Issues
Select Version
Mūlapaṇṇāsapāḷi
Mūlapaṇṇāsapāḷi

1. Cūḷagosiṅgasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Cūḷagosiṅgasuttaṃ

325. EvaṃM1.266V1.269T1.386 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike [ nādike ( sī . syā . pī .), ñātike ( ka .)] viharati giñjakāvasathe .
Tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo [ kimbilo ( sī . pī . ka .)] gosiṅgasālavanadāye viharanti .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkami .
Addasā kho dāyapālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ mā , samaṇa , etaṃ dāyaṃ pāvisi .
Santettha tayo kulaputtā attakāmarūpā viharanti .
Mā tesaṃ aphāsumakāsī ’’ ti .
Assosi kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṃ mantayamānassa .
Sutvāna dāyapālaṃ etadavoca –
‘‘ mā , āvuso dāyapāla , bhagavantaṃ vāresi .
Satthā no bhagavā anuppatto ’’ ti .
Atha kho āyasmā anuruddho yenāyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantañca nandiyaṃ āyasmantañca kimilaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkamathāyasmanto , abhikkamathāyasmanto , satthā no bhagavāP1.206 anuppatto ’’ ti .
AthaT1.387 kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo bhagavantaṃ paccuggantvā – eko bhagavato pattacīvaraṃ paṭiggahesi , eko āsanaṃ paññapesi , eko pādodakaṃ upaṭṭhāpesi .
Nisīdi bhagavā paññatte āsane .
Nisajja kho bhagavā pāde pakkhālesi .
Tepi kho āyasmanto bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhagavā etadavoca –
326.‘‘ Kacci vo , anuruddhā , khamanīyaṃ , kacci yāpanīyaṃ , kacci piṇḍakena na kilamathā ’’ tiV1.270 ?
‘‘ Khamanīyaṃ , bhagavā , yāpanīyaṃ , bhagavā ;
na ca mayaṃ , bhante , piṇḍakena kilamāmā ’’ ti .
‘‘ Kacci pana vo , anuruddhā , samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathā ’’ ti ?
‘‘ Taggha mayaṃM1.267 , bhante , samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tumhe , anuruddhā , samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathā ’’ ti ?
‘‘ Idha mayhaṃ , bhante , evaṃ hoti –
‘ lābhā vata me , suladdhaṃ vata me , yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṃ viharāmī ’ ti .
Tassa mayhaṃ , bhante , imesu āyasmantesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca ;
mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca ;
mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca .
Tassa mayhaṃ , bhante , evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvāT1.388 imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyyan ’ ti .
So kho ahaṃ , bhante , sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi .
Nānā hi kho no , bhante , kāyā ekañca pana maññe cittan ’’ ti .
Āyasmāpi kho nandiyo … pe … āyasmāpi kho kimilo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ mayhampi , bhante , evaṃ hoti –
‘ lābhā vata me , suladdhaṃ vata me , yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṃ viharāmī ’ ti .
Tassa mayhaṃ , bhante , imesu āyasmantesu mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca , mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca , mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca .
Tassa mayhaṃ , bhante , evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sakaṃP1.207 cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyyan ’ ti .
So kho ahaṃ , bhante , sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi .
Nānā hi kho no , bhante , kāyā ekañca pana maññe cittanti .
‘‘ Evaṃ kho mayaṃ , bhante , samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmā ’’ ti .
327.‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
Kacci pana vo , anuruddhā , appamattā ātāpino pahitattā viharathā ’’ ti ?
‘‘ Taggha mayaṃ , bhante , appamattā ātāpino pahitattā viharāmā ’’ ti .
‘‘ YathāV1.271 kathaṃ pana tumhe , anuruddhā , appamattā ātāpino pahitattā viharathā ’’ ti ?
‘‘ Idha , bhante , amhākaṃ yo paṭhamaṃ gāmato piṇḍāya paṭikkamati so āsanāniT1.389 paññapeti , pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti , avakkārapātiṃ upaṭṭhāpeti .
Yo pacchā gāmatoM1.268 piṇḍāya paṭikkamati , sace hoti bhuttāvaseso sace ākaṅkhati bhuñjati , no ce ākaṅkhati appaharite vā chaḍḍeti , appāṇake vā udake opilāpeti .
So āsanāni paṭisāmeti , pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paṭisāmeti , avakkārapātiṃ paṭisāmeti , bhattaggaṃ sammajjati .
Yo passati pānīyaghaṭaṃ vā paribhojanīyaghaṭaṃ vā vaccaghaṭaṃ vā rittaṃ tucchaṃ so upaṭṭhāpeti .
Sacassa hoti avisayhaṃ , hatthavikārena dutiyaṃ āmantetvā hatthavilaṅghakena upaṭṭhāpema , na tveva mayaṃ , bhante , tappaccayā vācaṃ bhindāma .
Pañcāhikaṃ kho pana mayaṃ , bhante , sabbarattikaṃ dhammiyā kathāya sannisīdāma .
Evaṃ kho mayaṃ , bhante , appamattā ātāpino pahitattā viharāmā ’’ ti .
328.‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
Atthi pana vo , anuruddhā , evaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharantānaṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ?
‘‘ Kiñhi no siyā , bhante !
Idha mayaṃ , bhante , yāvadeva ākaṅkhāma vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāma .
Ayaṃ kho no , bhante , amhākaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharantānaṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
EtassaT1.390 pana vo , anuruddhā , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassaP1.208 paṭippassaddhiyā atthañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ?
‘‘ Kiñhi no siyā , bhante !
Idha mayaṃ , bhante , yāvadeva ākaṅkhāma vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāma .
Etassa , bhante , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti .
‘‘ SādhuV1.272 sādhu , anuruddhā !
Etassa pana vo , anuruddhā , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ?
‘‘ KiñhiM1.269 no siyā , bhante !
Idha mayaṃ , bhante , yāvadeva ākaṅkhāma pītiyā ca virāgā upekkhakā ca viharāma , satā ca sampajānā , sukhañca kāyena paṭisaṃvedema , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –
‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāma .
Etassa , bhante , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
Etassa pana vo , anuruddhā , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ tiT1.391 ?
‘‘ Kiñhi no siyā , bhante !
Idha mayaṃ , bhante , yāvadeva ākaṅkhāma sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā , pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā , adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāma .
Etassa , bhante , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
Etassa pana vo , anuruddhā , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ?
‘‘ Kiñhi no siyā , bhante !
Idha mayaṃ , bhante , yāvadeva ākaṅkhāma sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃP1.209 upasampajja viharāma .
Etassa , bhante , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
Etassa pana vo , anuruddhā , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ?
‘‘ Kiñhi no siyā , bhante !
Idha mayaṃ , bhante , yāvadeva ākaṅkhāmaV1.273 sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharāma … pe … sabbaso viññāṇañcāyatanaṃT1.392 samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharāma … pe … sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkammaM1.270 nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharāma .
Etassa , bhante , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti .
329.‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
Etassa pana vo , anuruddhā , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā atthañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ?
‘‘ Kiñhi no siyā , bhante !
Idha mayaṃ , bhante , yāvadeva ākaṅkhāma sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharāma , paññāya ca no disvā āsavā parikkhīṇā .
Etassa , bhante , vihārassa samatikkamāya etassa vihārassa paṭippassaddhiyā ayamañño uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro .
Imamhā ca mayaṃ , bhante , phāsuvihārā aññaṃ phāsuvihāraṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na samanupassāmā ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , anuruddhā !
Imamhā phāsuvihārā uttaritaro vā paṇītataro vā phāsuvihāro natthī ’’ ti .
330. Atha kho bhagavā āyasmantañca anuruddhaṃ āyasmantañca nandiyaṃ āyasmantañca kimilaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvāT1.393 samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Atha kho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo bhagavantaṃ anusaṃyāyitvā [ anusaṃsāvetvā ( sī .), anusāvetvā ( ṭīkā )] tato paṭinivattitvā āyasmā ca nandiyoP1.210 āyasmā ca kimilo āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
‘‘ kiṃ nu kho mayaṃ āyasmato anuruddhassa evamārocimha –
‘ imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ mayaṃ lābhino ’ ti , yaṃ no āyasmā anuruddho bhagavato sammukhā yāva āsavānaṃ khayā pakāsetī ’’ ti ?
