Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

1. Soṇakoḷivisattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Soṇakoḷivisattheragāthāvaṇṇanā

TerasanipāteM2.229V2.194P2.266 yāhu raṭṭhetiādikā āyasmato soṇassa koḷivisassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacini .
Ayaṃ kira anomadassissa bhagavato kāle mahāvibhavo seṭṭhi hutvā upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā satthu santike dhammaṃ sutvā pasannamānaso satthu caṅkamanaṭṭhāne sudhāya parikammaṃ kāretvā nānāvaṇṇehi pupphehi santharitvā upari nānāvirāgavatthehi vitānaṃ bandhāpesi , tathā satthu bhikkhusaṅghassa ca dīghasālaṃ kāretvā niyyādesi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare seṭṭhikule nibbatti , sirivaḍḍho tissa nāmaṃ ahosi .
So vayappatto vihāraṃ gantvā satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ āraddhavīriyānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā , sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthento sattāhaṃ mahādānaṃ pavattetvā paṇidhānamakāsi .
Satthāpi tassa patthanāya samijjhanabhāvaṃ disvā byākaritvā pakkāmi .
Sopi yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto parinibbute kassapadasabale anuppanne amhākaṃ bhagavati bārāṇasiyaṃ kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto gaṅgātīre paṇṇasālaṃ karitvā ekaṃ paccekabuddhaṃ temāsaṃ catūhi paccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahi .
Paccekabuddho vuṭṭhavasso paripuṇṇaparikkhāro gandhamādanameva gato .
Sopi kulaputto yāvajīvaṃ tattha puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle campānagare usabhaseṭṭhissa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi .
Tassa paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya seṭṭhissa mahābhogakkhandho abhivaḍḍhi .
Tassa jātadivase sakalanagare mahāsakkārasampanno ahosi , tassa pubbe paccekabuddhassa satasahassagghanikarattakambalapariccāgena suvaṇṇavaṇṇo sukhumālataro ca attabhāvo ahosi , tenassa soṇoti nāmaṃ akaṃsu .
Mahatā parivārena vaḍḍhatiM2.230 , tassa hatthapādatalāni bandhujīvakapupphavaṇṇāni ahesuṃ , satavihatakappāsassa viya samphasso pādatalesu maṇikuṇḍalāvaṭṭavaṇṇāni lomāniV2.195 jāyiṃsu .
Vayappattassa tassa tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavike tayo pāsāde kāretvā nāṭakāni upaṭṭhāpesuṃ .
So tattha mahatiṃ sampattiṃ anubhavanto devakumāro viya paṭivasati .
AthaP2.267 amhākaṃ satthari sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakke rājagahaṃ upanissāya viharante bimbisāraraññā pakkosāpito asītiyā gāmikasahassehi saddhiṃ rājagahaṃ āgato , satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho mātāpitaro anujānāpetvā sāsane pabbajitvā laddhūpasampado satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā , janasaṃsaggapariharaṇatthaṃ sītavane vasanto ‘‘ mama sarīraṃ sukhumālaṃ , na ca sakkā sukheneva sukhaṃ adhigantuṃ , kāyaṃ kilametvā samaṇadhammaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāya , padhānamanuyuñjanto pādatalesu phoṭesu uṭṭhahitesupi vedanaṃ ajjhupekkhitvā daḷhaṃ vīriyaṃ karonto accāraddhavīriyatāya visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto ,‘‘ evaṃ vāyamantopi ahaṃ maggaṃ vā phalaṃ vā nibbattetuṃ na sakkomi , kiṃ me pabbajjāya , hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjissāmi , puññāni ca karissāmī ’’ ti cintesi .
Satthā tassa cittācāraṃ ñatvā tattha gantvā vīṇūpamovādena ovaditvā vīriyasamatāyojanavidhiṃ dassento kammaṭṭhānaṃ sodhetvā gijjhakūṭaṃ gato .
Soṇattheropi satthu sammukhā ovādaṃ labhitvā vīriyasamataṃ yojetvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahatte patiṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.5.25-53)–
‘‘ Anomadassissa munino , lokajeṭṭhassa tādino ;
Sudhāya lepanaṃ katvā , caṅkamaṃ kārayiṃ ahaṃ .
‘‘ Nānāvaṇṇehi pupphehi , caṅkamaṃ santhariṃ ahaṃ ;
Ākāse vitānaṃ katvā , bhojayiṃ buddhamuttamaṃ .
‘‘ Añjaliṃ paggahetvāna , abhivādetvāna subbataṃ ;
Dīghasālaṃ bhagavato , niyyādesimahaṃ tadā .
‘‘ Mama saṅkappamaññāya , satthā loke anuttaro ;
Paṭiggahesi bhagavā , anukampāya cakkhumā .
‘‘ PaṭiggahetvānaM2.231 sambuddho , dakkhiṇeyyo sadevake ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā , imā gāthā abhāsatha .
‘‘ Yo so haṭṭhena cittena , dīghasālaṃ adāsi me ;
Tamahaṃ kittayissāmi , suṇātha mama bhāsato .
‘‘ ImassaV2.196 maccukālamhi , puññakammasamaṅgino ;
Sahassayuttassaratho , upaṭṭhissati tāvade .
‘‘ Tena yānenayaṃ poso , devalokaṃ gamissati ;
Anumodissare devā , sampatte kulasambhave .
‘‘ Mahārahaṃ byamhaṃ seṭṭhaṃ , ratanamattikalepanaṃ ;
Kūṭāgāravarūpetaṃ , byamhaṃ ajjhāvasissati .
‘‘ Tiṃsakappasahassāni , devaloke ramissati ;
Pañcavīsati kappāni , devarājā bhavissati .
‘‘ Sattasattatikkhattuñca , cakkavattī bhavissati ;
Yasodharasanāmā te , sabbepi ekanāmakā .
‘‘ Dve sampattī anubhotvā , vaḍḍhetvā puññasañcayaṃ ;
Aṭṭhavīsatikappamhi , cakkavattī bhavissati .
‘‘ Tatrāpi byamhaṃ pavaraṃ , vissakammena māpitaṃ ;
Dasasaddāvivittaṃ taṃ , puramajjhāvasissati .
‘‘ Aparimeyye ito kappe , bhūmipālo mahiddhiko ;
Okkāko nāma nāmena , rājā raṭṭhe bhavissati .
‘‘ Soḷasitthisahassānaṃ , sabbāsaṃ pavarā ca sā ;
Abhijātā khattiyānī , nava putte janessati .
‘‘ Nava putte janetvāna , khattiyānī marissati ;
Taruṇī ca piyā kaññā , mahesittaṃ karissati .
‘‘ Okkākaṃ tosayitvāna , varaṃ kaññā labhissati ;
Varaṃ laddhāna sā kaññā , putte pabbājayissati .
‘‘ PabbājitāM2.232 ca te sabbe , gamissanti naguttamaṃ ;
Jātibhedabhayā sabbe , bhaginīhi vasissare .
‘‘ Ekā ca kaññā byādhīhi , bhavissati parikkhatā ;
Mā no jāti pabhijjīti , nikhaṇissanti khattiyā .
‘‘ Khattiyo nīharitvāna , tāya saddhiṃ vasissati ;
Bhavissati tadā bhedo , okkākakulasambhavo .
‘‘ Tesaṃ pajā bhavissanti , koḷiyā nāma jātiyā ;
Tattha mānusakaṃ bhogaṃ , anubhossatinappakaṃ .
‘‘ Tamhā kāyā cavitvāna , devalokaṃ gamissati ;
Tatrāpi pavaraṃ byamhaṃ , labhissati manoramaṃ .
‘‘ DevalokāV2.197 cavitvāna , sukkamūlena codito ;
Āgantvāna manussattaṃ , soṇo nāma bhavissati .
‘‘ Āraddhavīriyo pahitatto , padahaṃ satthu sāsane ;
Sabbāsave pariññāya , nibbāyissatināsavo .
‘‘ Anantadassī bhagavā , gotamo sakyapuṅgavo ;
Visesaññū mahāvīro , aggaṭṭhāne ṭhapessati .
‘‘ Vuṭṭhamhi deve caturaṅgulamhi , tiṇe anileritaaṅgaṇamhi ;
Ṭhatvāna yogassa payuttatādino , tatottariṃ pāramatā na vijjati .
‘‘ Uttame damathe danto , cittaṃ me supaṇīhitaṃ ;
Bhāro me ohito sabbo , nibbutomhi anāsavo .
‘‘ Aṅgīraso mahānāgo , abhijātova kesarī ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā , etadagge ṭhapesi maṃ .
‘‘ Paṭisambhidā catasso … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena aññābyākaraṇavasena ca –
632.
‘‘ Yāhu raṭṭhe samukkaṭṭho , rañño aṅgassa paddhagū ;
Svājja dhammesu ukkaṭṭho , soṇo dukkhassa pāragū .
633.
‘‘ Pañca chinde pañca jahe , pañca cuttari bhāvaye ;
Pañcasaṅgātigo bhikkhu , oghatiṇṇoti vuccati .
634.
‘‘ Unnaḷassa pamattassa , bāhirāsassa bhikkhuno ;
Sīlaṃ samādhi paññā ca , pāripūriṃ na gacchati .
635.
‘‘ Yañhi kiccaṃ apaviddhaṃ , akiccaṃ pana karīyati ;
Unnaḷānaṃ pamattānaṃ , tesaṃ vaḍḍhanti āsavā .
636.
‘‘ Yesañca susamāraddhā , niccaṃ kāyagatā sati ;
Akiccaṃ te na sevanti , kicce sātaccakārino ;
Satānaṃ sampajānānaṃ , atthaṃ gacchanti āsavā .
637.
‘‘ UjumaggamhiM2.233P2.268 akkhāte , gacchatha mā nivattatha ;
Attanā codayattānaṃ , nibbānamabhihāraye .
638.
‘‘ AccāraddhamhiV2.198 vīriyamhi , satthā loke anuttaro ;
Vīṇopamaṃ karitvā me , dhammaṃ deseti cakkhumā ;
Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā , vihāsiṃ sāsane rato .
639.
‘‘ Samathaṃ paṭipādesiṃ , uttamatthassa pattiyā ;
Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ .
640.
‘‘ Nekkhamme adhimuttassa , pavivekañca cetaso ;
Abyābajjhādhimuttassa , upādānakkhayassa ca .
641.
‘‘ Taṇhakkhayādhimuttassa , asammohañca cetaso ;
Disvā āyatanuppādaṃ , sammā cittaṃ vimuccati .
642.
‘‘ Tassa sammā vimuttassa , santacittassa bhikkhuno ;
Katassa paticayo natthi , karaṇīyaṃ na vijjati .
643.
‘‘ SeloM2.234 yathā ekaghano , vātena na samīrati ;
Evaṃ rūpā rasā saddā , gandhā phassā ca kevalā .
644.
‘‘ Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca , nappavedhenti tādino ;
Ṭhitaṃ cittaṃ visaññuttaṃ , vayañcassānupassatī ’’ ti .
– imā gāthā abhāsi ;
Tattha yāhu raṭṭhe samukkaṭṭhoti yo ahu ahosi aṅgaraṭṭhe asītiyā gāmikasahassehi bhogasampattiyā issariyasampattiyā ca sammā ativiya ukkaṭṭho seṭṭho .
Rañño aṅgassa paddhagūti catūhi saṅgahavatthūhi parisāya rañjanaṭṭhena rañño aṅgādhipatino bimbisārassa parivārabhūto gahapativiseso tassa raṭṭhe kuṭumbiko ahūti yojetabbaṃ .
Svājja dhammesu ukkaṭṭhoti so soṇo ajjetarahi lokuttaradhammesu ukkaṭṭho jāto , gihikālepi kehici ukkaṭṭhoyeva hutvā idāni pabbajitakālepi ukkaṭṭhoyeva hotīti attānameva paraṃ viya dasseti .
Dukkhassa pāragūti sakalassa vaṭṭadukkhassa pāraṃ pariyantaṃ gato , etena dhammesu ukkaṭṭhoti avisesena vuttaṃ ukkaṭṭhabhāvaṃ viseseti arahattādhigamadīpanato .
Idāni yāya paṭipattiyā dukkhapāragū jāto , aññāpadesena taṃ dassento ‘‘ pañca chinde ’’ ti gāthamāha .
Tassattho – apāyakāmasugatisampāpakāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni puriso satthena pāde baddharajjukaṃ viya heṭṭhimena maggattayena chindeyya , rūpārūpabhavasampāpakāni pañca uddhambhāgiyāni saṃyojanāni puriso gīvāya baddharajjukaṃ viya aggamaggena jaheyya , chindeyya , tesaṃ pana uddhambhāgiyasaṃyojanānaṃ pahānāya pañca saddhādīni indriyāniP2.269 uttari bhāvayeV2.199 bhāveyya .
Evaṃbhūto pana bhikkhu rāgasaṅgo dosamohamānadiṭṭhisaṅgoti pañcannaṃ saṅgānaṃ atikkamanena pañcasaṅgātigo hutvā , kāmogho , bhavogho , diṭṭhogho , avijjoghoti catunnaṃ oghānaṃ tiṇṇattā oghatiṇṇoti vuccati .
Ayañca oghataraṇapaṭipattisīlādīnaṃ pāripūriyāva hoti , sīlādayo ca mānādippahānena pāripūriṃ gacchanti , na aññathāti dassento ‘‘ unnaḷassā ’’ ti gāthamāha .
Tattha unnaḷassāti uggatatucchamānassa .
MānoM2.235 hi unnamanākāravuttiyā tucchabhāvena naḷo viyāti ‘‘ naḷo ’’ ti vuccati .
Pamattassāti sativossaggena pamādaṃ āpannassa .
Bāhirāsassāti bāhiresu āyatanesu āsāvato , kāmesu avītarāgassāti attho .
Sīlaṃ samādhi paññā ca , pāripūriṃ na gacchatīti tassa sīlādīnaṃ paṭipakkhasevino lokiyopi tāva sīlādiguṇo pāripūriṃ na gacchati , pageva lokuttaro .
Tattha kāraṇamāha ‘‘ yañhi kiccan ’’ tiādinā .
Bhikkhuno hi pabbajitakālato paṭṭhāya aparimāṇasīlakkhandhagopanaṃ araññavāso dhutaṅgapariharaṇaṃ bhāvanārāmatāti evamādi kiccaṃ nāma .
Yehi pana idaṃ yathāvuttaṃ attano kiccaṃ , taṃ apaviddhaṃ akaraṇena chaḍḍitaṃ .
Akiccan ti pattamaṇḍanaṃ cīvarakāyabandhanaaṃsabaddhachattupāhanatālavaṇṭadhammakaraṇamaṇḍananti evamādi parikkhāramaṇḍanaṃ paccayabāhuliyanti evamādi bhikkhuno akiccaṃ nāma , taṃ kayirati , tesaṃ mānanaḷaṃ ukkhipitvā caraṇena unnaḷānaṃ sativossaggena pamattānaṃ cattāropi āsavā vaḍḍhanti .
Yesaṃ pana paññādiguṇo vaḍḍhati , te dassetuṃ ‘‘ yesan ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha susamāraddhāti suṭṭhu paggahitā .
Kāyagatā satīti , kāyānupassanābhāvanā .
Akiccaṃ teti te etaṃ pattamaṇḍanādiakiccaṃ .
Na sevantīti na karonti .
Kicceti , pabbajitakālato paṭṭhāya kattabbe aparimāṇasīlakkhandhagopanādike .
Sātaccakārinoti satatakārino tesaṃ satiyā avippavāsena satānaṃ sātthakasampajaññaṃ , sappāyasampajaññaṃ , gocarasampajaññaṃ , asammohasampajaññanti catūhi sampajaññehi sampajānānaṃ , cattāropi āsavā atthaṃ gacchanti parikkhayaṃ abhāvaṃ gacchantīti attho .
Idāni attano santike ṭhitabhikkhūnaṃ ovādaṃ dento ‘‘ ujumaggamhī ’’ ti gāthamāha .
Tattha ujumaggamhi akkhāteti antadvayaparivajjanena kāyavaṅkādippahānena ca ujuke majjhimapaṭipadābhūte ariyamagge satthārā bhāsite .
Gacchathāti paṭipajjatha .
Mā nivattathāti antarāV2.200 vosānaṃ māpajjatha .
Attanā codayattānan ti idhaP2.270 atthakāmo kulaputto apāyabhayapaccavekkhaṇādināM2.236 attanāva attānaṃ codento .
Nibbānamabhihārayeti , attānaṃ nibbānaṃ abhihareyya upaneyya , yathā naṃ sacchikaroti , tathā paṭipajjeyyāti attho .
Idāni mayāpi evameva paṭipannanti , attano paṭipattiṃ dassetuṃ ‘‘ accāraddhamhī ’’ tiādi vuttaṃ .
Accāraddhamhi vīriyamhīti vipassanaṃ bhāventena mayā samādhinā vīriyaṃ samarasaṃ akatvā ativiya vīriye paggahite .
Accāraddhavīriyatā cassa heṭṭhā vuttāyeva .
Vīṇopamaṃ karitvā meti āyasmato soṇassa ‘‘ ye kho keci bhagavato sāvakā āraddhavīriyā viharanti .
Ahaṃ tesaṃ aññataro , atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati , tasmāhaṃ vibbhamissāmī ’’ ti citte uppanne satthā iddhiyā tassa sammukhe attānaṃ dassetvā ‘‘ kasmā tvaṃ , soṇa ,‘ vibbhamissāmī ’ ti cittaṃ uppādesi , kusalo tvaṃ pubbe agāriyabhūto vīṇāya tantissare ’’ ti pucchitvā tena ‘‘ evaṃ , bhante ’’ ti vutte ‘‘ taṃ kiṃ maññasi , soṇa ?
Yadā te vīṇāya tantiyo accāyatā honti , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vāti ?
No hetaṃ , bhante !
Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , yadā te vīṇāya tantiyo atisithilā honti , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vāti ?
No hetaṃ , bhante .
Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , yadā pana te vīṇāya tantiyo neva accāyatā honti , nātisithilā same guṇe patiṭṭhitā , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vāti ?
Evaṃ , bhante .
Evameva kho , soṇa , accāraddhavīriyaṃ uddhaccāya saṃvattati , atilīnavīriyaṃ kosajjāya saṃvattati , tasmātiha tvaṃ , soṇa , vīriyasamataṃ adhiṭṭhaha , indriyānañca samataṃ paṭivijjhā ’’ ti evaṃ vīṇaṃ upamaṃ katvā pavattitena vīṇopamovādena mayhaṃ dhammaṃ desesi .
Tassāhaṃ vacanaṃ sutvāti tassa bhagavato vacanaṃ vīṇopamovādaṃ sutvā antarā uppannaṃ vibbhamitukāmataṃ pahāya satthu sāsane rato abhirato vihariṃ .
Viharanto ca samathaṃ paṭipādesiṃ vīriyasamataṃ yojento saddhāpaññānaṃ viya samādhivīriyānaṃ samarasataṃ uppādento jhānādhiṭṭhānaṃ vipassanāsamādhiṃM2.237 sampādesiṃ vipassanaṃ ussukkāpesiṃ .
Tattha payojanaṃ āha ‘‘ uttamatthassa pattiyā ’’ ti .
Uttamatthassa pattiyāti arahattādhigamāyāti attho .
Idāni yathā paṭipannassa samathavipassanā sampajjiṃsu , taṃP2.271 aññāpadesena dassento ‘‘ nekkhamme ’’ tiādimāha .
Tattha nekkhammeti pabbajjādike kāmanissaraṇe .
Adhimuttassāti tattha ninnapoṇapabbhārabhāvenaV2.201 yuttappayuttassa , paṭhamaṃ tāva pabbajjābhimukho hutvā kāme pahāya pabbajitvā ca sīlavisodhanaṃ araññavāso dhutaṅgapariharaṇaṃ bhāvanābhiyogoti evamādīsu anavajjadhammesu yuttappayuttassāti attho .
Pavivekañca cetasoti cetaso pavivekañca adhimuttassa evaṃ nekkhammādhimuttassa sato catukkapañcakajjhānānaṃ nibbattanena viveke yuttassa payuttassa .
Abyābajjhādhimuttassāti abyābajjhe nidukkhatāya adhimuttassa jhānasamāpattiyo nibbattetvā samathasukhe yuttappayuttassa .
Upādānakkhayassa cāti catunnampi upādānānaṃ khayante arahatte adhimuttassa .
Bhummatthe hi etaṃ sāmivacanaṃ .
Taṃ yathādhigataṃ jhānaṃ pādakaṃ katvā arahattādhigamāya vipassanaṃ anuyuñjantassāti attho .
Taṇhakkhayādhimuttassāti taṇhā khīyati etthāti taṇhakkhayo , nibbānaṃ , tasmiṃ adhimuttassa upādiṃ bhayato , anupādiñca khemato dassanena nirodhe ninnapoṇapabbhārassa .
Asammohañca cetasoti asammohasampajaññavasena cittassa asammohapavattiṃ sammohasamucchindanena vā cittassa asammohabhūtaṃ ariyamaggaṃ adhimuttassa .
Disvā āyatanuppādan ti cakkhādīnaṃ āyatanānaṃ yathāsakapaccayehi khaṇe khaṇe uppādaṃ , tappaṭipakkhato nirodhañca vipassanāpaññāsahitāya maggapaññāya disvā dassanahetu sammā cittaṃ vimuccatīti sammā hetunā ñāyena maggapaṭipāṭiyā sabbāsavato cittaṃ vimuccati .
‘‘ Tassa sammā vimuttassā ’’ tiādīsu ayaṃ saṅkhepattho – tassa vuttanayena sammadeva sabbasaṃkilesato vimuttassa , tato eva accantupasamena santacittassa khīṇāsavabhikkhuno katassa kusalassa akusalassa vā upacayo natthi maggeneva samugghātitattā , pariññādibhedaṃ karaṇīyaṃM2.238 na vijjati katakiccattā .
Evaṃ bhūtassa yathā ekaghano selo pabbato pakativātena na samīrati na saṃkampati , evaṃ iṭṭhā ca aniṭṭhā ca rūpādayo ārammaṇadhammā tādino tādibhāvappattassa ṭhitaṃ anejaṃ pahīnasabbasokatāya visaṃyuttaṃ cittaṃ nappavedhanti na cālenti .
Assa ca ārammaṇadhammassa kālena kālaṃ phalasamāpattiṃ samāpajjitvā vipassanto vayaṃ nirodhaṃ khaṇe khaṇe bhijjanasabhāvaṃ anupassatīti aññaṃ byākāsi .
Soṇakoḷivisattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Terasanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .