Issues
Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā

Aṭṭhamahāvipākacittavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Aṭṭhamahāvipākacittavaṇṇanā

498. Vipākadhammānaṃ kammadvāraṃ vuttaṃ dvārakathāyaṃ ‘‘ tebhūmakakusalākusalo ekūnatiṃsavidho mano ’’ ti ( dha . sa . aṭṭha . manokammadvārakathā ).
Payogenāti attanā parehi vā katena ussāhanapayogena .
Kusalākusalāni viya yesaṃ taṃ tadārammaṇaṃ anubandhabhūtaṃ .
Paṭhamapañcamacittānaṃ aññamaññabalavadubbalabhāvavicārena dutiyachaṭṭhādīnampi so vicārito hotīti ‘‘ etesu balavaṃ dubbalañca vicāretun ’’ ti vuttaṃ .
Yathā sāliādīnaṃ thaddhamudubhūmivasena tiṇādīnaṃM0.135 anīharaṇanīharaṇavasena utuādiavasesapaccayānaṃ vipattisampattivasena ca phalavisesayogo , evaṃ kammassa sugatiduggativasena avisuddhavisuddhapayogavasena upapattiyā vipattisampattivasenaV0.128 ca visiṭṭhaphalatāya pariṇamanaṃ , evameva gimhavassakālādīsu bījānaṃ phalavisesayogo viya taṃtaṃkālavisesena kammassa phalavisesayogo hotīti āha ‘‘ kālavasena pariṇamatī ’’ ti .
Sukkasoṇitapaccayānan ti kammavisesaparibhāvitasantānuppannatāya sukkasoṇitānaṃ āyuvisesahetubhāvamāha sukkasoṇitavasenapi vaṇṇādivisesadassanato , yena ‘‘ pitūnaṃ ākāraṃ putto anuvidahatī ’’ ti vuccati .
Taṃmūlakānan ti appāyukasaṃvattaniyakammamūlakānaṃ .
Āhārādīti ādi -saddena visamūpakkamādayo pariggaṇhāti .