Maggasaccaniddeso
135.‘‘ Katamañca , bhikkhave , dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ ?
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sammādiṭṭhi ?
Yaṃ kho , bhikkhave , dukkhe ñāṇaṃ , dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammādiṭṭhi .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , sammāsaṅkappo ?
Nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṃsāsaṅkappo .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammāsaṅkappo .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sammāvācā ?
Musāvādā veramaṇī [ veramaṇi ( ka .)], pisuṇāya vācāya veramaṇī , pharusāya vācāya veramaṇī , samphappalāpā veramaṇī
T1.124 .Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammāvācā .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , sammākammanto ?
Pāṇātipātā veramaṇī , adinnādānā veramaṇī , kāmesumicchācārā veramaṇī .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammākammanto .
‘‘ Katamo
M1.89 ca , bhikkhave , sammāājīvo ?Idha , bhikkhave , ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvitaṃ kappeti .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammāājīvo .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , sammāvāyāmo ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati ;
uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammāvāyāmo .
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sammāsati ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī
V1.91 sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ;vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ;
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ;
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno
T1.125 satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammāsati .
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , sammāsamādhi ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati , sato ca sampajāno , sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sammāsamādhi .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ .
136.‘‘ Iti
M1.90 ajjhattaṃ vā dhammesu dhammānupassī viharati , bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati , ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati ;samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati , vayadhammānupassī vā dhammesu viharati , samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati .
‘ Atthi dhammā ’ ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti .
Yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati , na ca kiñci loke upādiyati .
Evampi kho , bhikkhave , bhikkhu dhammesu
T1.126 dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu .Saccapabbaṃ niṭṭhitaṃ .
Dhammānupassanā niṭṭhitā .
137.‘‘ Yo
V1.92 hi koci , bhikkhave , ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya satta vassāni , tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ diṭṭheva dhamme aññā ;sati vā upādisese anāgāmitā .
‘‘ Tiṭṭhantu , bhikkhave , satta vassāni .
Yo hi koci
P1.63 , bhikkhave , ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya cha vassāni … pe … pañca vassāni … cattāri vassāni … tīṇi vassāni … dve vassāni … ekaṃ vassaṃ … tiṭṭhatu , bhikkhave , ekaṃ vassaṃ .Yo hi koci , bhikkhave , ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya satta māsāni , tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ diṭṭheva dhamme aññā ;
sati vā upādisese anāgāmitā .
Tiṭṭhantu , bhikkhave , satta māsāni .
Yo hi koci , bhikkhave , ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya cha māsāni … pe … pañca māsāni … cattāri māsāni … tīṇi māsāni … dve māsāni … ekaṃ māsaṃ … aḍḍhamāsaṃ … tiṭṭhatu , bhikkhave , aḍḍhamāso .
Yo hi koci , bhikkhave , ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāveyya sattāhaṃ , tassa dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ diṭṭheva dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitā ’’ ti .
138.‘‘‘ Ekāyano
M1.91 ayaṃ , bhikkhave , maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāyaT1.127 nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā ’ ti .Iti yaṃ taṃ vuttaṃ , idametaṃ paṭicca vuttan ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Mahāsatipaṭṭhānasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ .
Mūlapariyāyavaggo niṭṭhito paṭhamo .
Tassuddānaṃ –[ ito paraṃ kesuci potthakesu imāpi gāthāyo evaṃ dissanti –§ ajaraṃ amataṃ amatādhigamaṃ , phalamagganidassanaṃ dukkhanudaṃ . sahitattaṃ mahārasahassakaraṃ , bhūtamiti sāraṃ vividhaṃ suṇātha .§ taḷākaṃ vasupūritaṃ ghammapathe , tividhaggipiḷesitanibbāpanaṃ . byādhipanudanaosadhayo , pacchimasuttapavarā ṭhapitā .§ madhumandavarasāmadānaṃ , khiḍḍārati jananimanusaṅghātaṃ . tathā sutte veyyākaraṇā ṭhapitā , sakyaputtānamabhidamanatthāya .§ paññāsaṃ ca diyaḍhḍasataṃ , dve ca veyyākaraṇaṃ apare ca . tevanāmagataṃ ca anupubbaṃ , ekamanā nisāmetha mudaggaṃ .]
Mūlasusaṃvaradhammadāyādā , bheravānaṅgaṇākaṅkheyyavatthaṃ ;
Sallekhasammādiṭṭhisatipaṭṭhaṃ , vaggavaro asamo susamatto .