Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

3. Bhaddattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Bhaddattheragāthāvaṇṇanā

EkaputtotiādikāP2.199 āyasmato bhaddattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayaṃ kira padumuttaraṃ bhagavantaṃ bhikkhusaṅghañca satasahassaparimāṇaṃ cīvarādīhi catūhi paccayehi pūjesi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ seṭṭhikule nibbatti .
NibbattamānoV2.114 ca aputtakesu mātāpitūsu devatāyācanādīni katvāpi alabhantesu satthāraṃ upasaṅkamitvā ‘‘ sace , bhante , mayaṃ ekaṃ puttaṃ lacchāma , taṃ tumhākaṃ dāsatthāya dassāmā ’’ ti vatvā āyācitvā gatesu satthu adhippāyaṃ ñatvā aññataro devaputto khīṇāyuko hutvā ṭhito sakkena devaraññā ‘‘ amukasmiṃ kule nibbattāhī ’’ ti āṇatto tattha nibbatti , bhaddo tissa nāmaṃ akaṃsu .
Taṃ sattavassuddesikaṃ jātaṃ mātāpitaro alaṅkaritvā bhagavato santikaṃ netvā ‘‘ ayaṃ so , bhante , tumhe āyācitvā laddhadārako , imaṃ tumhākaṃ niyyātemā ’’ ti āhaṃsu .
Satthā ānandattheraṃ āṇāpesi –
‘‘ imaṃ pabbājehī ’’ ti .
Āṇāpetvā ca gandhakuṭiṃ pāvisi .
Thero taṃ pabbājetvā saṅkhepena vipassanāmukhaṃ ācikkhi .
So upanissayasampannattā vipassanāya kammaṃ karonto sūriye anoggateyeva bhāvanaṃ ussukkāpetvā chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.5.54-69)–
‘‘ Padumuttarasambuddhaṃ , mettacittaṃ mahāmuniṃ ;
Upeti janatā sabbā , sabbalokagganāyakaṃ .
‘‘ Sattukañca baddhakañca , āmisaṃ pānabhojanaṃ ;
Dadanti satthuno sabbe , puññakkhette anuttare .
‘‘ Ahampi dānaṃ dassāmi , devadevassa tādino ;
Buddhaseṭṭhaṃ nimantetvā , saṅghampi ca anuttaraṃ .
‘‘ UyyojitāM2.133 mayā cete , nimantesuṃ tathāgataṃ ;
Kevalaṃ bhikkhusaṅghañca , puññakkhettaṃ anuttaraṃ .
‘‘ Satasahassapallaṅkaṃ , sovaṇṇaṃ gonakatthataṃ ;
Tūlikāpaṭalikāya , khomakappāsikehi ca ;
Mahārahaṃ paññāpayiṃ , āsanaṃ buddhayuttakaṃ .
‘‘ Padumuttaro lokavidū , devadevo narāsabho ;
Bhikkhusaṅghaparibyūḷho , mama dvāramupāgami .
‘‘ Paccuggantvāna sambuddhaṃ , lokanāthaṃ yasassinaṃ ;
Pasannacitto sumano , abhināmayiṃ saṅgharaṃ .
‘‘ Bhikkhūnaṃ satasahassaṃ , buddhañca lokanāyakaṃ ;
Pasannacitto sumano , paramannena tappayiṃ .
‘‘ Padumuttaro lokavidū , āhutīnaṃ paṭiggaho ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā , imā gāthā abhāsatha .
‘‘ Yenidaṃ āsanaṃ dinnaṃ , sovaṇṇaṃ gonakatthataṃ ;
Tamahaṃ kittayissāmi , suṇātha mama bhāsato .
‘‘ CatusattatikkhattuṃV2.115 so , devarajjaṃ karissati ;
Anubhossati sampattiṃ , accharāhi purakkhato .
‘‘ Padesarajjaṃ sahassaṃ , vasudhaṃ āvasissati ;
Ekapaññāsakkhattuñca , cakkavattī bhavissati .
‘‘ Sabbāsu bhavayonīsu , uccākulī bhavissati ;
So ca pacchā pabbajitvā , sukkamūlena codito ;
Bhaddiyo nāma nāmena , hessati satthu sāvako .
‘‘ Vivekamanuyuttomhi , pantasenanivāsahaṃ ;
Phalañcādhigataṃ sabbaṃ , cattaklesomhi ajjahaṃ .
‘‘ Mama sabbaṃ abhiññāya , sabbaññū lokanāyako ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā , etadagge ṭhapesi maṃ .
‘‘ Paṭisambhidā catasso , vimokkhāpi ca aṭṭhime ;
Chaḷabhiññā sacchikatā , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
TassaM2.134 bhagavā chaḷabhiññuppattiṃ ñatvā ‘‘ ehi , bhaddā ’’ ti āha .
So tāvadeva satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā pañjaliko satthu samīpe aṭṭhāsi , sā eva cassa upasampadā ahosi .
Buddhūpasampadā nāma kiresā .
Thero jātito paṭṭhāya attano pavattiyā kathanamukhena aññaṃ byākaronto –
473.
‘‘ Ekaputto ahaṃ āsiṃ , piyo mātu piyo pitu ;
Bahūhi vatacariyāhi , laddho āyācanāhi ca .
474.
‘‘ Te ca maṃ anukampāya , atthakāmā hitesino ;
Ubho pitā ca mātā ca , buddhassa upanāmayuṃ .
475.
‘‘ Kicchā laddho ayaṃ putto , sukhumālo sukhedhito ;
Imaṃ dadāma te nātha , jinassa paricārakaṃ .
476.
‘‘ Satthā ca maṃ paṭiggayha , ānandaṃ etadabravi ;
Pabbājehi imaṃ khippaṃ , hessatyājāniyo ayaṃ .
477.
‘‘ PabbājetvānaP2.200 maṃ satthā , vihāraṃ pāvisī jino ;
Anoggatasmiṃ sūriyasmiṃ , tato cittaṃ vimucci me .
478.
‘‘ TatoV2.116 satthā nirākatvā , paṭisallānavuṭṭhito ;
Ehi bhaddāti maṃ āha , sā me āsūpasampadā .
479.
‘‘ Jātiyā sattavassena , laddhā me upasampadā ;
Tisso vijjā anuppattā , aho dhammasudhammatā ’’ ti .
–
Imā gāthā abhāsi .
Tattha vatacariyāhīti ,‘‘ evaṃ katvā puttaṃ labhissathā ’’ ti vuttaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ vacanaṃ sutvā , khīraṃ pāyitvā , anasanādivatacaraṇehi .
Āyācanāhīti devatāyācanāhi satthuāyācanāya ca , idameva cettha kāraṇaṃ , itaraṃ thero mātāpitūnaṃ paṭipattidassanatthañceva kicchaladdhabhāvadassanatthañca vadati .
TetiM2.135 mātāpitaro .
Upanāmayun ti upanāmesuṃ .
Sukhedhitoti sukhasaṃvaḍḍhito .
Teti tuyhaṃ .
Paricārakan ti kiṃkāraṃ .
Hessatyājāniyo ayan ti ayaṃ dārako mama sāsane ājānīyo bhavissati .
Tasmā khippaṃ ajjeva pabbājehīti etaṃ abravi , āha .
Pabbājetvānāti ānandattherena pabbājetvā .
Vihāran ti gandhakuṭiṃ .
Anoggatasmiṃ sūriyasmin ti sūriye anatthaṅgateyeva .
Tato cittaṃ vimucci meti tato vipassanārambhato paraṃ na cireneva khaṇena sabbāsavehi me cittaṃ vimucci , khīṇāsavo ahosiṃ .
Tatoti mama āsavakkhayato pacchā .
Nirākatvāti attanā samāpannaṃ phalasamāpattiṃ appetvā tato vuṭṭhāya .
Tenāha ‘‘ paṭisallānavuṭṭhito ’’ ti .
Sā me āsūpasampadāti yā maṃ uddissa ‘‘ ehi , bhaddā ’’ ti satthu vācā pavattā , sā eva me mayhaṃ upasampadā āsi .
Evaṃ jātiyā sattavassena , laddhā me upasampadāti sātisayaṃ satthārā attano kataṃ anuggahaṃ sāsanassa ca niyyānikataṃ dasseti .
Tenāha ‘‘ aho dhammasudhammatā ’’ ti .
Ettha ca ‘‘ cittaṃ vimucci me ’’ ti khīṇāsavabhāvaṃ pakāsetvāpi puna ‘‘ tisso vijjā anuppattā ’’ ti lokiyābhiññekadesadassanaṃ chaḷabhiññabhāvavibhāvanatthaṃ .
Tenāha apadāne ‘‘ chaḷabhiññā sacchikatā ’’ ti .
Bhaddattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .