Noupādābhājanīyakathāvaṇṇanā
646.‘‘ Ekaṃ
M0.167 mahābhūtaṃ paṭicca tayo mahābhūtā tayo mahābhūte paṭicca ekaṃ mahābhūtan ’’ tiādivacanato ( paṭṭhā .1.1.53) ekaṃ mahābhūtaṃ avasesamahābhūte nissayati , tehi upādārūpena ca nissīyatīti āha ‘‘ nissayati ca nissīyati cā ’’ ti . 647. Mahābhūtānaṃ
V0.158 aññamaññāvijahanato ekasmimpi kalāpe anekaṃ phoṭṭhabbaṃ atthīti phoṭṭhabbasabhāvesuyeva anekesupi ārammaṇesu āpāthagatesu ābhogādivasena ekaṃyeva viññāṇuppattihetu hotīti ayaṃ vicāro dassito .Itaresupi pana yathāyogaṃ dassetabbo .
Tattha rasārammaṇaṃ tāva indriyanissayaṃ allīyitvā viññāṇuppattihetubhāvato satipi anekesaṃ rasānaṃ āpāthagamane ekasmiṃ khaṇe ekappakāraṃyeva yathāvuttanayena jivhāviññāṇuppattihetu hoti , tathā gandhārammaṇaṃ .
Rūpasaddārammaṇāni pana indriyanissayaṃ asampatvāva viññāṇuppattihetubhāvato yogyadese avaṭṭhitāni yattakāni sahakārīpaccayantaragataṃ upakāraṃ labhanti , tattakāni ekasmiṃ khaṇe ekajjhaṃ ārammaṇaṃ na hontīti na vattabbāni .
Tathā hi saddo nigghosādiko anekakalāpagato tathā vaṇṇopi sivikubbahananiyāmena ekajjhaṃ ārammaṇaṃ hotīti .
Etthāpi ca ābhujitavasena ārammaṇādhimattatāvasena anekakalāpasannipātepi katthaci viññāṇuppatti hotiyeva .
Pasādādhimattatā pittādivibandhābhāvena pasādassa tikkhatā .
Kathaṃ pana cittassāti cittasāmaññato ekattanayavasena pucchati .
651. Tādisāyāti yā pacurajanassa atthītipi na gahitā .
Santī samānā .
Evan ti yathāsasambhārudakaṃ sasambhārapathaviyā ābandhakaṃ , evaṃ paramatthudakaṃ paramatthapathaviyāti dasseti .
Tadanurūpapaccayehīti attano ābandhanānuguṇehi ābandhiyamānehi sandhāraṇādikiccehi purimehi ca pathavīādīhi .
Aphusitvā patiṭṭhā hoti , aphusitvā ābandhatīti iminā phusitabbaphusanakabhāvo āpodhātuyaṃ natthīti phoṭṭhabbavasena ubhayadhammataṃ āha .
Aññamaññaṃ nissayatā aññamaññanissayatā .
Atha vā
M0.168 aññamaññatā ca nissayatā ca aññamaññanissayatā .Yadi phoṭṭhabbāphoṭṭhabbadhātūnaṃ phoṭṭhabbabhāvena vinā aññamaññanissayatā , pathavīādīnaṃ kakkhaḷādisabhāvo eva phoṭṭhabbabhāvoti tabbirahena kathaṃ tesaṃ āpodhātuyā nissayādibhāvoti āha ‘‘ avinibbhogavuttīsū ’’ tiādi .
Aññamaññapaccayabhūtesūti etena upādārūpaṃ nivatteti .
Atha vā pubbe aṭṭhakathādhippāye ṭhatvā phoṭṭhabbāphoṭṭhabbadhātūnaṃ visiṭṭhaṃ aññamaññanissayataṃ vatvā idāni attano adhippāye ṭhatvā avisesena taṃ dassento āha ‘‘ avinibbhogavuttīsū ’’ tiādi .
Taṃyeva avisiṭṭhaṃ aññamaññanissayataṃ daḷhaṃ katvā dassento ‘‘ nāpi sahajātesū ’’ tiādimāha .
Tattha aphusanaṃ tāva ekakalāpagatattā na vicāretabbaṃ , phusanaṃ pana kathanti ?
Ekakalāpagatattā eva .
Visuṃ siddhānaṃyeva hi visayamahābhūtānaṃ kāyappasādanissayabhūtesu phusanaṃ dissati .
Jhāyatīti
V0.159 paripaccati .Na uṇhā hutvāti etassa uṇhasabhāvā hutvāti ayamatthoti katvā ‘‘ tejosabhāvataṃyeva paṭikkhipatī ’’ ti vuttaṃ .
Uṇhapaṭipakkhattā sītassa uṇhatāya paṭikkhepe sītatāsaṅkā siyāti āha ‘‘ na sītattaṃ anujānātī ’’ ti .
Tejosabhāgataṃyeva vā sītatāyapi dassetuṃ ‘‘ na sītattaṃ anujānātī ’’ ti vuttaṃ .
Tenevāha ‘‘ tejo eva hi sītan ’’ ti .
Mande hi uṇhabhāve sītabuddhīti tejo eva hi sītaṃ .
Kathaṃ panetaṃ viññāyatīti ?
Sītabuddhiyā avavatthitabhāvato pārāpāraṃ viya .
Tathā hi ātape ṭhatvā chāyaṃ paviṭṭhānaṃ sītabuddhi hoti , tattheva pathavīgabbhato niggatānaṃ uṇhabuddhīti .
Yadi tejoyeva sītaṃ , uṇhabhāvena saddhiṃ sītabhāvopi ekasmiṃ kalāpe upalabbheyyāti āha ‘‘ sītuṇhānañcā ’’ tiādi .
Uṇhasītakalāpesu sītuṇhānaṃ appavatti .
Dvinnaṃ … pe … yujjati , na āpodhātuvāyodhātūnaṃ sītabhāveti adhippāyo .
Āpodhātuyā hi vāyodhātuyā sītabhāve uṇhabhāvena saddhiṃ ekasmiṃ kalāpe sītabhāvo labbheyya , na pana labbhati .
Na cettha āpodhātuadhike vāyodhātuadhike vā kalāpe sītabhāvoti sakkā viññātuṃ tādisepi katthaci kalāpe alabbhamānattā sītabhāvassāti .
Kharatādisabhāvādhikassa bhūtasaṅghātassa davatādisabhāvādhikatāpatti bhāvaññathattaṃ .
Taṃ pana yathā hoti , taṃ dassetuṃ ‘‘ pacca … pe … ppattī ’’ ti āha .
652. Ekantanacittasamuṭṭhānādīti
M0.169 ādi -saddena ekantaanupādinnupādāniyādiṃ saṅgaṇhāti .Purimānampīti ‘‘ yaṃ vā panaññampī ’’ ti etasmā vacanato purimānaṃ anupādinnānaṃ saddāyatanakāyaviññattiādīnaṃ nacittasamuṭṭhānānañca cakkhāyatanasotāyatanādīnaṃ .
Nakammassakatattābhāvādikan ti nakammassakatattābhāvaṃ nacittasamuṭṭhānabhāvanti evamādikaṃ .
Ekantākammajādīsūti ādi -saddena ekantācittajaṃ gayhati .
Tā jaratāaniccatā .
Anekantesu na gahitāti ekantato akammajesu saddāyatanādīsu acittajesu ca cakkhāyatanādīsu gahetvā catusamuṭṭhānikattā anekantesu rūpāyatanādīsu na gahitāti attho .
666. Anipphannattāti aññaṃ anapekkhitvā sabhāvato asiddhattaṃ .
Tassāti viññattidvayassa .
Noupādābhājanīyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Dukaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .