9. Sammādiṭṭhisuttaṃ
89. Evaṃ
T1.85M1.57V1.59 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi –
‘‘ āvuso bhikkhave ’’ ti .
‘‘ Āvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘‘ Sammādiṭṭhi [ sammādiṭṭhī ( sī . syā .)] sammādiṭṭhī ’ ti , āvuso , vuccati .
Kittāvatā nu kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti ?
‘‘ Dūratopi kho mayaṃ , āvuso , āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ .
Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho .
Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , āvuso , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha , bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako akusalañca pajānāti , akusalamūlañca pajānāti , kusalañca pajānāti , kusalamūlañca pajānāti
P1.47 – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādenaT1.86 samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .Katamaṃ panāvuso , akusalaṃ , katamaṃ akusalamūlaṃ , katamaṃ kusalaṃ , katamaṃ kusalamūlaṃ ?
Pāṇātipāto kho , āvuso , akusalaṃ , adinnādānaṃ akusalaṃ , kāmesumicchācāro akusalaṃ , musāvādo akusalaṃ , pisuṇā vācā [ pisuṇavācā ( ka .)] akusalaṃ , pharusā vācā [ pharusavācā ( ka .)] akusalaṃ , samphappalāpo akusalaṃ , abhijjhā akusalaṃ , byāpādo akusalaṃ , micchādiṭṭhi akusalaṃ – idaṃ vuccatāvuso akusalaṃ .
Katamañcāvuso , akusalamūlaṃ ?
Lobho akusalamūlaṃ , doso akusalamūlaṃ , moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccatāvuso , akusalamūlaṃ .
‘‘ Katamañcāvuso
M1.58V1.60 , kusalaṃ ?Pāṇātipātā veramaṇī kusalaṃ , adinnādānā veramaṇī kusalaṃ , kāmesumicchācārā veramaṇī kusalaṃ , musāvādā veramaṇī kusalaṃ , pisuṇāya vācāya veramaṇī kusalaṃ , pharusāya vācāya veramaṇī kusalaṃ , samphappalāpā veramaṇī kusalaṃ , anabhijjhā kusalaṃ , abyāpādo kusalaṃ , sammādiṭṭhi kusalaṃ – idaṃ vuccatāvuso , kusalaṃ .
Katamañcāvuso , kusalamūlaṃ ?
Alobho kusalamūlaṃ , adoso kusalamūlaṃ , amoho kusalamūlaṃ – idaṃ vuccatāvuso , kusalamūlaṃ .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ akusalaṃ pajānāti , evaṃ akusalamūlaṃ pajānāti , evaṃ kusalaṃ pajānāti , evaṃ kusalamūlaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya , paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā ,‘ asmī ’ ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā , avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā , diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena
T1.87 samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 90.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari [ uttariṃ ( sī . syā . pī .)] pañhaṃ apucchuṃ [ apucchiṃsu ( syā .)]–
‘‘ siyā panāvuso , aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti ?
‘‘ Siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako āhārañca pajānāti , āhārasamudayañca pajānāti , āhāranirodhañca pajānāti , āhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ
P1.48 saddhammaṃ .Katamo panāvuso , āhāro , katamo āhārasamudayo , katamo āhāranirodho , katamā āhāranirodhagāminī paṭipadā ?
Cattārome , āvuso , āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā , sambhavesīnaṃ vā anuggahāya .
Katame cattāro ?
Kabaḷīkāro āhāro oḷāriko
M1.59 vā sukhumo vā , phasso dutiyo , manosañcetanā tatiyā , viññāṇaṃ catutthaṃ .Taṇhāsamudayā āhārasamudayo , taṇhānirodhā āhāranirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āhāranirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi
V1.61 sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammantoT1.88 , sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi ’.‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ āhāraṃ pajānāti , evaṃ āhārasamudayaṃ pajānāti , evaṃ āhāranirodhaṃ pajānāti , evaṃ āhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya , paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā ,‘ asmī ’ ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā , avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā , diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti .
91.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ –
‘‘ siyā panāvuso , aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti ?
‘‘ Siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako dukkhañca pajānāti , dukkhasamudayañca pajānāti , dukkhanirodhañca pajānāti , dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamaṃ panāvuso , dukkhaṃ , katamo dukkhasamudayo , katamo dukkhanirodho , katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā ?
Jātipi dukkhā , jarāpi dukkhā , maraṇampi dukkhaṃ , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā , appiyehi sampayogopi dukkho , piyehi vippayogopi dukkho , yampicchaṃ na
T1.89 labhati tampi dukkhaṃ , saṃkhittena pañcupādānakkhandhā [ pañcupādānakkhandhāpi ( ka .)] dukkhā – idaṃ vuccatāvuso , dukkhaṃ .Katamo cāvuso , dukkhasamudayo ?
Yāyaṃ taṇhā
M1.60 ponobbhavikā nandīrāgasahagatā [ ponobhavikā ( sī . pī .)] tatratatrābhinandinī [ nandirāgasahagatā ( sī . pī .)], seyyathidaṃ , kāmataṇhā bhavataṇhāP1.49 vibhavataṇhā – ayaṃ vuccatāvuso , dukkhasamudayo .Katamo cāvuso , dukkhanirodho ?
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – ayaṃ vuccatāvuso , dukkhanirodho .
Katamā cāvuso , dukkhanirodhagāminī paṭipadā ?
Ayameva
V1.62 ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ , sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi – ayaṃ vuccatāvuso , dukkhanirodhagāminī paṭipadā .‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ dukkhaṃ pajānāti , evaṃ dukkhasamudayaṃ pajānāti , evaṃ dukkhanirodhaṃ pajānāti , evaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya , paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā ,‘ asmī ’ ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā , avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā , diṭṭhevadhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti .
92.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ –
‘‘ siyā panāvuso , aññopi pariyāyo yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena
T1.90 samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti ?‘‘ Siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako jarāmaraṇañca pajānāti , jarāmaraṇasamudayañca pajānāti , jarāmaraṇanirodhañca pajānāti , jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamaṃ panāvuso , jarāmaraṇaṃ , katamo jarāmaraṇasamudayo , katamo jarāmaraṇanirodho , katamā jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccatāvuso , jarā .
Katamañcāvuso , maraṇaṃ ?
Yā [ yaṃ ( pī . ka .), satipaṭṭhānasuttepi ] tesaṃ tesaṃ sattānaṃ
M1.61 tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālaṃkiriyā khandhānaṃ bhedo , kaḷevarassa nikkhepo , jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccatāvuso , maraṇaṃ .Iti ayañca jarā idañca maraṇaṃ – idaṃ vuccatāvuso , jarāmaraṇaṃ .
Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo , jātinirodhā jarāmaraṇanirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato
V1.63 kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ jarāmaraṇaṃ pajānāti , evaṃ jarāmaraṇasamudaṃ pajānāti , evaṃ jarāmaraṇanirodhaṃ pajānāti , evaṃT1.91 jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 93.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …
P1.50 ‘‘ siyā , āvuso .Yato kho , āvuso , ariyasāvako jātiñca pajānāti , jātisamudayañca pajānāti , jātinirodhañca pajānāti , jātinirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamā panāvuso , jāti , katamo jātisamudayo , katamo jātinirodho , katamā jātinirodhagāminī paṭipadā ?
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo , āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccatāvuso , jāti .
Bhavasamudayā jātisamudayo , bhavanirodhā jātinirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jātinirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ jātiṃ pajānāti , evaṃ jātisamudayaṃ pajānāti , evaṃ jātinirodhaṃ pajānāti , evaṃ jātinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi
M1.62 hoti , ujugatāssaT1.92 diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 94.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako bhavañca pajānāti , bhavasamudayañca pajānāti , bhavanirodhañca pajānāti , bhavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ
V1.64 saddhammaṃ .Katamo panāvuso , bhavo , katamo bhavasamudayo , katamo bhavanirodho , katamā bhavanirodhagāminī paṭipadā ?
Tayome , āvuso , bhavā – kāmabhavo , rūpabhavo , arūpabhavo .
Upādānasamudayā bhavasamudayo , upādānanirodhā bhavanirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhavanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ bhavaṃ pajānāti , evaṃ bhavasamudayaṃ pajānāti , evaṃ bhavanirodhaṃ pajānāti , evaṃ bhavanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti .
95.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako upādānañca pajānāti , upādānasamudayañca
T1.93 pajānāti , upādānanirodhañca pajānāti , upādānanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .Katamaṃ panāvuso , upādānaṃ , katamo upādānasamudayo , katamo upādānanirodho , katamā upādānanirodhagāminī paṭipadā ?
Cattārimāni , āvuso , upādānāni
P1.51 – kāmupādānaṃ , diṭṭhupādānaṃ , sīlabbatupādānaṃ , attavādupādānaṃ .Taṇhāsamudayā upādānasamudayo , taṇhānirodhā upādānanirodho , ayameva ariyo
M1.63 aṭṭhaṅgiko maggo upādānanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ upādānaṃ pajānāti , evaṃ upādānasamudayaṃ pajānāti , evaṃ upādānanirodhaṃ pajānāti , evaṃ upādānanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti .
96.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti
V1.65 kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .Yato kho , āvuso , ariyasāvako taṇhañca pajānāti , taṇhāsamudayañca pajānāti , taṇhānirodhañca pajānāti , taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena
T1.94 samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .Katamā panāvuso , taṇhā , katamo taṇhāsamudayo , katamo taṇhānirodho , katamā taṇhānirodhagāminī paṭipadā ?
Chayime , āvuso , taṇhākāyā – rūpataṇhā , saddataṇhā , gandhataṇhā , rasataṇhā , phoṭṭhabbataṇhā , dhammataṇhā .
Vedanāsamudayā taṇhāsamudayo , vedanānirodhā taṇhānirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo taṇhānirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ taṇhaṃ pajānāti , evaṃ taṇhāsamudayaṃ pajānāti , evaṃ taṇhānirodhaṃ pajānāti , evaṃ taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti .
97.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako vedanañca pajānāti , vedanāsamudayañca pajānāti , vedanānirodhañca pajānāti , vedanānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako
M1.64 sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .Katamā panāvuso , vedanā , katamo vedanāsamudayo , katamo vedanānirodho , katamā vedanānirodhagāminī
T1.95 paṭipadā ?Chayime , āvuso , vedanākāyā – cakkhusamphassajā vedanā , sotasamphassajā vedanā , ghānasamphassajā vedanā , jivhāsamphassajā vedanā , kāyasamphassajā vedanā , manosamphassajā vedanā .
Phassasamudayā vedanāsamudayo , phassanirodhā vedanānirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato
V1.66P1.52 kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ vedanaṃ pajānāti , evaṃ vedanāsamudayaṃ pajānāti , evaṃ vedanānirodhaṃ pajānāti , evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 98.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako phassañca pajānāti , phassasamudayañca pajānāti , phassanirodhañca pajānāti , phassanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamo panāvuso , phasso , katamo phassasamudayo , katamo phassanirodho , katamā phassanirodhagāminī paṭipadā ?
Chayime , āvuso , phassakāyā – cakkhusamphasso , sotasamphasso
T1.96 , ghānasamphasso , jivhāsamphasso , kāyasamphasso , manosamphasso .Saḷāyatanasamudayā phassasamudayo , saḷāyatananirodhā phassanirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo phassanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ phassaṃ pajānāti , evaṃ phassasamudayaṃ pajānāti , evaṃ phassanirodhaṃ pajānāti , evaṃ phassanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro
M1.65 hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 99.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako saḷāyatanañca pajānāti , saḷāyatanasamudayañca pajānāti , saḷāyatananirodhañca pajānāti , saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena
V1.67 samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .Katamaṃ panāvuso , saḷāyatanaṃ , katamo saḷāyatanasamudayo , katamo saḷāyatananirodho , katamā saḷāyatananirodhagāminī paṭipadā
T1.97 ?Chayimāni , āvuso , āyatanāni – cakkhāyatanaṃ , sotāyatanaṃ , ghānāyatanaṃ , jivhāyatanaṃ , kāyāyatanaṃ , manāyatanaṃ .
Nāmarūpasamudayā saḷāyatanasamudayo , nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saḷāyatananirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ saḷāyatanaṃ pajānāti , evaṃ saḷāyatanasamudayaṃ pajānāti , evaṃ saḷāyatananirodhaṃ pajānāti
P1.53 , evaṃ saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 100.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako nāmarūpañca pajānāti , nāmarūpasamudayañca pajānāti , nāmarūpanirodhañca pajānāti , nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamaṃ panāvuso , nāmarūpaṃ , katamo nāmarūpasamudayo , katamo nāmarūpanirodho , katamā nāmarūpanirodhagāminī paṭipadā ?
Vedanā , saññā , cetanā , phasso , manasikāro
M1.66 – idaṃ vuccatāvuso , nāmaṃ ;cattāri ca mahābhūtāni , catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ – idaṃ vuccatāvuso , rūpaṃ .
Iti idañca nāmaṃ idañca rūpaṃ – idaṃ vuccatāvuso , nāmarūpaṃ .
Viññāṇasamudayā nāmarūpasamudayo , viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo nāmarūpanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ
T1.98 nāmarūpaṃ pajānāti , evaṃ nāmarūpasamudayaṃ pajānāti , evaṃ nāmarūpanirodhaṃ pajānāti , evaṃ nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbasoV1.68 rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 101.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako viññāṇañca pajānāti , viññāṇasamudayañca pajānāti , viññāṇanirodhañca pajānāti , viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamaṃ panāvuso , viññāṇaṃ , katamo viññāṇasamudayo , katamo viññāṇanirodho , katamā viññāṇanirodhagāminī paṭipadā ?
Chayime , āvuso , viññāṇakāyā – cakkhuviññāṇaṃ , sotaviññāṇaṃ , ghānaviññāṇaṃ , jivhāviññāṇaṃ , kāyaviññāṇaṃ , manoviññāṇaṃ .
Saṅkhārasamudayā viññāṇasamudayo , saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ viññāṇaṃ pajānāti , evaṃ viññāṇasamudayaṃ pajānāti , evaṃ viññāṇanirodhaṃ pajānāti , evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti
P1.54 , so sabbasoT1.99 rāgānusayaṃ pahāya … pe … dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 102.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti
M1.67 kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .Yato kho , āvuso , ariyasāvako saṅkhāre ca pajānāti , saṅkhārasamudayañca pajānāti , saṅkhāranirodhañca pajānāti , saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katame panāvuso , saṅkhārā , katamo saṅkhārasamudayo , katamo
V1.69 saṅkhāranirodho , katamā saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā ?Tayome , āvuso , saṅkhārā – kāyasaṅkhāro , vacīsaṅkhāro , cittasaṅkhāro .
Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo , avijjānirodhā saṅkhāranirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ saṅkhāre pajānāti , evaṃ saṅkhārasamudayaṃ pajānāti , evaṃ saṅkhāranirodhaṃ pajānāti , evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya , paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā ,‘ asmī ’ ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā , avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā , diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa
T1.100 diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 103.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti kho … pe … apucchuṃ – siyā panāvuso … pe …‘‘ siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako avijjañca pajānāti , avijjāsamudayañca pajānāti , avijjānirodhañca pajānāti , avijjānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamā panāvuso , avijjā , katamo avijjāsamudayo , katamo avijjānirodho , katamā avijjānirodhagāminī paṭipadā ?
Yaṃ kho , āvuso , dukkhe aññāṇaṃ , dukkhasamudaye aññāṇaṃ , dukkhanirodhe aññāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccatāvuso , avijjā .
Āsavasamudayā avijjāsamudayo , āsavanirodhā avijjānirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo avijjānirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato
M1.68 kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ avijjaṃ pajānāti , evaṃ avijjāsamudayaṃ pajānāti , evaṃ avijjānirodhaṃ pajānāti , evaṃ avijjānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya , paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā ,‘ asmī ’ ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā , avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā , diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvakoT1.101 sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti . 104.‘‘ Sādhāvuso ’’ ti
V1.70 kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ uttari pañhaṃ apucchuṃ –‘‘ siyā panāvuso , aññopi pariyāyo
P1.55 yathā ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti ?‘‘ Siyā , āvuso .
Yato kho , āvuso , ariyasāvako āsavañca pajānāti , āsavasamudayañca pajānāti , āsavanirodhañca pajānāti , āsavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhammaṃ .
Katamo panāvuso , āsavo , katamo āsavasamudayo , katamo āsavanirodho , katamā āsavanirodhagāminī paṭipadāti ?
Tayome , āvuso , āsavā – kāmāsavo , bhavāsavo , avijjāsavo .
Avijjāsamudayā āsavasamudayo , avijjānirodhā āsavanirodho , ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āsavanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .
‘‘ Yato kho , āvuso , ariyasāvako evaṃ āsavaṃ pajānāti , evaṃ āsavasamudayaṃ pajānāti , evaṃ āsavanirodhaṃ
T1.102 pajānāti , evaṃ āsavanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so sabbaso rāgānusayaṃ pahāya , paṭighānusayaṃ paṭivinodetvā ,‘ asmī ’ ti diṭṭhimānānusayaṃ samūhanitvā , avijjaṃ pahāya vijjaṃ uppādetvā , diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hoti – ettāvatāpi kho , āvuso , ariyasāvako sammādiṭṭhi hotiM1.69 , ujugatāssa diṭṭhi , dhamme aveccappasādena samannāgato , āgato imaṃ saddhamman ’’ ti .Idamavocāyasmā sāriputto .
Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti .
Sammādiṭṭhisuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ .[ ito paraṃ kesuci potthakesu imāpi gāthāyo § evaṃ dissanti –§ dukkhaṃ jarāmaraṇaṃ upādānaṃ , saḷāyatanaṃ nāmarūpaṃ . viññāṇaṃ yā sā pare , katamā panāvuso padānaṃ § kiṃ jāti taṇhā ca vedanā , avijjāya catukkanayo . cattāri pare katamā , panāvuso padānaṃ kevalaṃ § āhāro ca bhavo phasso , saṅkhāro āsavapañcamo . yāva pañca pare katamā , panāvuso padānaṃ kiṃ § katamanti chabbidhā vuttaṃ , katamāni catubbidhāni . katamo pañcavidho vutto , sabbesaṃ ekasaṅkhānaṃ pañcanayapadāni cāti ]