9. Candanattheragāthāvaṇṇanā
Jātarūpenātiādikā
V2.22 āyasmato candanattherassa gāthā .Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito ekatiṃse kappe buddhasuññe loke rukkhadevatā hutvā nibbatto sudassanaṃ nāma paccekabuddhaṃ pabbatantare vasantaṃ disvā pasannamānaso kuṭajapupphehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne kule nibbattitvā candanoti laddhanāmo vayappatto gharāvāsaṃ vasanto satthu santike dhammaṃ sutvā sotāpanno ahosi .
So ekaṃ puttaṃ labhitvā gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā vipassanāya kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharanto satthāraṃ vandituṃ sāvatthiṃ āgato susāne vasati .
Tassa āgatabhāvaṃ sutvā purāṇadutiyikā alaṅkatapaṭiyattā dārakaṃ ādāya mahatā parivārena therassa santikaṃ gacchati –
‘‘ itthikuttādīhi naṃ palobhetvā uppabbājessāmī ’’ ti .
Thero taṃ āgacchantiṃ dūratova disvā ‘‘ idānissā avisayo bhavissāmī ’’ ti yathāraddhaṃ vipassanaṃ ussukkāpetvā chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.52.37-43)–
‘‘ Himavantassāvidūre
M2.25 , vasalo nāma pabbato ;Buddho sudassano nāma , vasate pabbatantare .
‘‘ Pupphaṃ hemavantaṃ mayha , vehāsaṃ agamāsahaṃ ;
Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ , oghatiṇṇamanāsavaṃ .
‘‘ Pupphaṃ kuṭajamādāya , sire katvāna añjaliṃ ;
Buddhassa abhiropesiṃ , sayambhussa mahesino .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Chaḷabhiñño pana hutvā ākāse ṭhatvā tassā dhammaṃ desetvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpetvā sayaṃ attanā pubbe vasitaṭṭhānameva gato .
Sahāyabhikkhūhi –
‘‘ vippasannāni kho te , āvuso , indriyāni , kacci tayā saccāni paṭividdhānī ’’ ti puṭṭho –
299.
‘‘ Jātarūpena sañchannā , dāsīgaṇapurakkhatā ;
Aṅkena puttamādāya , bhariyā maṃ upāgami .
300.
‘‘ Tañca
V2.23P2.127 disvāna āyantiṃ , sakaputtassa mātaraṃ ;Alaṅkataṃ suvasanaṃ , maccupāsaṃva oḍḍitaṃ .
301.
‘‘ Tato me manasīkāro , yoniso udapajjatha ;
Ādīnavo pāturahu , nibbidā samatiṭṭhatha .
302.
‘‘ Tato cittaṃ vimucci me , passa dhammasudhammataṃ ;
Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
–
Imāhi gāthāhi attano paṭipattiṃ kathento aññaṃ byākāsi .
Tattha jātarūpena sañchannāti jātarūpamayena sīsūpagādialaṅkārena alaṅkaraṇavasena paṭicchāditasarīrā , sabbābharaṇabhūsitāti attho .
Dāsīgaṇapurakkhatāti yathārahaṃ alaṅkatapaṭiyattena attano dāsigaṇena
M2.26 purato katā parivāritāti attho .Aṅkena puttamādāyāti ‘‘ api nāma puttampi disvā gehassitasāto bhaveyyā ’’ ti puttaṃ attano aṅkena gahetvā .
Āyantin ti āgacchantiṃ .
Sakaputtassa mātaran ti mama orasaputtassa jananiṃ , mayhaṃ purāṇadutiyikanti attho .
Sabbamidaṃ thero attano kāmarāgasamucchedaṃ bahumaññanto vadati .
Yoniso udapajjathāti ‘‘ evarūpāpi nāma sampatti jarābyādhimaraṇehi abhibhuyyati , aho saṅkhārā aniccā adhuvā anassāsikā ’’ ti evaṃ yonisomanasikāro uppajji .
Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva .
Candanattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .