Kammapathasaṃsandanakathāvaṇṇanā
Tathāti kammapathappattānaṃ .
Kecīti dhammasirittheraṃ sandhāyāha .
So hi kammapathappattānameva dussīlyādīnaṃ susīlyādīnañca kammapathehi atthato nānattābhāvadassanaṃ , tesaṃ vā phassadvārādīhi avirodhabhāvena dīpanaṃ kammapathasaṃsandananti vadati .
Kammapathatā natthīti etena yathāvuttānaṃ asaṃvarasaṃvarānaṃ
M0.91 tesaṃ vāde kammapathasaṃsandane asaṅgahitataṃ dasseti .Ye pana saṅgahaṃ labhanti , tesaṃ gahaṇe payojanābhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ tividha … pe … dassanenā ’’ ti vuttaṃ .
Evaṃ purimapakkhe saṅkhepato dosaṃ vatvā dutiyapakkhepi vattuṃ ‘‘ na ca duccaritānan ’’ tiādimāha .
Tena ye duccaritasucaritaasaṃvarasaṃvarā anucarīyanti , tesaṃ kāyakammāditā vidhīyatīti dasseti .
‘‘ Pañcaphassadvāravasena uppanno asaṃvaro akusalaṃ manokammameva hotī ’’ tiādinā hi vuttanti .
Yadi cātiādinā anavasesapariyādānābhāvamāha .
Uppatti na vattabbāti kammapatha … pe … vadantehi ‘‘ manokammaṃ chaphassadvāravasena uppajjatī ’’ ti na vattabbanti attho .
Atha vā yadi kammapathappattāneva dussīlyādīni kāyakammādināmehi aṭṭhakathāyaṃ vuttānīti evaṃ vadantehi aṭṭhakathācariyehi manokammassa chaphassadvāravasena uppatti na vattabbāti attho .
Taṃtaṃkammabhāvassa vuttattāti ‘‘ tividhaṃ kāyaduccaritaṃ akusalaṃ kāyakammameva hotī ’’ tiādiṃ ( vibha .913) sandhāyāha .
Kammantarampi taṃdvārikakammameva siyāti pāṇātipātādikassa vacīkammādibhāvamāsaṅkati .
Tasmāti yasmā kesañci asaṃvarānaṃ saṃvarānañca kammapathatā natthi , kāyaduccaritādīnañca kammapathehi nānattābhāvadassanena payojanaṃ natthi , na ca duccaritādīnaṃ phassadvārānaṃ vasena uppatti
V0.85 dīpitā , na cāyaṃ vidhi niravasesasaṅgāhikā , kammānañca saṅkaro āpajjati , aṭṭhakathāyañca pubbāparavirodho , tasmāti attho .Samānanāmatā kāyakammāditā .
Sāmaññanāmāvijahanaṃ kāyakammādibhāvāvijahanaṃ .
Ubhayesan ti kammapathākammapathānaṃ .
Uppattipariyāyavacanābhāvatoti etena phassadvāraasaṃvaradvārādīnaṃ taṃdvārikakammānañca atthato nānattābhāvepi tathā tathā pavattadesanāvasena te vicāritāti dasseti .
‘‘ Akusalaṃ kāyakammaṃ pañcaphassadvāravasena na uppajjatī ’’ tiādiko dutiyavinicchayo .
Kāye vācāya ca … pe … siddhitoti etena copanappattaṃ akusalaṃ manokammaṃ copanaṃ appattato visesetvā dassetuṃ ‘‘ kāyavacīkamman ’’ ti vuttaṃ , na pana kāyavacīkammabhāvatoti dasseti .
Tena kāyavacīgahaṇaṃ yathāvuttacopanappattaṃ eva vibhāvetīti daṭṭhabbaṃ .
Tenevāha –
‘‘ copanappattaṃ akusalaṃ kāyadvāre vacīdvāre ca manokammaṃ hotī ’’ ti .
Taṃ -sadde
M0.92 vutte yaṃ -saddo abyabhicāritasambandhatāya vuttoyeva hotīti katvā ‘‘ yaṃ uppajjatī ’’ ti vuttaṃ .Uppādamattaparicchinnenāti chaphassadvārikakammenāti attho .
Matta -saddena visesanivattiatthena manokammatāvisesaṃ nivatteti .
Niyamassa eva -saddassa akatattā ‘‘ kāyavacīkammameva hotī ’’ ti avuttattā .
Idāni niyamākaraṇena laddhaguṇaṃ dassento ‘‘ na pana sabbampī ’’ tiādimāha .
‘‘ Niyamassa akatattā ’’ tiādi purimanayoti adhippeto .
Vattuadhippāyānurodhinī saddappavattīti samāsapade ekadesopi ākaḍḍhīyati adhikāravasenāti adhippāyena ‘‘ kamma-saddamattena sambandhaṃ katvā ’’ ti vuttaṃ .
Yaṃ pana vadantītiādinā ettha padakāramatassa ayuttataṃ dasseti .
Tattha cetanāpakkhikānan ti kāyavacīkammabhūtacetanāpakkhikānaṃ .
Satan ti samānānaṃ .
Taṃtaṃdvārakammapathānañcāti idaṃ imassa cittassa kammapathabhāvena pavattaṃ kālaṃ sandhāya vuttaṃ , na sabbadā , kammapathabhāveneva pavattanato .
Ca -saddena vā akammapathasaṅgaho daṭṭhabbo .
Atha vā taṃtaṃdvārā ca taṃtaṃdvārakammapathā ca taṃtaṃdvārakammapathāti ‘‘ taṃtaṃdvārā ’’ ti padena akammapathānaṃ saṃvarānaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .
Tena sabhāvenāti manokammassa dvārabhāvena , na attanoti adhippāyo .
Evamidhāpīti cittajanito cittasampayuttassa kammassa dvārabhāvo cittepi upacaritoti attho .
Vattabbameva natthi anantarapaccayabhūtamanorahitassa cittassa abhāvatoti .
Dvārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Kamābhāvaniyamābhāve
V0.86 sabbārammaṇatādīti ādi -saddena saṅgaṇhāti .Na hi … pe … atthīti padhāne asambhavato appadhānaṃ adhikarīyatīti dasseti .