Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

12. Muditattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

12. Muditattheragāthāvaṇṇanā

Pabbajin tiādikā āyasmato muditattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso ekaṃ mañcamadāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe gahapatikule nibbattitvā muditoti laddhanāmo viññutaṃ pāpuṇi .
Tena ca samayena taṃ kulaṃ raññā kenacideva karaṇīyena palibuddhaṃ ahosi .
Mudito rājabhayābhīto palāyitvā araññaṃ paviṭṭho aññatarassa khīṇāsavattherassa vasanaṭṭhānaṃ upagacchi .
Thero tassa bhītabhāvaṃ ñatvā ‘‘ mā bhāyī ’’ ti samassāsesi .
So ‘‘ kittakena nu kho , bhante , kālena idaṃ me bhayaṃ vūpasamessatī ’’ ti pucchitvā ‘‘ sattaṭṭhamāse atikkamitvā ’’ ti vutte –
‘‘ ettakaṃ kālaṃ adhivāsetuṃ na sakkomi , pabbajissāmahaṃ , bhante , pabbājetha man ’’ ti jīvitarakkhaṇatthaṃ pabbajjaṃ yāci .
Thero taṃ pabbājesi .
So pabbajitvā sāsane paṭiladdhasaddho bhaye vūpasantepi samaṇadhammaṃyevaM2.33V2.29 rocento kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanāya kammaṃ karonto –
‘‘ arahattaṃ appatvā imasmā vasanagabbhā bahi na nikkhamissāmī ’’ tiādinā paṭiññaṃ katvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.36.30-33)–
‘‘ Vipassino bhagavato , lokajeṭṭhassa tādino ;
Ekaṃ mañcaṃ mayā dinnaṃ , pasannena sapāṇinā .
‘‘ Hatthiyānaṃ assayānaṃ , dibbayānaṃ samajjhagaṃ ;
Tena mañcakadānena , pattomhi āsavakkhayaṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ mañcamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , mañcadānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedento sahāyabhikkhūhi adhigataṃ pucchito attano paṭipannākāraṃ kathento –
311.
‘‘ PabbajiṃP2.133 jīvikatthohaṃ , laddhāna upasampadaṃ ;
Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ , daḷhavīriyo parakkamiṃ .
312.
‘‘ Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo , maṃsapesī visīyaruṃ ;
Ubho jaṇṇukasandhīhi , jaṅghāyo papatantu me .
313.
‘‘ Nāsissaṃ na pivissāmi , vihārā ca na nikkhame ;
Napi passaṃ nipātessaṃ , taṇhāsalle anūhate .
314.
‘‘ Tassa mevaṃ viharato , passa vīriyaparakkamaṃ ;
Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
–
Catasso gāthā abhāsi .
Tattha jīvikatthoti jīvikāya atthiko jīvikappayojano .
‘‘ Ettha pabbajitvā nibbhayo sukhena akilamanto jīvissāmī ’’ ti evaṃ jīvikatthāya pabbajinti attho .
Laddhāna upasampadan ti paṭhamaṃ sāmaṇerapabbajjāyaṃ ṭhitoM2.34 ñatticatutthena kammena upasampadaṃ labhitvā .
Tato saddhaṃ paṭilabhin ti tato upasampannakālato paṭṭhāya kalyāṇamitte sevanto dve mātikā , tisso anumodanā , ekaccaṃ suttaṃ , samathakammaṭṭhānaṃ , vipassanāvidhiñca uggaṇhanto buddhādīnaṃ mahānubhāvataṃV2.30 disvā –
‘‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto dhammo , suppaṭipanno saṅgho ’’ ti ratanattaye saddhaṃ paṭilabhiṃ .
Daḷhavīriyo parakkamin ti evaṃ paṭiladdhasaddho hutvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva saccapaṭivedhāya daḷhavīriyo thiravīriyo hutvā parakkamiṃ , akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya sammadeva padahiṃ .
Yathā pana parakkamiṃ , taṃ dassetuṃ ‘‘ kāman ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha kāman ti yathākāmaṃ ekaṃsato vā bhijjatu .
Ayaṃ kāyoti ayaṃ mama pūtikāyo , iminā vīriyapatāpena bhijjati ce , bhijjatu chinnabhinnaṃ hotu .
Maṃsapesī visīyarun ti iminā daḷhaparakkamena imasmā kāyā maṃsapesiyo visīyanti ce , visīyantu ito cito viddhaṃsantu .
Ubho jaṇṇukasandhīhi , jaṅghāyo papatantu meti ubhohi jaṇṇukasandhīhi saha mama ubho jaṅghāyo satthiyo ūrubandhato bhijjitvā bhūmiyaṃ papatantu .
‘‘ Man ’’ tipi pāṭho , so evattho .
Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva .
Muditattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Catukkanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .