7. Cūḷahatthipadopamasuttaṃ
288. Evaṃ
T1.336V1.236 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tena kho pana samayena jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetena vaḷavābhirathena [ vaḷabhīrathena ( sī . pī .)] sāvatthiyā niyyāti divādivassa .
Addasā kho jāṇussoṇi brāhmaṇo pilotikaṃ paribbājakaṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna pilotikaṃ paribbājakaṃ etadavoca –
‘‘ Handa , kuto nu bhavaṃ vacchāyano āgacchati divādivassā ’’ ti ?
‘‘ Ito hi kho ahaṃ
M1.233 , bho , āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikā ’’ ti .‘‘ Taṃ kiṃ maññati , bhavaṃ vacchāyano , samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ ?
‘‘ Paṇḍito maññe ’’ ti .
‘‘ Ko cāhaṃ , bho , ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jānissāmi !
Sopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jāneyyā ’’ ti .
‘‘ Uḷārāya khalu bhavaṃ vacchāyano samaṇaṃ gotamaṃ pasaṃsāya pasaṃsatī ’’ ti .
‘‘ Ko cāhaṃ , bho , ko ca samaṇaṃ gotamaṃ pasaṃsissāmi ?
‘‘ Pasatthapasatthova so bhavaṃ gotamo seṭṭho devamanussānan ’’ ti .
‘‘ Kaṃ pana bhavaṃ vacchāyano atthavasaṃ sampassamāno samaṇe gotame evaṃ abhippasanno ’’ ti [ abhippasanno hotīti ( syā .)]?
‘‘ Seyyathāpi , bho , kusalo nāgavaniko nāgavanaṃ paviseyya .
So passeyya nāgavane
T1.337 mahantaṃV1.237P1.176 hatthipadaṃ , dīghato ca āyataṃ , tiriyañca vitthataṃ .So niṭṭhaṃ gaccheyya –
‘ mahā vata , bho , nāgo ’ ti .
Evameva kho ahaṃ , bho , yato addasaṃ samaṇe gotame cattāri padāni athāhaṃ niṭṭhamagamaṃ –
‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
289.‘‘ Katamāni cattāri ?
Idhāhaṃ , bho , passāmi ekacce khattiyapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe , te bhindantā [ vobhindantā ( sī . pī .) vi + ava + bhindantā ] maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni .
Te suṇanti –
‘ samaṇo khalu , bho , gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī ’ ti .
Te pañhaṃ abhisaṅkharonti –
‘ imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma .
Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati , evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma .
Evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati , evampissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā ’ ti .
Te suṇanti –
‘ samaṇo khalu , bho , gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo ’ ti .
Te yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamanti .
Te samaṇo gotamo dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti .
Te samaṇena gotamena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva samaṇaṃ gotamaṃ pañhaṃ pucchanti , kutossa [ kutassa ( sī . syā . pī .)] vādaṃ āropessanti ?
Aññadatthu
M1.234 samaṇasseva gotamassa sāvakā sampajjanti .Yadāhaṃ , bho , samaṇe gotame imaṃ paṭhamaṃ
T1.338 padaṃ addasaṃ athāhaṃ niṭṭhamagamaṃ –‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
‘‘ Puna caparāhaṃ , bho , passāmi idhekacce brāhmaṇapaṇḍite … pe … gahapatipaṇḍite … pe … samaṇapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni .
Te suṇanti –
‘ samaṇo khalu bho gotamo amukaṃ nāma
P1.177 gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī ’ ti .Te pañhaṃ abhisaṅkharonti ‘ imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma .
Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati , evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma .
Evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati , evaṃpissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā ’ ti .
Te suṇanti ‘ samaṇo khalu bho gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo ’ ti .
Te yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamanti .
Te samaṇo gotamo dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti .
Te samaṇena gotamena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva samaṇaṃ gotamaṃ pañhaṃ pucchanti , kutossa
V1.238 vādaṃ āropessanti ?Aññadatthu samaṇaṃyeva gotamaṃ okāsaṃ yācanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya .
Te samaṇo gotamo pabbājeti [ pabbājeti upasampādeti ( sī .)].
Te tattha pabbajitā samānā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā
T1.339 nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti .Te evamāhaṃsu –
‘ manaṃ vata , bho , anassāma , manaṃ vata , bho , panassāma ;
mayañhi pubbe assamaṇāva samānā samaṇamhāti paṭijānimha , abrāhmaṇāva samānā brāhmaṇamhāti paṭijānimha , anarahantova samānā arahantamhāti paṭijānimha .
Idāni khomha samaṇā , idāni khomha brāhmaṇā , idāni khomha arahanto ’ ti .
Yadāhaṃ , bho , samaṇe gotame imaṃ catutthaṃ padaṃ addasaṃ athāhaṃ niṭṭhamagamaṃ –
‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’’’ ti .
‘‘ Yato
M1.235 kho ahaṃ , bho , samaṇe gotame imāni cattāri padāni addasaṃ athāhaṃ niṭṭhamagamaṃ –‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’’’ ti .
290. Evaṃ vutte , jāṇussoṇi brāhmaṇo sabbasetā vaḷavābhirathā orohitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ;
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ;
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa .
Appeva nāma mayampi kadāci karahaci
P1.178 tena bhotā gotamena saddhiṃ samāgaccheyyāma , appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo ’’ ti !Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
T1.340 ;upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yāvatako ahosi pilotikena paribbājakena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi .
Evaṃ vutte , bhagavā jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ etadavoca –
‘‘ na kho , brāhmaṇa , ettāvatā hatthipadopamo vitthārena paripūro hoti .
Api ca , brāhmaṇa , yathā hatthipadopamo vitthārena paripūro hoti taṃ suṇāhi , sādhukaṃ manasi karohi , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bho ’’ ti kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavato paccassosi .
Bhagavā etadavoca –
291.‘‘ Seyyathāpi , brāhmaṇa , nāgavaniko nāgavanaṃ paviseyya .
So passeyya nāgavane mahantaṃ
V1.239 hatthipadaṃ , dīghato ca āyataṃ , tiriyañca vitthataṃ .Yo hoti kusalo nāgavaniko neva tāva niṭṭhaṃ gacchati –
‘ mahā vata , bho , nāgo ’ ti .
Taṃ kissa hetu ?
Santi hi , brāhmaṇa , nāgavane vāmanikā nāma hatthiniyo mahāpadā , tāsaṃ petaṃ padaṃ assāti .
‘‘ So tamanugacchati .
Tamanugacchanto passati nāgavane mahantaṃ hatthipadaṃ , dīghato ca āyataṃ , tiriyañca vitthataṃ , uccā ca nisevitaṃ .
Yo hoti kusalo nāgavaniko neva tāva niṭṭhaṃ gacchati –
‘ mahā vata , bho , nāgo ’ ti .
Taṃ kissa hetu ?
Santi hi , brāhmaṇa , nāgavane uccā kāḷārikā nāma hatthiniyo mahāpadā , tāsaṃ petaṃ padaṃ assāti .
‘‘ So
M1.236 tamanugacchati .Tamanugacchanto passati nāgavane
T1.341 mahantaṃ hatthipadaṃ , dīghato ca āyataṃ , tiriyañca vitthataṃ , uccā ca nisevitaṃ , uccā ca dantehi ārañjitāni .Yo hoti kusalo nāgavaniko neva tāva niṭṭhaṃ gacchati –
‘ mahā vata , bho , nāgo ’ ti .
Taṃ kissa hetu ?
Santi hi , brāhmaṇa , nāgavane uccā kaṇerukā nāma hatthiniyo mahāpadā , tāsaṃ petaṃ padaṃ assāti .
‘‘ So tamanugacchati .
Tamanugacchanto passati nāgavane mahantaṃ hatthipadaṃ , dīghato ca āyataṃ , tiriyañca vitthataṃ , uccā ca nisevitaṃ , uccā ca dantehi ārañjitāni , uccā ca sākhābhaṅgaṃ .
Tañca nāgaṃ passati rukkhamūlagataṃ vā abbhokāsagataṃ vā gacchantaṃ vā tiṭṭhantaṃ vā nisinnaṃ vā nipannaṃ vā .
So niṭṭhaṃ gacchati –
‘ ayameva so mahānāgo ’ ti .
‘‘ Evameva kho
P1.179 , brāhmaṇa , idha tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā .So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti .
So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ ;
kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti .
Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto .
So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati .
So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati –
‘ sambādho gharāvāso rajopatho
T1.342 , abbhokāso pabbajjā .Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ
V1.240 ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ .Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyan ’ ti .
So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati .
292.‘‘ So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti , nihitadaṇḍo
M1.237 nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati .‘‘ Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī .
Athenena sucibhūtena attanā viharati .
‘‘ Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā .
‘‘ Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto [ ṭheto ( syā . kaṃ .)] paccayiko avisaṃvādako lokassa .
‘‘ Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti , ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya , amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya .
Iti bhinnānaṃ vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā , samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti
T1.343 .‘‘ Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti .
Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā
P1.180 tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .‘‘ Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī , nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ .
293.‘‘ So
V1.241 bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti , ekabhattiko hoti rattūparato , virato vikālabhojanā , naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti , mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti , uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti , jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , dāsidāsapaṭiggahaṇāM1.238 paṭivirato hoti , ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , hatthigavāssavaḷavāpaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti , dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti , kayavikkayā paṭivirato hoti , tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti , ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti , chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā [ sāhasākārā ( ka .)] paṭivirato hoti [ imassa anantaraṃ ‘‘ so iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedetī ’’ ti vacanaṃ dīghanikāye āgataṃ , taṃ idha santosakathāvasāne āgataṃ , sā ca santosakathā tattha satisampajaññānantarameva āgatā ]. 294.‘‘ So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena .
So yena yeneva
T1.344 pakkamati samādāyeva pakkamati .Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti , evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena .
So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati .
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti .
295.‘‘ So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati cakkhundriyaṃ , cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati
P1.181 manindriyaṃ , manindriye saṃvaraṃ āpajjati .So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti .
‘‘ So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti , ālokite vilokite sampajānakārī hoti
V1.242 , samiñjite pasārite sampajānakārī hoti , saṃghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti , asite pīteM1.239 khāyite sāyite sampajānakārī hoti , uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti , gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāveT1.345 sampajānakārī hoti . 296.‘‘ So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato ,( imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato )[() etthantare pāṭho idha nadissati , catukkaṅguttare pana imasmiṃ ṭhāne dissati , aṭṭhakathāṭīkāsu ca tadattho pakāsito . tasmā so ettha paṭīpūrito ] iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato , iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ .
So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā , ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya , parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati , abhijjhāya cittaṃ parisodheti .
Byāpādappadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati , sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādappadosā cittaṃ parisodheti .
Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno , thinamiddhā cittaṃ parisodheti .
Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati , ajjhattaṃ vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti .
Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu , vicikicchāya cittaṃ parisodheti .
297.‘‘ So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe , vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Idampi vuccati , brāhmaṇa , tathāgatapadaṃ itipi , tathāgatanisevitaṃ itipi , tathāgatārañjitaṃ itipi .
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṃ gacchati –
‘ sammāsambuddho
T1.346 bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Idampi vuccati , brāhmaṇa … pe …
P1.182 suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .‘‘ Puna
M1.240 caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno , sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ tiV1.243 tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .Idampi vuccati , brāhmaṇa … pe … suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
‘‘ Puna caparaṃ , brāhmaṇa , bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā , pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā , adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Idampi vuccati , brāhmaṇa , tathāgatapadaṃ itipi , tathāgatanisevitaṃ itipi , tathāgatārañjitaṃ itipi .
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṃ gacchati –
‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
298.‘‘ So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .
So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati , seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ , dvepi jātiyo … pe … iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati .
Idampi vuccati , brāhmaṇa , tathāgatapadaṃ itipi , tathāgatanisevitaṃ itipi , tathāgatārañjitaṃ itipi .
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṃ gacchati –
‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
‘‘ So
P1.183 evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .So dibbena cakkhunā
T1.347 visuddhena atikkantamānusakena … pe … yathākammūpage satte pajānāti .Idampi vuccati , brāhmaṇa , tathāgatapadaṃ itipi , tathāgatanisevitaṃ itipi , tathāgatārañjitaṃ itipi .
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṃ gacchati –
‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
299.‘‘ So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya
M1.241 cittaṃ abhininnāmeti .So ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhanirodho ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti .
‘ Ime āsavā ’ ti
V1.244 yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavanirodho ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti .Idampi vuccati , brāhmaṇa , tathāgatapadaṃ itipi , tathāgatanisevitaṃ itipi , tathāgatārañjitaṃ itipi .
Na tveva tāva ariyasāvako niṭṭhaṃ gato hoti , api ca kho niṭṭhaṃ gacchati –
‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
‘‘ Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati
P1.184 , bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati , avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati .Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti
T1.348 pajānāti .Idampi vuccati , brāhmaṇa , tathāgatapadaṃ itipi , tathāgatanisevitaṃ itipi , tathāgatārañjitaṃ itipi .
Ettāvatā kho , brāhmaṇa , ariyasāvako niṭṭhaṃ gato hoti –
‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto bhagavatā dhammo , suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ’ ti .
Ettāvatā kho , brāhmaṇa , hatthipadopamo vitthārena paripūro hotī ’’ ti .
Evaṃ vutte , jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama !
Seyyathāpi , bho gotama , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti ;
evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Cūḷahatthipadopamasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ .