7. Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttaṃ

390. EvaṃM1.318V1.320T1.464 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde .

Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .

Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ kittāvatā nu kho , bhante , bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānan ’’ ti ?

‘‘ Idha , devānaminda , bhikkhuno sutaṃ hoti –

‘ sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā ’ ti .

Evañcetaṃ , devānaminda , bhikkhuno sutaṃ hoti –

‘ sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā ’ ti .

So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti ;

sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānāti ;

sabbaṃ dhammaṃ pariññāya yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti – sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , so tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati , virāgānupassī viharati , nirodhānupassī viharati , paṭinissaggānupassī viharati .

So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharanto , virāgānupassī viharanto , nirodhānupassī viharanto , paṭinissaggānupassī viharanto na kiñci loke upādiyati .

Anupādiyaṃ na paritassati , aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyatiP1.252 –

‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ tiT1.465 pajānāti .

Ettāvatā kho , devānaminda , bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānan ’’ ti .

Atha kho sakko devānamindo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi .

391. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti .

Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi –

‘‘ kiṃ nu kho so yakkho bhagavatoV1.321 bhāsitaṃ abhisamecca anumodi udāhu no ;

yaṃnūnāhaṃ taṃ yakkhaṃ jāneyyaṃ – yadi vā so yakkho bhagavato bhāsitaṃ abhisameccaM1.319 anumodi yadi vā no ’’ ti ?

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evameva – pubbārāme migāramātupāsāde antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi .

Tena kho pana samayena sakko devānamindo ekapuṇḍarīke uyyāne dibbehi pañcahi tūriyasatehi [ turiyasatehi ( sī . syā . kaṃ . pī .)] samappito samaṅgībhūto paricāreti .

Addasā kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ .

Disvāna tāni dibbāni pañca tūriyasatāni paṭippaṇāmetvā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃT1.466 etadavoca –

‘‘ ehi kho , mārisa moggallāna , svāgataṃ , mārisa moggallāna !

Cirassaṃ kho , mārisa moggallāna , imaṃ pariyāyaṃ akāsi yadidaṃ idhāgamanāya .

Nisīda , mārisa moggallāna , idamāsanaṃ paññattan ’’ ti .

Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane .

Sakkopi kho devānamindo aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sakkaṃ devānamindaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –

‘‘ yathā kathaṃ pana kho , kosiya , bhagavā saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ abhāsi ?

Sādhu mayampi etissā kathāya bhāgino assāma savanāyā ’’ ti .

392.‘‘ Mayaṃ kho , mārisa moggallāna , bahukiccā bahukaraṇīyā – appeva sakena karaṇīyena , api ca devānaṃyeva tāvatiṃsānaṃ karaṇīyena .

Api ca , mārisa moggallāna , sussutaṃyeva hoti suggahitaṃ sumanasikataṃP1.253 sūpadhāritaṃ , yaṃ no khippameva antaradhāyati .

Bhūtapubbaṃ , mārisa moggallāna , devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho [ samūpabyuḷho ( syā . kaṃ .), samūpabbūḷho ( sī .)] ahosi .

Tasmiṃ kho pana , mārisa moggallāna , saṅgāme devā jiniṃsu , asurā parājiniṃsu .

So kho ahaṃ , mārisa moggallāna , taṃ saṅgāmaṃ abhivijinitvā vijitasaṅgāmo tato paṭinivattitvā vejayantaṃ nāma pāsādaṃ māpesiṃ .

Vejayantassa kho , mārisa moggallāna , pāsādassa ekasataṃ niyyūhaṃ .

Ekekasmiṃ niyyūhe satta satta kūṭāgārasatāni .

Ekamekasmiṃ kūṭāgāre satta satta accharāyoT1.467 .

Ekamekissā accharāya satta satta paricārikāyo .

Iccheyyāsi no tvaṃM1.320 , mārisa moggallāna , vejayantassa pāsādassa rāmaṇeyyakaṃ daṭṭhun ’’ ti ?

Adhivāsesi kho āyasmā mahāmoggallāno tuṇhībhāvena .

393. AthaV1.322 kho sakko ca devānamindo vessavaṇo ca mahārājā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ purakkhatvā yena vejayanto pāsādo tenupasaṅkamiṃsu .

Addasaṃsu kho sakkassa devānamindassa paricārikāyo āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ ;

disvā ottappamānā hirīyamānā sakaṃ sakaṃ ovarakaṃ pavisiṃsu .

Seyyathāpi nāma suṇisā sasuraṃ disvā ottappati hirīyati , evameva sakkassa devānamindassa paricārikāyo āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ disvā ottappamānā hirīyamānā sakaṃ sakaṃ ovarakaṃ pavisiṃsu .

Atha kho sakko ca devānamindo vessavaṇo ca mahārājā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ vejayante pāsāde anucaṅkamāpenti anuvicarāpenti –

‘‘ idampi , mārisa moggallāna , passa vejayantassa pāsādassa rāmaṇeyyakaṃ ;

idampi , mārisa moggallāna , passa vejayantassa pāsādassa rāmaṇeyyakan ’’ ti .

‘‘ Sobhati idaṃ āyasmato kosiyassa , yathā taṃ pubbe katapuññassa .

Manussāpi kiñcideva rāmaṇeyyakaṃ disvā [ diṭṭhā ( sī . pī . ka .)] evamāhaṃsu –

‘ sobhati vata bho yathā devānaṃ tāvatiṃsānan ’ ti .

Tayidaṃ āyasmato kosiyassa sobhati , yathā taṃ pubbe katapuññassā ’’ ti .

Atha kho āyasmato mahāmoggallānassaT1.468 etadahosi –

‘‘ atibāḷhaṃ kho ayaṃ yakkho pamatto viharati .

Yaṃnūnāhaṃ imaṃ yakkhaṃ saṃvejeyyan ’’ ti .

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi [ abhisaṅkhāresi ( ka .), abhisaṅkhāreti ( syā . kaṃ .)] yathā vejayantaṃ pāsādaṃ pādaṅguṭṭhakena saṅkampesi sampakampesi sampavedhesiP1.254 .

Atha kho sakko ca devānamindo , vessavaṇo ca mahārājā , devā ca tāvatiṃsā acchariyabbhutacittajātā ahesuṃ –

‘‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho , samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā , yatra hi nāma dibbabhavanaṃ pādaṅguṭṭhakena saṅkampessati sampakampessati sampavedhessatī ’’ ti !

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sakkaṃ devānamindaṃ saṃviggaṃ lomahaṭṭhajātaṃ viditvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca –

‘‘ yathā kathaṃ pana kho , kosiya , bhagavā saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ abhāsi ?

Sādhu mayampi etissā kathāya bhāgino assāma savanāyā ’’ ti .

394.‘‘ IdhāhaṃM1.321 , mārisa moggallāna , yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsiṃ .

Ekamantaṃ ṭhito kho ahaṃ , mārisa moggallāna , bhagavantaṃ etadavocaṃ –

‘ kittāvatā nu kho , bhante , bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānan ’’’ ti ?

‘‘ EvaṃV1.323 vutte , mārisa moggallāna , bhagavā maṃ etadavoca –

‘ idha , devānaminda , bhikkhuno sutaṃ hoti – sabbe dhammā nālaṃT1.469 abhinivesāyā ’ ti .

Evaṃ cetaṃ devānaminda bhikkhuno sutaṃ hoti ‘ sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā ’ ti .

So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti , sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānāti , sabbaṃ dhammaṃ pariññāya yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā .

So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati , virāgānupassī viharati , nirodhānupassī viharati , paṭinissaggānupassī viharati .

So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharanto , virāgānupassī viharanto , nirodhānupassī viharanto , paṭinissaggānupassī viharanto na kiñci loke upādiyati , anupādiyaṃ na paritassati , aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati –

‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāti .

Ettāvatā kho , devānaminda , bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānanti .

Evaṃ kho me , mārisa moggallāna , bhagavā saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ abhāsī ’’ ti .

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sakkassa devānamindassa bhāsitaṃP1.255 abhinanditvā anumoditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito pubbārāme migāramātupāsāde pāturahosi .

Atha kho sakkassa devānamindassa paricārikāyo acirapakkante āyasmante mahāmoggallāne sakkaṃ devānamindaṃT1.470 etadavocuṃ –

‘‘ eso nu te , mārisa , so bhagavā satthā ’’ ti ?

‘‘ Na kho me , mārisa , so bhagavā satthā .

Sabrahmacārī me eso āyasmā mahāmoggallāno ’’ ti .

‘‘ Lābhā te , mārisa ,( suladdhaṃ te , mārisa )[() natthi ( sī . pī .)] yassa te sabrahmacārī evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo !

Aho nūna te so bhagavā satthā ’’ ti .

395. AthaM1.322 kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ abhijānāti no , bhante , bhagavā ahu [ ahunaññeva ( sī . syā . kaṃ .)] ñātaññatarassa mahesakkhassa yakkhassa saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ bhāsitā ’’ ti [ abhāsitthāti ( ka .)]?

‘‘ Abhijānāmahaṃ , moggallāna , idha sakko devānamindo yenāhaṃ tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .

Ekamantaṃ ṭhito kho , moggallāna , sakko devānamindo maṃ etadavoca –

‘ kittāvatā nu kho , bhanteV1.324 , bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānan ’’ ti .

Evaṃ vutte ahaṃ , moggallāna , sakkaṃ devānamindaṃ etadavocaṃ ‘‘ idha devānaminda bhikkhuno sutaṃ hoti ‘ sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā ’ ti .

Evaṃ cetaṃ devānaminda bhikkhuno sutaṃ hoti ‘ sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā ’ ti .

So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti , sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānātiT1.471 , sabbaṃ dhammaṃ pariññāya yaṃ kiñci vedanaṃ vedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā .

So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati , virāgānupassī viharati , nirodhānupassī viharati , paṭinissaggānupassī viharati .

‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃP1.256 , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāti .

Ettāvatā kho , devānaminda , bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānanti .

Evaṃ kho ahaṃ , moggallāna , abhijānāmi sakkassa devānamindassa saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ bhāsitā ’’ ti .

Idamavoca bhagavā .

Attamano āyasmā mahāmoggallāno bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .

Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ .

Issues

Select Version

Mūlapaṇṇāsapāḷi

Mūlapaṇṇāsapāḷi