4. Cūḷavedallasuttaṃ

460. EvaṃT1.547V1.380P1.299 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .

Atha kho visākho upāsako yena dhammadinnā bhikkhunī tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho visākho upāsako dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ etadavoca –

‘‘‘ sakkāyo sakkāyo ’ ti , ayye , vuccati .

Katamo nu kho , ayye , sakkāyo vutto bhagavatā ’’ ti ?

‘‘ Pañca kho ime , āvuso visākha , upādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā , seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho , vedanupādānakkhandho , saññupādānakkhandho , saṅkhārupādānakkhandho , viññāṇupādānakkhandho .

Ime kho , āvuso visākha , pañcupādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā ’’ ti .

‘‘ Sādhayye ’’ ti kho visākho upāsako dhammadinnāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi –

‘‘‘ sakkāyasamudayo sakkāyasamudayo ’ ti , ayye , vuccati .

Katamo nu kho , ayye , sakkāyasamudayo vutto bhagavatā ’’ ti ?

‘‘ Yāyaṃ , āvuso visākha , taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī , seyyathidaṃ – kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā ;

ayaṃ kho , āvuso visākha , sakkāyasamudayo vutto bhagavatā ’’ ti .

‘‘‘ SakkāyanirodhoM1.374 sakkāyanirodho ’ ti , ayye , vuccati .

Katamo nu kho , ayye , sakkāyanirodho vutto bhagavatā ’’ ti ?

‘‘ YoT1.548 kho , āvuso visākha , tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo ;

ayaṃ kho , āvuso visākha , sakkāyanirodho vutto bhagavatā ’’ ti .

‘‘‘ Sakkāyanirodhagāminī paṭipadā sakkāyanirodhagāminī paṭipadā ’ ti , ayye , vuccati .

Katamā nu kho , ayye , sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā ’’ ti ?

‘‘ Ayameva kho , āvuso visākha , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā , seyyathidaṃV1.381 – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī ’’ ti .

‘‘ Taññeva nu kho , ayye , upādānaṃ te [ teva ( sī .)] pañcupādānakkhandhā udāhu aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādānan ’’ ti ?

‘‘ Na kho , āvuso visākha , taññeva upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā , nāpiP1.300 aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādānaṃ .

Yo kho , āvuso visākha , pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgo taṃ tattha upādānan ’’ ti .

461.‘‘ Kathaṃ panāyye , sakkāyadiṭṭhi hotī ’’ ti ?

‘‘ Idhāvuso visākha , assutavā puthujjano , ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto , rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ vā attānaṃ , attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .

Vedanaṃ … pe … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ , attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .

Evaṃ khoT1.549 , āvuso visākha , sakkāyadiṭṭhi hotī ’’ ti .

‘‘ Kathaṃ panāyye , sakkāyadiṭṭhi na hotī ’’ ti ?

‘‘ Idhāvuso visākha , sutavā ariyasāvako , ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto , sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto , na rūpaṃ attato samanupassati , na rūpavantaṃ vā attānaṃ , na attani vā rūpaṃ , na rūpasmiṃ vā attānaṃ .

Na vedanaṃ … pe … na saññaṃ … na saṅkhāre … pe … na viññāṇaṃ attato samanupassati , na viññāṇavantaṃ vā attānaṃM1.375 , na attani vā viññāṇaṃ , na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .

Evaṃ kho , āvuso visākha , sakkāyadiṭṭhi na hotī ’’ ti .

462.‘‘ Katamo panāyye , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ’’ ti ?

‘‘ Ayameva kho , āvuso visākha , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammantoV1.382 sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī ’’ ti .

‘‘ Ariyo panāyye , aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato udāhu asaṅkhato ’’ ti ?

‘‘ Ariyo kho , āvuso visākha , aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato ’’ tiP1.301 .

‘‘ Ariyena nu kho , ayye , aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā udāhu tīhi khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito ’’ ti ?

‘‘ Na kho , āvuso visākha , ariyena aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā ;

tīhi ca kho , āvuso visākha , khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito .

Yā cāvuso visākha , sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo ime dhammāT1.550 sīlakkhandhe saṅgahitā .

Yo ca sammāvāyāmo yā ca sammāsati yo ca sammāsamādhi ime dhammā samādhikkhandhe saṅgahitā .

Yā ca sammādiṭṭhi yo ca sammāsaṅkappo , ime dhammā paññākkhandhe saṅgahitā ’’ ti .

‘‘ Katamo panāyye , samādhi , katame dhammā samādhinimittā , katame dhammā samādhiparikkhārā , katamā samādhibhāvanā ’’ ti ?

‘‘ Yā kho , āvuso visākha , cittassa ekaggatā ayaṃ samādhi ;

cattāro satipaṭṭhānā samādhinimittā ;

cattāro sammappadhānā samādhiparikkhārā .

Yā tesaṃyeva dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ , ayaṃ ettha samādhibhāvanā ’’ ti .

463.‘‘ Kati panāyye , saṅkhārā ’’ ti ?

‘‘ Tayome , āvuso visākha , saṅkhārā – kāyasaṅkhāro , vacīsaṅkhāro , cittasaṅkhāro ’’ ti .

‘‘ Katamo panāyye , kāyasaṅkhāro , katamo vacīsaṅkhāro , katamo cittasaṅkhāro ’’ ti ?

‘‘ Assāsapassāsā kho , āvuso visākha , kāyasaṅkhāro , vitakkavicārā vacīsaṅkhāro , saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro ’’ ti .

‘‘ Kasmā panāyye , assāsapassāsā kāyasaṅkhāro , kasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro , kasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro ’’ ti ?

‘‘ Assāsapassāsā kho , āvusoM1.376 visākha , kāyikā ete dhammā kāyappaṭibaddhā , tasmā assāsapassāsā kāyasaṅkhāro .

Pubbe kho , āvuso visākha , vitakketvā vicāretvā pacchā vācaṃ bhindati , tasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro .

Saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammāT1.551 cittappaṭibaddhā , tasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro ’’ ti .

464.‘‘ KathaṃV1.383 panāyye , saññāvedayitanirodhasamāpatti hotī ’’ ti ?

‘‘ Na kho , āvuso visākha , saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa bhikkhuno evaṃ hoti –

‘ ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjissan ’ ti vā ,‘ ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjāmī ’ ti vā ,‘ ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno ’ ti vā .

Atha khvāssa pubbeva tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yaṃ taṃ tathattāya upanetī ’’ ti .

‘‘ Saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassaP1.302 panāyye , bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ nirujjhanti – yadi vā kāyasaṅkhāro , yadi vā vacīsaṅkhāro , yadi vā cittasaṅkhāro ’’ ti ?

‘‘ Saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa kho , āvuso visākha , bhikkhuno paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro , tato kāyasaṅkhāro , tato cittasaṅkhāro ’’ ti .

‘‘ Kathaṃ panāyye , saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhānaṃ hotī ’’ ti ?

‘‘ Na kho , āvuso visākha , saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa bhikkhuno evaṃ hoti –

‘ ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahissan ’ ti vā ,‘ ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahāmī ’ ti vā ,‘ ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhito ’ ti vā .

Atha khvāssa pubbeva tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yaṃ taṃ tathattāya upanetī ’’ ti .

‘‘ Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa panāyye , bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ uppajjanti – yadi vā kāyasaṅkhāro , yadi vā vacīsaṅkhāro , yadiT1.552 vā cittasaṅkhāro ’’ ti ?

‘‘ Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa kho , āvuso visākha , bhikkhuno paṭhamaṃ uppajjati cittasaṅkhāro , tato kāyasaṅkhāro , tato vacīsaṅkhāro ’’ ti .

‘‘ Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ panāyye , bhikkhuṃ kati phassā phusantī ’’ ti ?

‘‘ Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ kho , āvusoM1.377 visākha , bhikkhuṃ tayo phassā phusanti – suññato phasso , animitto phasso , appaṇihito phasso ’’ ti .

‘‘ Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa panāyye , bhikkhuno kiṃninnaṃ cittaṃ hoti kiṃpoṇaṃ kiṃpabbhāran ’’ ti ?

‘‘ Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa kho , āvuso visākha , bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti , vivekapoṇaṃ vivekapabbhāran ’’ ti .

465.‘‘ KatiV1.384 panāyye , vedanā ’’ ti ?

‘‘ Tisso kho imā , āvuso visākha , vedanā – sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā ’’ ti .

‘‘ Katamā panāyye , sukhā vedanā , katamā dukkhā vedanā , katamā adukkhamasukhā vedanā ’’ ti ?

‘‘ Yaṃ kho , āvuso visākha , kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā sukhaṃ sātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ sukhā vedanā .

Yaṃ kho , āvuso visākha , kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ dukkhā vedanā .

Yaṃ kho , āvuso visākha , kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā neva sātaṃ nāsātaṃ vedayitaṃ – ayaṃ adukkhamasukhāP1.303 vedanā ’’ ti .

‘‘ Sukhā panāyye , vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā , dukkhā vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā , adukkhamasukhā vedanā kiṃsukhā kiṃdukkhā ’’ ti ?

‘‘ Sukhā kho , āvuso visākha , vedanā ṭhitisukhā vipariṇāmadukkhā ;

dukkhā vedanā ṭhitidukkhā vipariṇāmasukhāT1.553 ;

adukkhamasukhā vedanā ñāṇasukhā aññāṇadukkhā ’’ ti .

‘‘ Sukhāya panāyye , vedanāya kiṃ anusayo anuseti , dukkhāya vedanāya kiṃ anusayo anuseti , adukkhamasukhāya vedanāya kiṃ anusayo anusetī ’’ ti ?

‘‘ Sukhāya kho , āvuso visākha , vedanāya rāgānusayo anuseti , dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti , adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī ’’ ti .

‘‘ Sabbāya nu kho , ayye , sukhāya vedanāya rāgānusayo anuseti , sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti , sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī ’’ ti ?

‘‘ Na kho , āvuso visākha , sabbāya sukhāya vedanāya rāgānusayo anuseti , na sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo anuseti , na sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo anusetī ’’ ti .

‘‘ SukhāyaM1.378 panāyye , vedanāya kiṃ pahātabbaṃ , dukkhāya vedanāya kiṃ pahātabbaṃ , adukkhamasukhāya vedanāya kiṃ pahātabban ’’ ti ?

‘‘ Sukhāya kho , āvuso visākha , vedanāya rāgānusayo pahātabbo , dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo , adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo ’’ ti .

‘‘ SabbāyaV1.385 nu kho , ayye , sukhāya vedanāya rāgānusayo pahātabbo , sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo , sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo ’’ ti ?

‘‘ Na kho , āvuso visākha , sabbāya sukhāya vedanāya rāgānusayo pahātabbo , na sabbāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabboT1.554 , na sabbāya adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo .

Idhāvuso visākha , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Rāgaṃ tena pajahati , na tattha rāgānusayo anuseti .

Idhāvuso visākha , bhikkhu iti paṭisañcikkhati –

‘ kudāssu nāmāhaṃ tadāyatanaṃ upasampajja viharissāmi yadariyā etarahi āyatanaṃ upasampajja viharantī ’ ti ?

Iti anuttaresu vimokkhesu pihaṃ upaṭṭhāpayatoP1.304 uppajjati pihāppaccayā domanassaṃ .

Paṭighaṃ tena pajahati , na tattha paṭighānusayo anuseti .

Idhāvuso visākha , bhikkhu sukhassa ca pahānā , dukkhassa ca pahānā , pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā , adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Avijjaṃ tena pajahati , na tattha avijjānusayo anusetī ’’ ti .

466.‘‘ Sukhāya panāyye , vedanāya kiṃ paṭibhāgo ’’ ti ?

‘‘ Sukhāya kho , āvuso visākha , vedanāya dukkhā vedanā paṭibhāgo ’’ ti .

‘‘ Dukkhāya pannāyye , vedanāya kiṃ paṭibhāgo ’’ ti ?

‘‘ Dukkhāya kho , āvuso visākha , vedanāya sukhā vedanā paṭibhāgo ’’ ti .

‘‘ Adukkhamasukhāya panāyye , vedanāya kiṃ paṭibhāgo ’’ ti ?

‘‘ Adukkhamasukhāya kho , āvuso visākha , vedanāya avijjā paṭibhāgo ’’ ti .

‘‘ Avijjāya panāyye , kiṃ paṭibhāgo ’’ ti ?

‘‘ Avijjāya kho , āvuso visākha , vijjā paṭibhāgo ’’ ti .

‘‘ Vijjāya panāyye , kiṃ paṭibhāgo ’’ ti ?

‘‘ Vijjāya kho , āvuso visākha , vimutti paṭibhāgo ’’ ti .

‘‘ Vimuttiyā panāyyeT1.555 , kiṃ paṭibhāgo ’’ ti ?

‘‘ Vimuttiyā kho , āvuso visākha , nibbānaṃ paṭibhāgo ’’ ti .

‘‘ Nibbānassa panāyye , kiṃ paṭibhāgo ’’ ti ?

‘‘ Accayāsi , āvuso [ accasarāvuso ( sī . pī .), accassarāvuso ( syā . kaṃ .)] visākha , pañhaṃ , nāsakkhi pañhānaṃ pariyantaṃ gahetuṃ .

Nibbānogadhañhi , āvuso visākha , brahmacariyaṃ , nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosānaṃ .

Ākaṅkhamāno ca tvaṃ , āvuso visākha , bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi , yathā ca te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī ’’ ti .

467. Atha kho visākho upāsako dhammadinnāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho visākho upāsako yāvatako ahosi dhammadinnāya bhikkhuniyā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi .

Evaṃ vutte , bhagavā visākhaṃ upāsakaṃ etadavoca –

‘‘ paṇḍitā , visākha , dhammadinnā bhikkhunī , mahāpaññā , visākha , dhammadinnā bhikkhunī .

Maṃ cepi tvaṃ , visākha , etamatthaṃ puccheyyāsi , ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ , yathāP1.305 taṃ dhammadinnāya bhikkhuniyā byākataṃ .

Eso cevetassa [ esovetassa ( syā . kaṃ .)] attho .

Evañca naṃ [ evametaṃ ( sī . syā . kaṃ .)] dhārehī ’’ ti .

Idamavoca bhagavā .

Attamano visākho upāsako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .

Cūḷavedallasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ .

Issues

Select Version

Mūlapaṇṇāsapāḷi

Mūlapaṇṇāsapāḷi