‘‘ Na kho me āyasmanto evamārocesuṃ –
‘ imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ mayaṃ lābhino ’ ti , api ca me āyasmantānaṃ cetasā ceto paricca vidito –
‘ imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ ime āyasmanto lābhino ’ ti .
Devatāpi meM1.271 etamatthaṃ ārocesuṃ –
‘ imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ ime āyasmanto lābhino ’ ti .
Tamenaṃ bhagavatā pañhābhipuṭṭhena byākatan ’’ ti .
331. AthaV1.274 kho dīgho parajano yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho dīgho parajano yakkho bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ lābhā vata , bhante , vajjīnaṃ , suladdhalābhā vajjipajāya , yattha tathāgato viharati arahaṃ sammāsambuddho , ime ca tayo kulaputtā – āyasmā ca anuruddho , āyasmā ca nandiyo , āyasmā ca kimilo ’’ ti .
Dīghassa parajanassa yakkhassa saddaṃ sutvā bhummā devā saddamanussāvesuṃ –
‘ lābhāT1.394 vata , bho , vajjīnaṃ , suladdhalābhā vajjipajāya , yattha tathāgato viharati arahaṃ sammāsambuddho , ime ca tayo kulaputtā – āyasmā ca anuruddho , āyasmā ca nandiyo , āyasmā ca kimilo ’ ti .
Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā … pe … tāvatiṃsā devā … pe … yāmā devā … pe … tusitā devā … pe … nimmānaratī devā … pe … paranimmitavasavattī devā … pe … brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṃ –
‘‘ lābhā vata , bho , vajjīnaṃ , suladdhalābhā vajjipajāya , yattha tathāgato viharati arahaṃ sammāsambuddho , ime ca tayo kulaputtā – āyasmā ca anuruddho , āyasmā ca nandiyo , āyasmā ca kimilo ’’ ti .
Itiha te āyasmanto tena khaṇena ( tena layena )[() sī . syā . pī . potthakesu natthi ] tena muhuttena yāvabrahmalokā viditā [ saṃviditā ( ka .)] ahesuṃ .
‘‘ Evametaṃ , dīgha , evametaṃ , dīgha !
Yasmāpi , dīgha , kulā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā , tañcepi kulaṃ ete tayo kulaputte pasannacittaṃ anussareyya , tassapāssa kulassa dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Yasmāpi , dīgha , kulaparivaṭṭā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṃP1.211 pabbajitā , so cepi kulaparivaṭṭo ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya , tassapāssa kulaparivaṭṭassa dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Yasmāpi , dīgha , gāmā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā , so cepi gāmo ete tayo kulaputteM1.272 pasannacitto anussareyya , tassapāssa gāmassaT1.395 dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Yasmāpi , dīgha , nigamā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā , so cepi nigamo ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya , tassapāssa nigamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Yasmāpi , dīgha , nagarā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā , tañcepi nagaraṃ ete tayo kulaputte pasannacittaṃ anussareyya , tassapāssa nagarassa dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Yasmāpi , dīgha , janapadā ete tayo kulaputtā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā , so cepi janapado ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya , tassapāssa janapadassa dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Sabbe cepi , dīgha , khattiyā ete tayo kulaputte pasannacittāV1.275 anussareyyuṃ , sabbesānaṃpāssa khattiyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Sabbe cepi , dīgha , brāhmaṇā … pe … sabbe cepi , dīgha , vessā … pe … sabbe cepi , dīgha , suddā ete tayo kulaputte pasannacittā anussareyyuṃ , sabbesānaṃpāssa suddānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Sadevako cepi , dīgha , loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā ete tayo kulaputte pasannacittā anussareyya , sadevakassapāssa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṃ hitāya sukhāya .
Passa , dīgha , yāva ete tayo kulaputtā bahujanahitāya paṭipannā bahujanasukhāya lokānukampāya , atthāya hitāya sukhāya devamanussānan ’’ ti .
IdamavocaT1.396 bhagavā .
Attamano dīgho parajano yakkho bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Cūḷagosiṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ .