2. Pārāpariyattheragāthāvaṇṇanā
Samaṇassa ahu cintātiādikā āyasmato pārāpariyattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinitvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā
M2.272 nibbatti .Tassa vayappattassa gottavasena pārāpariyo tveva samaññā ahosi .
So tayo vede uggahetvā brāhmaṇasippesu nipphattiṃ gato .
Ekadivasaṃ satthu dhammadesanākāle jetavanavihāraṃ gantvā parisapariyante nisīdi .
Satthā tassa ajjhāsayaṃ oloketvā indriyabhāvanāsuttaṃ ( ma . ni .3.453) desesi .
So taṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbaji .
Taṃ suttaṃ uggahetvā tadatthamanucintesi .
Yathā pana anucintesi , svāyamattho gāthāsu eva āvi bhavissati .
So tathā anuvicintento āyatanamukhena vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ patto .
Aparabhāge attanā cintitākāraṃ pakāsento –
726.
‘‘ Samaṇassa ahu cintā , pārāpariyassa bhikkhuno ;
Ekakassa nisinnassa , pavivittassa jhāyino .
727.
‘‘ Kimānupubbaṃ
P3.19 puriso , kiṃ vataṃ kiṃ samācāraṃ ;Attano kiccakārīssa , na ca kañci viheṭhaye .
728.
‘‘ Indriyāni manussānaṃ , hitāya ahitāya ca ;
Arakkhitāni ahitāya , rakkhitāni hitāya ca .
729.
‘‘ Indriyāneva sārakkhaṃ , indriyāni ca gopayaṃ ;
Attano kiccakārīssa , na ca kañci viheṭhaye .
730.
‘‘ Cakkhundriyaṃ ce rūpesu , gacchantaṃ anivārayaṃ ;
Anādīnavadassāvī , so dukkhā na hi muccati .
731.
‘‘ Sotindriyaṃ
V2.232 ce saddesu , gacchantaṃ anivārayaṃ ;Anādīnavadassāvī , so dukkhā na hi muccati .
732.
‘‘ Anissaraṇadassāvī , gandhe ce paṭisevati ;
Na so muccati dukkhamhā , gandhesu adhimucchito .
733.
‘‘ Ambilaṃ madhuraggañca , tittakaggamanussaraṃ ;
Rasataṇhāya gadhito , hadayaṃ nāvabujjhati .
734.
‘‘ Subhānyappaṭikūlāni
M2.273 , phoṭṭhabbāni anussaraṃ ;Ratto rāgādhikaraṇaṃ , vividhaṃ vindate dukhaṃ .
735.
‘‘ Manaṃ cetehi dhammehi , yo na sakkoti rakkhituṃ ;
Tato naṃ dukkhamanveti , sabbehetehi pañcahi .
736.
‘‘ Pubbalohitasampuṇṇaṃ , bahussa kuṇapassa ca ;
Naravīrakataṃ vagguṃ , samuggamiva cittitaṃ .
737.
‘‘ Kaṭukaṃ madhurassādaṃ , piyanibandhanaṃ dukhaṃ ;
Khuraṃva madhunā littaṃ , ullihaṃ nāvabujjhati .
738.
‘‘ Itthirūpe itthisare , phoṭṭhabbepi ca itthiyā ;
Itthigandhesu sāratto , vividhaṃ vindate dukhaṃ .
739.
‘‘ Itthisotāni sabbāni , sandanti pañca pañcasu ;
Tesamāvaraṇaṃ kātuṃ , yo sakkoti vīriyavā .
740.
‘‘ So atthavā so dhammaṭṭho , so dakkho so vicakkhaṇo ;
Kareyya ramamānopi , kiccaṃ dhammatthasaṃhitaṃ .
741.
‘‘ Atho sīdati saññuttaṃ , vajje kiccaṃ niratthakaṃ ;
Na taṃ kiccanti maññitvā , appamatto vicakkhaṇo .
742.
‘‘ Yañca atthena saññuttaṃ , yā ca dhammagatā rati ;
Taṃ samādāya vattetha , sā hi ve uttamā rati .
743.
‘‘ Uccāvacehupāyehi , paresamabhijigīsati ;
Hantvā vadhitvā atha socayitvā , ālopati sāhasā yo paresaṃ .
744.
‘‘ Tacchanto
P3.20 āṇiyā āṇiṃ , nihanti balavā yathā ;Indriyānindriyeheva , nihanti kusalo tathā .
745.
‘‘ Saddhaṃ
M2.274 vīriyaṃ samādhiñca , satipaññañca bhāvayaṃ ;Pañca pañcahi hantvāna , anīgho yāti brāhmaṇo .
746.
‘‘ So
V2.233 atthavā so dhammaṭṭho , katvā vākyānusāsaniṃ ;Sabbena sabbaṃ buddhassa , so naro sukhamedhatī ’’ ti .
– imā gāthā abhāsi ;
Tattha samaṇassāti pabbajitassa .
Ahūti ahosi .
Cintāti dhammacintā dhammavicāraṇā .
Pārāpariyassāti pārāparagottassa .
‘‘ Pārācariyassā ’’ tipi paṭhanti .
Bhikkhunoti saṃsāre bhayaṃ ikkhanasīlassa .
Ekakassāti asahāyassa , etena kāyavivekaṃ dasseti .
Pavivittassāti pavivekahetunā kilesānaṃ vikkhambhanena vivekaṃ āraddhassa , etena cittavivekaṃ dasseti .
Tenāha ‘‘ jhāyino ’’ ti .
Jhāyinoti jhāyanasīlassa , yonisomanasikāresu yuttassāti attho .
Sabbametaṃ thero attānaṃ paraṃ viya katvā vadati .
‘‘ Kimānupubban ’’ tiādinā taṃ cintanaṃ dasseti .
Tattha paṭhamagāthāyaṃ tāva kimānupubban ti anupubbaṃ anukkamo , anupubbameva vakkhamānesu vatasamācāresu ko anukkamo , kena anukkamena te paṭipajjitabbāti attho .
Puriso kiṃ vataṃ kiṃ samācāran ti atthakāmo puriso samādiyitabbaṭṭhena ‘‘ vatan ’’ ti laddhanāmaṃ , kīdisaṃ sīlaṃ samācāraṃ , samācaranto , attano kiccakārī kattabbakārī assa , kañci sattaṃ na ca viheṭhaye , na bādheyyāti attho .
Attano kiccaṃ nāma samaṇadhammo , saṅkhepato sīlasamādhipaññā , taṃ sampādentassa paraviheṭhanāya lesopi natthi tāya sati samaṇabhāvasseva abhāvato .
Yathāha bhagavā –
‘‘ na hi pabbajito parūpaghātī , na samaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto ’’ ti ( dha . pa .184).
Ettha ca vataggahaṇena vārittasīlaṃ gahitaṃ , samācāraggahaṇena samācaritabbato cārittasīlena saddhiṃ jhānavipassanādi , tasmā vārittasīlaṃ padhānaṃ .
Tatthāpi ca yasmā indriyasaṃvare siddhe sabbaṃ sīlaṃ surakkhitaṃ , sugopitameva hoti , tasmā indriyasaṃvarasīlaṃ tāva dassetukāmo indriyānaṃ arakkhaṇe rakkhaṇe ca ādīnavānisaṃse vibhāvento
M2.275 ‘‘ indriyāni manussānan ’’ tiādimāha .Tattha indriyānīti rakkhitabbadhammanidassanaṃ , tasmā cakkhādīni cha indriyānīti vuttaṃ hoti .
Manussānan ti rakkhaṇayogyapuggalanidassanaṃ .
Hitāyāti atthāya .
Ahitāyāti anatthāya .
Hontīti
P3.21 vacanaseso .Kathaṃ pana tāniyeva hitāya ca ahitāya hontīti āha ‘‘ rakkhitānī ’’ tiādi .
Tassattho – yassa cakkhādīni indriyāni satikavāṭena apihitāni , tassa rūpādīsu abhijjhādipāpadhammapavattiyā dvārabhāvato anatthāya pihitāni , tadabhāvato atthāya saṃvattantīti .
Indriyāneva
V2.234 sārakkhan ti yasmā indriyasaṃvaro paripuṇṇo sīlasampadaṃ paripūreti , sīlasampadā paripuṇṇā samādhisampadaṃ paripūreti , samādhisampadā paripuṇṇā paññāsampadaṃ paripūreti , tasmā indriyārakkhā attahitapaṭipattiyāva mūlanti dassento āha ‘‘ indriyāneva sārakkhan ’’ ti .Satipubbaṅgamena ārakkhena saṃrakkhanto yonisomanasikārena indriyāni eva tāva sammadeva rakkhanto , yathā akusalacorā tehi tehi dvārehi pavisitvā cittasantāne kusalaṃ bhaṇḍaṃ na vilumpanti , tathā tāni pidahantoti attho .
Sārakkhanti ca saṃ-saddassa sābhāvaṃ katvā vuttaṃ ,‘‘ sārāgo ’’ tiādīsu viya .
‘‘ Saṃrakkhan ’’ ti ca pāṭho .
Indriyāni ca gopayan ti tasseva pariyāyavacanaṃ , pariyāyavacane payojanaṃ nettiaṭṭhakathāyaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ .
‘‘ Attano kiccakārīssā ’’ ti iminā attahitapaṭipattiṃ dasseti ,‘‘ na ca kañci viheṭhaye ’’ ti iminā parahitapaṭipattiṃ , ubhayenāpi vā attahitapaṭipattimeva dasseti parāviheṭhanassāpi attahitapaṭipattibhāvato .
Atha vā padadvayenapi attahitapaṭipattiṃ dasseti puthujjanassa sekkhassa ca parahitapaṭipattiyāpi attahitapaṭipattibhāvato .
Evaṃ rakkhitāni indriyāni hitāya hontīti vodānapakkhaṃ saṅkhepeneva dassetvā , arakkhitāni ahitāya hontīti saṃkilesapakkhaṃ pana vibhajitvā dassento ‘‘ cakkhundriyaṃ ce ’’ tiādimāha .
Tattha cakkhundriyaṃ ce rūpesu , gacchantaṃ anivārayaṃ .
Anādīnavadassāvīti yo nīlapītādibhedesu iṭṭhāniṭṭhesu rūpāyatanesu gacchantaṃ yathāruci pavattantaṃ cakkhundriyaṃ anivārayaṃ , anivārayanto appaṭibāhanto tathāpavattiyaṃ ādīnavadassāvī na hoti ce , diṭṭhadhammikaṃ samparāyikañca ādīnavaṃ dosaṃ na passati ce
M2.276 .‘‘ Gacchantaṃ nivāraye anissaraṇadassāvī ’’ ti ca pāṭho .
Tattha yo ‘‘ diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissatī ’’ ti ( saṃ . ni .4.95) vuttavidhinā diṭṭhamatteyeva ṭhatvā satisampajaññavasena rūpāyatane pavattamāno tattha nissaraṇadassāvī nāma .
Vuttavipariyāyena anissaraṇadassāvī daṭṭhabbo .
So dukkhā na hi muccatīti so evarūpo puggalo vaṭṭadukkhato na muccateva .
Ettha ca cakkhundriyassa anivāraṇaṃ
P3.22 nāma yathā tena dvārena abhijjhādayo pāpadhammā anvāssaveyyuṃ , tathā pavattanaṃ , taṃ pana atthato satisampajaññassa anuṭṭhāpanaṃ daṭṭhabbaṃ .Sesindriyesupi eseva nayo .
Adhimucchitoti adhimuttataṇhāya mucchaṃ āpanno .
Ambilan ti ambilarasaṃ .
Madhuraggan ti madhurarasakoṭṭhāsaṃ .
Tathā tittakaggaṃ .
Anussaran ti assādavasena taṃ taṃ rasaṃ anuvicintento .
Ganthitoti rasataṇhāya tasmiṃ tasmiṃ rase ganthito bandho .
‘‘ Gadhito ’’ ti ca paṭhanti , gedhaṃ āpannoti attho .
Hadayaṃ nāvabujjhatīti ‘‘ dukkhassantaṃ karissāmī ’’ ti pabbajjādikkhaṇe uppannaṃ cittaṃ na jānāti na sallakkheti
V2.235 , sāsanassa hadayaṃ abbhantaraṃ anavajjadhammānaṃ sammaddanarasataṇhāya gadhito nāvabujjhati na jānāti , na paṭipajjatīti attho .Subhānīti sundarāni .
Appaṭikūlānīti manoramāni , iṭṭhāni .
Phoṭṭhabbānīti upādiṇṇānupādiṇṇappabhede phasse .
Rattoti rajjanasabhāvena rāgena ratto .
Rāgādhikaraṇan ti rāgahetu .
Vividhaṃ vindate dukhan ti rāgapariḷāhādivasena diṭṭhadhammikañca nirayasantāpādivasena abhisamparāyañca nānappakāraṃ dukkhaṃ paṭilabhati .
Manaṃ cetehīti manañca etehi rūpārammaṇādīhi dhammārammaṇappabhedehi ca .
Nan ti puggalaṃ .
Sabbehīti sabbehi pañcahipi .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yo puggalo manaṃ , manodvāraṃ , etehi yathāvuttehi rūpādīhi pañcahi dhammehi dhammārammaṇappabhedato ca .
Tattha pavattanakapāpakammanivāraṇena rakkhituṃ , gopituṃ na sakkoti , tato tassa arakkhaṇato naṃ puggalaṃ taṃnimittaṃ dukkhaṃ anveti , anugacchati , anugacchantañca etehi pañcahipi rūpārammaṇādīhi chaṭṭhārammaṇena saddhiṃ sabbehipi ārammaṇappaccayabhūtehi anugacchatīti .
Ettha cakkhundriyaṃ , sotindriyañca asampattaggāhibhāvato ‘‘ gacchantaṃ
M2.277 anivārayan ’’ ti vuttaṃ itaraṃ sampattaggāhīti ‘‘ gandhe ce paṭisevatī ’’ tiādinā vuttaṃ .Tatthāpi ca rasataṇhā ca phoṭṭhabbataṇhā ca sattānaṃ visesato balavatīti ‘‘ rasataṇhāya gadhito , phoṭṭhabbāni anussarantoti ’’ vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Evaṃ aguttadvārassa puggalassa chahi dvārehi chasupi ārammaṇesu asaṃvaranimittaṃ uppajjanakadukkhaṃ dassetvā svāyamasaṃvaro yasmā sarīrasabhāvānavabodhena hoti , tasmā sarīrasabhāvaṃ vicinanto ‘‘ pubbalohitasampuṇṇan ’’ tiādinā gāthādvayamāha .
Tassattho
P3.23 – sarīraṃ nāmetaṃ pubbena lohitena ca sampuṇṇaṃ bharitaṃ aññena ca pittasemhādinā bahunā kuṇapena , tayidaṃ naravīrena naresu chekena sippācariyena kataṃ vaggu maṭṭhaṃ lākhāparikammādinā cittitaṃ , anto pana gūthādiasucibharitaṃ samuggaṃ viya chavimattamanoharaṃ bālajanasammohaṃ dukkhasabhāvatāya nirayādidukkhatāpanato ca kaṭukaṃ , parikappasambhavena amūlakena assādamattena madhuratāya madhurassādaṃ , tato eva piyabhāvanibandhanena piyanibandhanaṃ , dussahatāya appatītatāya ca dukhaṃ , īdise sarīre assādalobhena mahādukkhaṃ paccanubhuyyamānaṃ anavabujjhanto loko madhuragiddho khuradhārālehakapuriso viya daṭṭhabboti .Idāni
V2.236 ete cakkhādīnaṃ gocarabhūtā rūpādayo vuttā , te visesato purisassa itthipaṭibaddhā kamanīyāti tattha saṃvaro kātabboti dassento ‘‘ itthirūpe ’’ tiādimāha .Tattha itthirūpeti itthiyā catusamuṭṭhānikarūpāyatanasaṅkhāte vaṇṇe .
Api ca yo koci itthiyā nivatthassa alaṅkārassa vā gandhavaṇṇakādīnaṃ vā piḷandhanamālānaṃ vā kāyapaṭibaddho vaṇṇo purisassa cakkhuviññāṇassa ārammaṇabhāvāya upakappati , sabbametaṃ ‘‘ itthirūpan ’’ tveva veditabbaṃ .
Itthisareti itthiyā gītalapitahasitaruditasadde .
Api ca itthiyā nivatthavatthassapi alaṅkataalaṅkārassapi itthipayoganipphāditā veṇuvīṇāsaṅkhapaṇavādīnampi saddā idha itthisaraggahaṇena gahitāti veditabbā .
Sabbopeso purisassa cittaṃ ākaḍḍhatīti .
‘‘ Itthirase ’’ ti pana pāḷiyā catusamuṭṭhānikarasāyatanavasena vuttaṃ .
Itthiyā kiṃkārapaṭissāvitādivasena assavaraso ceva paribhogaraso
M2.278 ca itthirasoti eke .Yo pana itthiyā oṭṭhamaṃsasammakkhitakheḷādiraso , yo ca tāya purisassa dinnayāgubhattādīnaṃ raso , sabbopeso ‘‘ itthiraso ’’ tveva veditabbo .
Phoṭṭhabbepi ca itthiyā kāyasamphasso , itthisarīrārūḷhānaṃ vatthālaṅkāramālādīnaṃ phasso ‘‘ itthiphoṭṭhabbo ’’ tveva veditabbo .
Ettha ca yesaṃ itthirūpe itthisareti pāḷi , tesaṃ api-saddena itthirasasaṅgaho daṭṭhabbo .
Itthigandhesūti itthiyā catusamuṭṭhānikagandhāyatanesu .
Itthiyā sarīragandho nāma duggandho .
Ekaccā hi itthī assagandhinī hoti , ekaccā meṇḍagandhinī , ekaccā sedagandhinī , ekaccā soṇitagandhinī , tathāpi tāsu andhabālo rajjateva .
Cakkavattino pana itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati , mukhato
P3.24 uppalagandho , ayaṃ na sabbāsaṃ hotīti , itthiyā sarīre ārūḷho āgantuko anulimpanādigandho ‘‘ itthigandho ’’ ti veditabbo .Sārattoti suṭṭhu ratto gadhito mucchito , idaṃ pana padaṃ ‘‘ itthirūpe ’’ tiādīsupi yojetabbaṃ .
Vividhaṃ vindate dukhan ti itthirūpādīsu sarāganimittaṃ diṭṭhadhammikaṃ vadhabandhanādivasena samparāyikaṃ pañcavidhabandhanādivasena nānappakāraṃ dukkhaṃ paṭilabhati .
Itthisotāni sabbānīti itthiyā rūpādiārammaṇāni sabbāni anavasesāni pañca taṇhāsotāni sandanti .
Pañcasūti purisassa pañcasu dvāresu .
Tesan ti tesaṃ pañcannaṃ sotānaṃ .
Āvaraṇan ti saṃvaraṇaṃ , yathā asaṃvaro na uppajjati , evaṃ satisampajaññaṃ paccupaṭṭhapetvā saṃvaraṃ pavattetuṃ yo sakkoti , so vīriyavā āraddhavīriyo akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāyāti attho .
Evaṃ rūpādigocare pabbajitassa paṭipattiṃ dassetvā idāni gahaṭṭhassa dassetuṃ ‘‘ so atthavā ’’ tiādi
V2.237 vuttaṃ .Tattha so atthavā so dhammaṭṭho , so dakkho so vicakkhaṇoti so puggalo imasmiṃ loke atthavā , buddhimā , dhamme ṭhito , dhamme dakkho , dhamme cheko , analaso vā vicakkhaṇo iti kattabbatāsu kusalo nāma .
Kareyya ramamānopi , kiccaṃ dhammatthasaṃhitan ti geharatiyā ramamānopi dhammatthasaṃhitaṃ dhammato atthato ca anapetameva taṃ taṃ kattabbaṃ .
Anuppannānaṃ bhogānaṃ uppādanaṃ , uppannānaṃ paripālanaṃ , paribhogañca kareyya , aññamaññaṃ , avirodhena , aññamaññaṃ , abādhanena , tivaggatthaṃ anuyuñjeyyāti adhippāyo
M2.279 .Ayañca nayo yesaṃ sammāpaṭipattiavirodhena tivaggatthassa vasena vattati bimbisāramahārājādīnaṃ viya , tesaṃ vasena vutto .
Na yesaṃ kesañci vasenāti daṭṭhabbaṃ .
Atho sīdati saññuttan ti yadi idhaloke supasaṃhitaṃ diṭṭhadhammikaṃ atthaṃ pariggahetvā ṭhitaṃ .
Vajje kiccaṃ niratthakan ti samparāyikattharahitaṃ anatthupasaṃhitaṃ kiccaṃ sacepi vissajjeyya pariccajeyya .
Na taṃ kiccanti maññitvā , appamatto vicakkhaṇoti satiavippavāsena appamatto vicāraṇapaññāsambhavena vicakkhaṇo anatthupasaṃhitaṃ , taṃ kiccaṃ mayā na kātabbanti maññitvā vivajjeyya .
Vivajjetvā pana yañca atthena saññuttaṃ , yā ca dhammagatā rati .
Taṃ samādāya vattethāti yaṃkiñci diṭṭhadhammikasamparāyikappabhedena atthena
P3.25 hitena saṃyuttaṃ tadubhayahitāvahaṃ , yā ca adhikusaladhammagatā samathavipassanāsahitā rati , tadubhayaṃ sammā ādiyitvā pariggahaṃ katvā vatteyya .‘‘ Sabbaṃ ratiṃ dhammarati jinātī ’’ ti ( dha . pa .354) vacanato sā hi ekaṃsena uttamatthassa pāpanato uttamā rati nāma .
Yaṃ pana kāmaratisaṃyuttaṃ kiccaṃ niratthakanti vuttaṃ , tassā anatthupasaṃhitabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ uccāvacehī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha uccāvacehīti mahantehi ceva khuddakehi ca .
Upāyehīti nayehi .
Paresamabhijigīsatīti paresaṃ santakaṃ āharituṃ icchati , pare vā sabbathā hāpeti , jināpeti paraṃ hantvā , vadhitvā atha socayitvā , ālopati sāhasā yo paresaṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yo puggalo kāmahetu pare hananto , ghātento , socento sandhicchedasandhiruhanapasayhāvahārādīhi nānupāyehi paresaṃ santakaṃ harituṃ vāyamanto sāhasākāraṃ karoti , ālopati , jigīsati sāpateyyavasena pare hāpeti , tassa taṃ kiccaṃ kāmaratisannissitaṃ anatthupasaṃhitaṃ ekantanihīnanti .
Etena tappaṭipakkhato dhammagatāya ratiyā ekaṃsato uttamabhāvaṃyeva vibhāveti .
Idāni
V2.238 yaṃ ‘‘ tesamāvaraṇaṃ kātuṃ yo sakkotī ’’ ti indriyānaṃ āvaraṇaṃ vuttaṃ , taṃ upāyena saha vibhāvento ‘‘ tacchanto āṇiyā āṇiṃM2.280 , nihanti balavā yathā ’’ ti āha .Yathā balavā kāyabalena , ñāṇabalena ca samannāgato tacchako rukkhadaṇḍagataṃ āṇiṃ nīharitukāmo tato balavatiṃ āṇiṃ koṭento tato nīharati , tathā kusalo bhikkhu cakkhādīni indriyāni vipassanābalena nihantukāmo indriyehi eva nihanti .
Katamehi panāti āha ‘‘ saddhan ’’ tiādi .
Tassattho – adhimokkhalakkhaṇaṃ saddhaṃ , paggahalakkhaṇaṃ vīriyaṃ , avikkhepalakkhaṇaṃ samādhiṃ , upaṭṭhānalakkhaṇaṃ satiṃ , dassanalakkhaṇaṃ paññanti imānipi vimuttiparipācakāni pañcindriyāni bhāvento vaḍḍhento etehi pañcahi indriyehi cakkhādīni pañcindriyāni anunayapaṭighādikilesuppattiyā dvārabhāvavihanena hantvā , ariyamaggena tadupanissaye kilese samucchinditvā , tato eva anīgho niddukkho brāhmaṇo anupādisesaparinibbānameva yāti upagacchatīti .
So atthavāti so yathāvutto brāhmaṇo uttamatthena samannāgatattā atthavā , taṃ sampāpake dhamme ṭhitattā dhammaṭṭho .
Sabbena sabbaṃ anavasesena vidhinā anavasesaṃ buddhassa bhagavato vākyabhūtaṃ anusāsaniṃ katvā yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjitvā ṭhito .
Tato eva so naro uttamapuriso nibbānasukhañca edhati , brūheti , vaḍḍhetīti .
Evaṃ
P3.26 therena attano cintitākāravibhāvanāvasena paṭipattiyā pakāsitattā idameva cassa aññābyākaraṇaṃ daṭṭhabbaṃ .Pārāpariyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .