Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

6. Nadīkassapattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Nadīkassapattheragāthāvaṇṇanā

AtthāyaM2.52 vata metiādikā āyasmato nadīkassapattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinanto padumuttarassa bhagavato kāleP2.143 kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso attanā ropitassa ambarukkhassa paṭhamuppannaṃ manosilāvaṇṇaṃ ekaṃ ambaphalaṃ adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule uruvelakassapassa bhātā hutvā nibbatto .
Vayappatto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ anicchanto tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā tīhi tāpasasatehi saddhiṃ nerañjarāya nadiyā tīre assamaṃ māpetvā viharati .
Nadītīre vasanato hissa kassapagottatāya ca nadīkassapoti samaññā ahosi .
Tassa bhagavā saparisassa ehibhikkhubhāvena upasampadaṃ adāsi .
Taṃ sabbaṃ khandhake ( mahāva .36-39) āgatameva .
So bhagavato ādittapariyāyadesanāya ( mahāva .54; saṃ . ni .4.28) arahatte patiṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.44.81-87)–
‘‘ Padumuttarabuddhassa , lokajeṭṭhassa tādino ;
Piṇḍāya vicarantassa , dhārato uttamaṃ yasaṃ .
‘‘ AggaphalaṃV2.46 gahetvāna , vippasannena cetasā ;
Dakkhiṇeyyassa vīrassa , adāsiṃ satthuno ahaṃ .
‘‘ Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ , hitvā jayaparājayaṃ .
‘‘ Satasahassito kappe , yaṃ dānamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , aggadānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahatte pana patiṭṭhito aparabhāge attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā diṭṭhisamugghātakittanamukhena aññaṃ byākaronto –
340.
‘‘ AtthāyaM2.53 vata me buddho , nadiṃ nerañjaraṃ agā ;
Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna , micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ .
341.
‘‘ Yajiṃ uccāvace yaññe , aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ ;
Esā suddhīti maññanto , andhabhūto puthujjano .
342.
‘‘ Diṭṭhigahanapakkhando , parāmāsena mohito ;
Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ , andhabhūto aviddasu .
343.
‘‘ Micchādiṭṭhi pahīnā me , bhavā sabbe vidālitā ;
Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ , namassāmi tathāgataṃ .
344.
‘‘ Mohā sabbe pahīnā me , bhavataṇhā padālitā ;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro , natthi dāni punabbhavo ’’ ti .
–
Imā pañca gāthā abhāsi .
Tattha atthāya vata meti mayhaṃ atthāya vata hitāya vata .
Buddhoti sabbaññubuddho .
Nadiṃ nerañjaraṃ agāti nerañjarāsaṅkhātaṃ nadiṃ agañchi , tassā nadiyā tīre ca mama bhātu uruvelakassapassa assamaṃ upagatoti adhippāyo .
Idāni yathāvuttamatthaṃ vivarituṃ ‘‘ yassāhan ’’ tiādi vuttaṃ .
Yassāti yassa buddhassa bhagavato .
Dhammaṃ sutvānāti catusaccapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ sutvā , sotadvārānusārena upalabhitvā .
Micchādiṭṭhiṃ vivajjayin tiP2.144 ‘‘ yaññādīhi suddhi hotī ’’ tiādinayappavattaṃ viparītadassanaṃ pajahiṃ .
MicchādiṭṭhiṃV2.47 vivajjayinti vuttamevatthaṃ vitthāretvā dassetuṃ ‘‘ yajin ’’ tiādimāha .
Tattha yajiṃ uccāvace yaññeti pākaṭayaññe somayāgavājapeyyādike nānāvidhe yaññe yajiṃ .
Aggihuttaṃ juhiṃ ahan ti tesaṃ yaññānaṃ yajanavasena āhutiṃ paggaṇhanto aggiṃ paricariṃ .
Esā suddhīti maññantoti esā yaññakiriyā aggipāricariyā suddhihetubhāvato suddhi ‘‘ evaṃ me saṃsārasuddhi hotī ’’ ti maññamāno .
Andhabhūto puthujjanoti paññācakkhuvekallena avijjandhatāya andhabhūto puthujjano hutvā vanagahanapabbatagahanādīni viya duratikkamanaṭṭhena diṭṭhiyeva gahanaṃ diṭṭhigahanaṃM2.54 , taṃ pakkhando anupaviṭṭhoti diṭṭhigahanapakkhando .
Parāmāsenāti dhammasabhāvaṃ atikkamitvā ‘‘ idameva saccan ’’ ti parāmasanato parāmāsasaṅkhātena micchābhinivesena .
Mohitoti mūḷhabhāvaṃ pāpito .
Asuddhiṃ maññisaṃ suddhin ti asuddhiṃ maggaṃ ‘‘ suddhiṃ maggan ’’ ti maññisaṃ maññiṃ .
Tattha kāraṇamāha ‘‘ andhabhūto aviddasū ’’ ti .
Yasmā avijjāya andhabhūto , tato eva dhammādhammaṃ yuttāyuttañca avidvā , tasmā tathā maññinti attho .
Micchādiṭṭhi pahīnā meti evaṃbhūtassa pana satthu sammukhā catusaccagabbhaṃ dhammakathaṃ sutvā yoniso paṭipajjantassa ariyamaggasammādiṭṭhiyā sabbāpi micchādiṭṭhi samucchedappahānavasena mayhaṃ pahīnā .
Bhavāti kāmabhavādayo sabbepi bhavā ariyamaggasatthena vidālitā viddhaṃsitā .
Juhāmi dakkhiṇeyyaggin ti āhavanīyādike aggī chaḍḍetvā sadevakassa lokassa aggadakkhiṇeyyatāya sabbassa ca pāpassa dahanato dakkhiṇeyyaggiṃ sammāsambuddhaṃ juhāmi paricarāmi .
Tayidaṃ mayhaṃ dakkhiṇeyyaggiparicaraṇaṃ dadhinavanītamathitasappiādinirapekkhaṃ satthu namassanamevāti āha ‘‘ namassāmi tathāgatan ’’ ti .
Atha vā juhāmi dakkhiṇeyyaggin ti dāyakānaṃ dakkhiṇāya mahapphalabhāvakaraṇena pāpassa ca dahanena dakkhiṇeyyaggibhūtaṃ attānaṃ juhāmi paricarāmi tathā katvā paricarāmi , tathā katvā pariharāmi .
Pubbe aggidevaṃ namassāmi , idāni pana namassāmi tathāgatanti .
Mohā sabbe pahīnā meti dukkhe aññāṇādibhedā sabbe mohā mayhaṃ pahīnā samucchinnā , tato eva ‘‘ bhavataṇhā padālitā .
Vikkhīṇo jātisaṃsāro , natthi dāni punabbhavo ’’ ti tīsu padesu me-saddo ānetvā yojetabbo .
Nadīkassapattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .