Mūlarāsivaṇṇanā
Evañhi upamāya sametīti yathā asucimhi patitapurisassa satipi kāyena allīyane bhāvo anallīno , evaṃ alobhopi ārammaṇakaraṇavasena gahitepi ārammaṇe alaggabhāvena anallīnabhāvo anallīnākāro eva pavattati .
Evaṃsabhāvo hi so dhammoti .
Kiñci dussīlyaṃ dosasamuṭṭhānaṃ sabbampi dussīlyaṃ dosūpanissayanti ‘‘ dosasamuṭṭhānataṃ dosūpanissayatañcā ’’ ti vuttaṃ .
Tena adoso dosasseva ujuvipaccanīko , taṃmukhena dussīlyassāti dasseti .
Tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena … pe … āsevanaṭṭhena bhāvanāti yo so ekattupagato
V0.92 paṭhamajjhānādiappanācittuppādo āsannūpacārāhitaviseso nīvaraṇādiparipanthavisuddhiyā visuddho , tadāvaraṇavisayavirahena ca samappavattaappanāsamādhisaṅkhātaṃ majjhimaṃ samathanimittaṃ paṭipanno , evaṃ paṭipannattā eva tatthupagamanena tattha ca pakkhando , visodhetabbassa vikkhepassa kilesasaṃsaggassa ca abhāvato visodhanasamādhānaekattupaṭṭhānabyāpāravirahena visuddhisamathapaṭipattiekattupaṭṭhānākāre ajjhupekkhanto abhibyattarūpāya sahajātatatramajjhattupekkhāya kiccavasena upekkhānubrūhito , tasmiṃyeva jātā samādhipaññāsaṅkhātā yuganaddhadhammā .Te yathā aññaṃ anativattamānā hutvā pavattanti , evaṃ bhāvanā brūhanā .
Tathā yāni tattha saddhādīni indriyāni nānākilesehi vimuttattā vimuttirasena ekarasāni hutvā pavattāni .
Yañca tattha tadupagaṃ , tesaṃ anativattanaekarasabhāvānaṃ anucchavikaṃ vīriyaṃ vāhīyati pavattīyati , yā cassa tasmiṃ khaṇe pavattā paguṇabalavabhāvāpattisaṅkhātā āsevanā .
Sabbesaṃ etesaṃ ākārānaṃ bhāvanā uppādanā vaḍḍhanā , ayaṃ tattha jātānaṃ … pe … āsevanaṭṭhena bhāvanā nāma .
Yasmā
M0.99 panāyaṃ bhāvanākāro ‘‘ paṭhamassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādī ’’ tiādināpi ( paṭi . ma .1.158) pāḷiyaṃ āgato eva , ñāṇena ca saṃkilesavodānesu taṃ taṃ ādīnavaṃ ānisaṃsañca disvā tathā tathā nipphādetabbo , tasmā ‘‘ evaṃ vuttāya paññāsādhanāya bhāvanāyā ’’ ti vuttaṃ .Appavattīti yasmiṃ dhamme sati yathāvuttā bhāvanā nappavattati , so dhammo paṭipakkhabhāvanāparāmasanena abhāvanāti vuttoti adhippāyo .
Na hi abhāvamattassa amoho paṭipakkhoti yujjatīti .
Tappaṭipakkhabhūtā akusalā kāmacchandādayo daṭṭhabbā .
Pamādaviseso vā abhāvanā .
So hi ‘‘ kusalānaṃ vā dhammānaṃ anāsevanā abhāvanā abahulīkamman ’’ tiādinā niddiṭṭhoti .
Ekantena alabbhaneyyadassanatthaṃ ‘‘ jarādhammo ’’ ti vuttaṃ .
Tathā hi pāḷiyaṃ ‘‘ jātidhammānaṃ , bhikkhave , sattānaṃ evaṃ icchā uppajjatī ’’ tiādinā ( ma . ni .3.373) icchitālābho vibhatto .
Alobhānubhāvena kāyānupassanāya , amohānubhāvena cittadhammānupassanāya siddhi pākaṭāyevāti apākaṭaṃ adosānubhāvena vedanānupassanāsiddhiṃ vibhāvento ‘‘ sukhavipariṇāme ’’ tiādimāha .
Ayañca yojanā alobhādīnaṃ visesapaccayataṃ sandhāya katā , avisesena
V0.93 pana sabbe sabbesaṃ paccayā .Sabhāvato saṅkappato ca uppannassa dukkhassa asahanavaseneva uppajjatīti doso taṃdassanassa āsannapaṭipakkho , na rāgo viya dūrapaṭipakkho .