Arūpāvacarakusalakathāvaṇṇanā
265. Rūpanimittan ti rūpahetu rūpādhikaraṇaṃ .
Rūpārūpanimittesūti rūpadhammesu ca pathavīkasiṇādinimittesu ca .
Tadārammaṇajjhānesūti ettha taṃ -saddena rūpanimittaṃ paccāmasati rūpampi
V0.110 vā rūpadhammārammaṇānampi rūpāvacarajjhānānaṃ sambhavato .Rūpādīsūti rūpārūpanimittatadārammaṇajjhānesu rūpapaṭibaddhadhammesu ca .
Anāvajjitukāmatādināti ādi -saddena asamāpajjitukāmatādiṃ saṅgaṇhāti .
Cutito uddhaṃ uppattirahānaṃ … pe … anuppattidhammatāpādanena samatikkamoti etena samatikkamitabbattena rūpāvacarakusalānaṃ rūpāvacaravipākakiriyehi visesābhāvaṃ dasseti anadhigatabhāvato .
Yesañhi rūpasaññādīnaṃ arūpabhāvanāya samatikkamādiko labbhati , te dassetuṃ ‘‘ arūpabhāvanāya abhāve cutito uddhaṃ uppattirahānan ’’ ti vuttanti .
Yāti ekantarūpanissitā avasiṭṭhaparittavipākasaññādayo .
Āneñjasantasamāpattisukhānubhavanabhavavisesūpapajjanādayo āruppasamāpattīnaṃ atthāti āha ‘‘ rūpasaññā … pe … na attho ’’ ti .
Idha ugghāṭitakasiṇavasena parittānantatā hoti nippariyāyadesanattāti adhippāyo .
Yadi evaṃ parittakasiṇugghāṭite kathamākāsānañcāyatanavacananti ?
Tatthāpi anantapharaṇasabbhāvato .
Tenevāha ‘‘ anantapharaṇatāsabbhāve ’’ ti .
Yadi sabbattha anantapharaṇatā atthi , atha kasmā ‘‘ ananto ākāso ’’ ti na vuttanti āha ‘‘ samayavavatthāpanā ’’ tiādi .
Tattha paṭipattīti jhānabhāvanākāramāha .
266. Ugghāṭabhāvo ugghāṭimaṃ .
Yathā pākimaṃ .
268. Ākāse
M0.117 pavattitaviññāṇātikkamato tatiyāti paduddhāraṃ katvā yuttito āgamato ca tadatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ tadatikkamato hī ’’ tiādimāha .Āruppasamāpattīnaṃ ārammaṇātikkamena pattabbattā visesato ārammaṇe dosadassanaṃ tadeva atikkamitabbanti ayaṃ yutti , ārammaṇe pana atikkante tadārammaṇaṃ jhānampi atikkantameva hoti .
Bhāvanāya ārammaṇassa vigamanaṃ apanayanaṃ vibhāvanā .
Pāḷiyan ti vibhaṅge .
Nanu ca pāḷiyaṃ ‘‘ taññeva viññāṇan ’’ ti avisesena vuttaṃ ‘‘ na ākāsānañcāyatanaviññāṇan ’’ ti .
‘‘ Na taññevaviññāṇanti visesavacanena ayamattho siddho ’’ ti dassento ‘‘ viññāṇañcāyatanan ’’ tiādimāha .
Arūpāvacarakusalakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .