Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

10. Yasadattattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Yasadattattheragāthāvaṇṇanā

Upārambhacittotiādikā āyasmato yasadattattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacini .
Tathā hesa padumuttarassaV2.59 bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu nipphattiṃ gato kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā araññe viharanto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso añjaliṃ paggayha abhitthavi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde mallaraṭṭhe mallarājakule nibbattitvā yasadattoti laddhanāmo , vayappatto takkasilaṃ gantvā sabbasippāni sikkhitvā sabhiyena paribbājakena saddhiṃyeva cārikaṃ caramāno , anupubbena sāvatthiyaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā sabhiyena puṭṭhapañhesuP2.153 vissajjiyamānesu sayaṃ otārāpekkho suṇanto nisīdi ‘‘ samaṇassa gotamassa vāde dosaṃ dassāmī ’’ ti .
Athassa bhagavā cittācāraṃ ñatvā sabhiyasuttadesanāvasāne ( su . ni . sabhiyasutta ) ovādaṃ dento –
360.
‘‘ UpārambhacittoM2.68 dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Ārakā hoti saddhammā , nabhaso pathavī yathā .
361.
‘‘ Upārambhacitto dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Parihāyati saddhammā , kāḷapakkheva candimā .
362.
‘‘ Upārambhacitto dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Parisussati saddhamme , maccho appodake yathā .
363.
‘‘ Upārambhacitto dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Na virūhati saddhamme , khette bījaṃva pūtikaṃ .
364.
‘‘ Yo ca tuṭṭhena cittena , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Khepetvā āsave sabbe , sacchikatvā akuppataṃ ;
Pappuyya paramaṃ santiṃ , parinibbātināsavo ’’ ti .
–
Imā pañca gāthā abhāsi .
Tattha upārambhacittoti sārambhacitto , dosāropanādhippāyoti attho .
Dummedhoti nippañño .
Ārakā hoti saddhammāti so tādiso puggalo nabhaso viya pathavī paṭipattisaddhammatopi dūre hoti , pageva paṭivedhasaddhammato .
‘‘ Na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsī ’’ tiādinā ( dī . ni .1.18) viggāhikakathaṃ anuyuttassa kuto santanipuṇo paṭipattisaddhammo .
Parihāyati saddhammāti navavidhalokuttaradhammato pubbabhāgiyasaddhādisaddhammatopi nihīyati .
Parisussatīti visussati kāyacittānaṃ pīṇanarasassa pītipāmojjādikusaladhammassābhāvato .
Na virūhatītiV2.60 virūḷhiṃ vuddhiṃ na pāpuṇāti .
Pūtikan ti gomayalepadānādiabhāvena pūtibhāvaṃ pattaṃ .
Tuṭṭhena cittenāti itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ , attamano pamudito hutvāti attho .
Khepetvāti samucchinditvā .
Akuppatan ti arahattaṃ .
Pappuyyāti pāpuṇitvā .
Paramaṃ santin ti anupādisesaṃ nibbānaṃ .
TadadhigamoM2.69 cassa kevalaṃ kālāgamanameva , na kocividhoti taṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ parinibbātināsavo ’’ ti .
Evaṃ satthārā ovadito saṃvegajāto pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.44.35-43)–
‘‘ KaṇikāraṃvaP2.154 jalitaṃ , dīparukkhaṃva jotitaṃ ;
Kañcanaṃva virocantaṃ , addasaṃ dvipaduttamaṃ .
‘‘ Kamaṇḍaluṃ ṭhapetvāna , vākacīrañca kuṇḍikaṃ ;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā , buddhaseṭṭhaṃ thaviṃ ahaṃ .
‘‘ Tamandhakāraṃ vidhamaṃ , mohajālasamākulaṃ ;
Ñāṇālokaṃ dassetvāna , nittiṇṇosi mahāmuni .
‘‘ Samuddharasimaṃ lokaṃ , sabbāvantamanuttaraṃ ;
Ñāṇe te upamā natthi , yāvatā jagato gati .
‘‘ Tena ñāṇena sabbaññū , iti buddho pavuccati ;
Vandāmi taṃ mahāvīraṃ , sabbaññutamanāvaraṃ .
‘‘ Satasahassito kappe , buddhaseṭṭhaṃ thaviṃ ahaṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , ñāṇatthavāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākarontopi thero imā eva gāthā abhāsi .
Yasadattattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .