakkārasilokaṃ abhinibbatteti .So tena lābhasakkārasilokena na attamano hoti , na paripuṇṇasaṅkappo .
So tena lābhasakkārasilokena na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Lābhasakkārasilokena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .
So sīlasampadaṃ ārādheti .
So tāya sīlasampadāya attamano hoti , no ca kho paripuṇṇasaṅkappo .
So tāya sīlasampadāya na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Sīlasampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .
So samādhisampadaṃ ārādheti .
So tāya samādhisampadāya attamano hoti , no ca kho paripuṇṇasaṅkappo .
So tāya samādhisampadāya na attānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Samādhisampadāya ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko .
So ñāṇadassanaṃ ārādheti .
So tena ñāṇadassanena attamano hoti , no ca kho paripuṇṇasaṅkappo .
So tena ñāṇadassanena na attānukkaṃseti , na
M1.264 paraṃ vambheti .Ñāṇadassanena ca ye aññe dhammā uttaritarā ca paṇītatarā
T1.383 ca tesaṃ dhammānaṃ sacchikiriyāya chandaṃ janeti , vāyamati , anolīnavuttiko ca hoti asāthaliko . 323.‘‘ Katame ca , brāhmaṇa , dhammā ñāṇadassanena uttaritarā ca paṇītatarā ca ?
Idha , brāhmaṇa , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .
‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .
‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati , sato ca sampajāno
V1.267 sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayampi kho
P1.204 , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .
‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .
‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .
‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .
‘‘ Puna
M1.265 caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca
T1.384 paṇītataro ca .‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti .
Ayampi kho , brāhmaṇa , dhammo ñāṇadassanena uttaritaro ca paṇītataro ca .
Ime kho , brāhmaṇa , dhammā ñāṇadassanena uttaritarā ca paṇītatarā ca .
324.‘‘ Seyyathāpi
V1.268 so , brāhmaṇa , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato sāraṃyeva chetvā ādāya pakkanto ‘ sāran ’ ti jānamāno .Yañcassa sārena sārakaraṇīyaṃ tañcassa atthaṃ anubhavissati .
Tathūpamāhaṃ , brāhmaṇa , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
‘‘ Iti kho , brāhmaṇa , nayidaṃ brahmacariyaṃ lābhasakkārasilokānisaṃsaṃ , na sīlasampadānisaṃsaṃ , na samādhisampadānisaṃsaṃ , na ñāṇadassanānisaṃsaṃ .
Yā ca kho ayaṃ
P1.205 , brāhmaṇa , akuppā cetovimutti – etadatthamidaṃ , brāhmaṇa , brahmacariyaṃ , etaṃ sāraṃ etaṃ pariyosānan ’’ ti .Evaṃ vutte , piṅgalakoccho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama … pe … upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Cūḷasāropamasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ .
Opammavaggo niṭṭhito tatiyo .
Tassuddānaṃ –
Moḷiyaphaggunariṭṭhañca
T1.385 nāmo , andhavane kathipuṇṇaṃ nivāpo ;Rāsikaṇerumahāgajanāmo , sārūpamo [ sāravaro ( syā .), sāravano ( ka .)] puna piṅgalakoccho .