2. Dutiyavaggo

1. Sattajaṭilasuttaṃ

122. EkaṃT1.113 samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde .

Tena kho pana samayena bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito bahidvārakoṭṭhake nisinno hoti .

AthaV1.95 kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

TenaP1.78 kho pana samayena satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā parūḷhakacchanakhalomā khārivividhamādāya [ khārividhaṃ ādāya ( pī .) dī . ni .1.280 tadaṭṭhakathāpi oloketabbā ] bhagavato avidūre atikkamanti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃM1.78 pathaviyaṃ nihantvā yena te satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāvesi –

‘‘ rājāhaṃ , bhante , pasenadi kosalo … pe … rājāhaṃ , bhante , pasenadi kosalo ’’ ti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo acirapakkantesu tesuT1.114 sattasu ca jaṭilesu sattasu ca nigaṇṭhesu sattasu ca acelakesu sattasu ca ekasāṭakesu sattasu ca paribbājakesu yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ ye te , bhante , loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ete tesaṃ aññatarā ’’ ti .

‘‘ Dujjānaṃ kho etaṃ , mahārāja , tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena –

‘ ime vā arahanto , ime vā arahattamaggaṃ samāpannā ’’’ ti .

‘‘ Saṃvāsena kho , mahārāja , sīlaṃ veditabbaṃ .

Tañca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , no amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññena .

Saṃvohārena kho , mahārāja , soceyyaṃ veditabbaṃ .

Tañca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , no amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññena .

Āpadāsu kho , mahārāja , thāmo veditabbo .

So ca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , no amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññena .

SākacchāyaP1.79 , kho , mahārāja , paññā veditabbā .

Sā ca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , noT1.115 amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññenā ’’ ti .

‘‘ AcchariyaṃV1.96 , bhante , abbhutaṃ bhante !

Yāva subhāsitamidaṃ , bhante , bhagavatā –

‘ dujjānaṃ kho etaṃ , mahārāja , tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto , ime vā arahattamaggaṃ samāpannā ’ ti .

Saṃvāsena kho , mahārāja , sīlaṃ veditabbaṃ .

Tañca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , no amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññena .

Saṃvohārena kho mahārājaM1.79 , soceyyaṃ veditabbaṃ .

Tañca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , no amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññena .

Āpadāsu kho , mahārāja , thāmo veditabbo .

So ca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , no amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññena .

Sākacchāya kho , mahārāja , paññā veditabbā .

Sā ca kho dīghena addhunā , na ittaraṃ ;

manasikarotā , no amanasikarotā ;

paññavatā , no duppaññenā ’’ ti .

‘‘ Ete , bhante , mama purisā carā ocarakā janapadaṃ ocaritvā āgacchanti .

Tehi paṭhamaṃ ociṇṇaṃ ahaṃ pacchā osāpayissāmi [ oyāyissāmi ( sī .), ohayissāmi ( syā . kaṃ .)].

Idāni te , bhante , taṃ rajojallaṃ pavāhetvā sunhātā suvilittā kappitakesamassū odātavatthā [ odātavatthavasanā ( sī .)] pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāressantī ’’ ti .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

‘‘ Na vaṇṇarūpena naro sujāno ,

Na vissase ittaradassanena ;

Susaññatānañhi viyañjanena ,

Asaññatā lokamimaṃ caranti .

‘‘ Patirūpako mattikākuṇḍalova ,

Lohaḍḍhamāsova suvaṇṇachanno ;

CarantiT1.116 loke [ eke ( sī . pī .)] parivārachannā ,

Anto asuddhā bahi sobhamānā ’’ ti .

2. Pañcarājasuttaṃ

123. SāvatthinidānaṃV1.97 .

Tena kho pana samayena pañcannaṃ rājūnaṃ pasenadipamukhānaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi –

‘‘ kiṃ nu kho kāmānaṃ aggan ’’ ti ?

Tatrekacce [ tatreke ( sī . pī .)] evamāhaṃsu –

‘‘ rūpā kāmānaṃ aggan ’’ ti .

Ekacce evamāhaṃsuM1.80 –

‘‘ saddā kāmānaṃ aggan ’’ ti .

Ekacce evamāhaṃsu –

‘‘ gandhā kāmānaṃ aggan ’’ ti .

Ekacce evamāhaṃsu –

‘‘ rasā kāmānaṃ aggan ’’ ti .

Ekacce evamāhaṃsuP1.80 –

‘‘ phoṭṭhabbā kāmānaṃ aggan ’’ ti .

Yato kho te rājāno nāsakkhiṃsu aññamaññaṃ saññāpetuṃ .

Atha kho rājā pasenadi kosalo te rājāno etadavoca –

‘‘ āyāma , mārisā , yena bhagavā tenupasaṅkamissāma ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etamatthaṃ paṭipucchissāma .

Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā ’’ ti [ dhāreyyāmāti ( sī . syā . kaṃ . pī .)].

‘‘ Evaṃ , mārisā ’’ ti kho te rājāno rañño pasenadissa kosalassa paccassosuṃ .

Atha kho te pañca rājāno pasenadipamukhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavocaT1.117 –

‘‘ idha , bhante , amhākaṃ pañcannaṃ rājūnaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi –

‘ kiṃ nu kho kāmānaṃ aggan ’ ti ?

Ekacce evamāhaṃsu –

‘ rūpā kāmānaṃ aggan ’ ti .

Ekacce evamāhaṃsu –

‘ saddā kāmānaṃ aggan ’ ti .

Ekacce evamāhaṃsu –

‘ gandhā kāmānaṃ aggan ’ ti .

Ekacce evamāhaṃsu –

‘ rasā kāmānaṃ aggan ’ ti .

Ekacce evamāhaṃsu –

‘ phoṭṭhabbā kāmānaṃ aggan ’ ti .

Kiṃ nu kho , bhante , kāmānaṃ aggan ’’ ti ?

‘‘ Manāpapariyantaṃ khvāhaṃ , mahārāja , pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmi .

Teva [ te ca ( sī . pī . ka .), ye ca ( syā . kaṃ .)], mahārāja , rūpā ekaccassa manāpā honti , teva [ te ca ( sī . pī . ka .)] rūpā ekaccassa amanāpā honti .

Yehi ca yo rūpehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo , so tehi rūpehi aññaṃ rūpaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti .

Te tassa rūpā paramā honti .

Te tassa rūpā anuttarā honti .

‘‘ TevaV1.98 , mahārāja , saddā ekaccassa manāpā honti , teva saddā ekaccassa amanāpā honti .

Yehi ca yo saddehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo , so tehi saddehi aññaṃ saddaṃ uttaritaraṃ vāM1.81 paṇītataraṃ vā na pattheti .

Te tassa saddā paramā honti .

Te tassa saddā anuttarā honti .

‘‘ Teva , mahārāja , gandhā ekaccassa manāpā honti , teva gandhā ekaccassa amanāpā honti .

Yehi ca yo gandhehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo , so tehi gandhehi aññaṃ gandhaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti .

Te tassa gandhā paramā honti .

Te tassa gandhā anuttarā honti .

‘‘ Teva , mahārāja , rasā ekaccassa manāpā honti , teva rasā ekaccassa amanāpā honti .

Yehi ca yo rasehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo , so tehi rasehi aññaṃ rasaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti .

Te tassa rasā paramā honti .

Te tassa rasā anuttarā honti .

‘‘ Teva , mahārāja , phoṭṭhabbā ekaccassa manāpā honti , teva phoṭṭhabbā ekaccassa amanāpā honti .

YehiP1.81 ca yo phoṭṭhabbehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo , so tehi phoṭṭhabbehi aññaṃ phoṭṭhabbaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti .

Te tassaT1.118 phoṭṭhabbā paramā honti .

Te tassa phoṭṭhabbā anuttarā hontī ’’ ti .

Tena kho pana samayena candanaṅgaliko upāsako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti .

Atha kho candanaṅgaliko upāsako uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ paṭibhāti maṃ bhagavā , paṭibhāti maṃ sugatā ’’ ti .

‘‘ Paṭibhātu taṃ candanaṅgalikā ’’ ti bhagavā avoca .

Atha kho candanaṅgaliko upāsako bhagavato sammukhā tadanurūpāya gāthāya abhitthavi –

‘‘ PadumaṃV1.99 yathā kokanadaṃ sugandhaṃ ,

Pāto siyā phullamavītagandhaṃ ;

Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ ,

Tapantamādiccamivantalikkhe ’’ ti .

AthaM1.82 kho te pañca rājāno candanaṅgalikaṃ upāsakaṃ pañcahi uttarāsaṅgehi acchādesuṃ .

Atha kho candanaṅgaliko upāsako tehi pañcahi uttarāsaṅgehi bhagavantaṃ acchādesīti .

3. Doṇapākasuttaṃ

124. Sāvatthinidānaṃ .

Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo doṇapākakuraṃ [ doṇapākasudaṃ ( sī .), doṇapākaṃ sudaṃ ( pī .)] bhuñjati .

Atha kho rājā pasenadiT1.119 kosalo bhuttāvī mahassāsī yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhuttāviṃ mahassāsiṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

‘‘ Manujassa sadā satīmato ,

Mattaṃ jānato laddhabhojane ;

Tanukassa [ tanu tassa ( sī . pī .)] bhavanti vedanā ,

Saṇikaṃ jīrati āyupālayan ’’ ti .

TenaP1.82 kho pana samayena sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa piṭṭhito ṭhito hoti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo sudassanaṃ māṇavaṃ āmantesi –

‘‘ ehi tvaṃ , tāta sudassana , bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā mama bhattābhihāre ( bhattābhihāre )[() sī . syā . kaṃ . pī . potthakesu natthi ] bhāsa .

Ahañca te devasikaṃ kahāpaṇasataṃ ( kahāpaṇasataṃ )[() sī . syā . kaṃ . potthakesu natthi ] niccaṃ bhikkhaṃ pavattayissāmī ’’ ti .

‘‘ Evaṃ devā ’’ ti kho sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā rañño pasenadissa kosalassa bhattābhihāre sudaṃ bhāsati –

‘‘ ManujassaV1.100 sadā satīmato ,

Mattaṃ jānato laddhabhojane ;

TanukassaT1.120 bhavanti vedanā ,

Saṇikaṃ jīrati āyupālayan ’’ ti .

AthaM1.83 kho rājā pasenadi kosalo anupubbena nāḷikodanaparamatāya [ nāḷikodanamattāya ( ka .)] saṇṭhāsi .

Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena susallikhitagatto pāṇinā gattāni anumajjanto tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ ubhayena vata maṃ so bhagavā atthena anukampi – diṭṭhadhammikena ceva atthena samparāyikena cā ’’ ti .

4. Paṭhamasaṅgāmasuttaṃ

125. Sāvatthinidānaṃ .

Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi .

Assosi kho rājā pasenadi kosalo –

‘‘ rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī ’’ ti .

AthaP1.83 kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi .

Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ .

Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi .

Parājito ca rājā pasenadi kosalo sakameva [ saṅgāmā ( ka .)] rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsi [ pāyāsi ( sī . pī .)].

AthaT1.121 kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu .

Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘‘ Idha , bhante , rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi .

Assosi kho , bhante , rājā pasenadi kosalo –

‘ rājāV1.101 kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī ’ ti .

Atha kho , bhante , rājā pasenadi kosaloM1.84 caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi .

Atha kho , bhante , rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ .

Tasmiṃ kho pana , bhante , saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi .

Parājito ca , bhante , rājā pasenadi kosalo sakameva rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsī ’’ ti .

‘‘ Rājā , bhikkhave , māgadho ajātasattu vedehiputto pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko ;

rājā ca kho , bhikkhave , pasenadi kosalo kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko .

Ajjeva [ ajjatañca ( sī . pī .), ajjevaṃ ( syā . kaṃ .)], bhikkhaveT1.122 , rājā pasenadi kosalo imaṃ rattiṃ dukkhaṃ seti parājito ’’ ti .

Idamavoca … pe …

‘‘ Jayaṃ veraṃ pasavati , dukkhaṃ seti parājito ;

Upasanto sukhaṃ seti , hitvā jayaparājayan ’’ ti .

5. Dutiyasaṅgāmasuttaṃ

126.[ ettha ‘‘ atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ abbhuyyāsī ’’ ti ādinā pāṭhena bhavitabbaṃ . aṭṭhakathāyaṃ hi ‘‘ abbhuyyāsīti parājaye garahappatto … pe … vuttajayakāraṇaṃ sutvā abhiuyyāsī ’’ ti vuttaṃ ] Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃP1.84 senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi .

Assosi kho rājā pasenadi kosalo –

‘‘ rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī ’’ ti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi .

Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ .

Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi , jīvaggāhañca naṃ aggahesi .

Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi –

‘‘ kiñcāpi kho myāyaṃM1.85 rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati , atha ca pana me bhāgineyyo hoti .

Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃV1.102 assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃT1.123 pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyyan ’’ ti [ ossajjeyyanti ( sī . syā . kaṃ . pī .)].

Atha kho rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajji [ ossaji ( sī .), ossajji ( syā . kaṃ . pī .)].

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu .

Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘‘ IdhaP1.85 , bhante , rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi .

Assosi kho , bhante , rājā pasenadi kosalo –

‘ rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī ’ ti .

Atha kho , bhante , rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi .

Atha kho , bhante , rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ .

Tasmiṃ kho pana , bhante , saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi , jīvaggāhañca naṃ aggahesi .

Atha kho , bhante , rañño pasenadissaT1.124 kosalassa etadahosi –

‘ kiñcāpi kho myāyaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati , atha ca pana me bhāgineyyo hoti .

Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ sabbaṃ rathakāyaṃ sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyyan ’’’ ti .

‘‘ AthaM1.86 kho , bhante , rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvāV1.103 sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjī ’’ ti .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

‘‘ Vilumpateva puriso , yāvassa upakappati ;

Yadā caññe vilumpanti , so vilutto viluppati [ vilumpati ( sī . pī . ka .)].

‘‘ Ṭhānañhi maññati bālo , yāva pāpaṃ na paccati ;

Yadā ca paccati pāpaṃ , atha dukkhaṃ nigacchati .

‘‘ Hantā labhati [ labhati hantā ( sī . syā . kaṃ .)] hantāraṃ , jetāraṃ labhate jayaṃ ;

Akkosako ca akkosaṃ , rosetārañca rosako ;

Atha kammavivaṭṭena , so vilutto viluppatī ’’ ti .

6. Mallikāsuttaṃ

127. SāvatthinidānaṃT1.125P1.86 .

Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Atha kho aññataro puriso yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā rañño pasenadissa kosalassa upakaṇṇake ārocesi –

‘‘ mallikā , deva , devī dhītaraṃ vijātā ’’ ti .

Evaṃ vutte , rājā pasenadi kosalo anattamano ahosi .

Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ anattamanataṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

‘‘ Itthīpi hi ekacciyā , seyyā posa janādhipa ;

Medhāvinī sīlavatī , sassudevā patibbatā .

‘‘ TassāV1.104 yo jāyati poso , sūro hoti disampati ;

Tādisā subhagiyā [ subhariyāputto ( ka .)] putto , rajjampi anusāsatī ’’ ti .

7. Appamādasuttaṃ

128. SāvatthinidānaṃM1.87 .

Ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ atthi nu kho , bhante , eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā ’’ ti ?

‘‘ Atthi kho , mahārāja , eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā ’’ ti .

‘‘ KatamoT1.126 pana , bhante , eko dhammo , yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā ’’ ti ?

‘‘ Appamādo kho , mahārāja , eko dhammo , yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcāti .

Seyyathāpi , mahārāja , yāni kānici jaṅgalānaṃ [ jaṅgamānaṃ ( sī . pī .)] pāṇānaṃ padajātāni , sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti , hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati – yadidaṃ mahantattena ;

evameva kho , mahārāja , appamādo eko dhammo , yo ubhoP1.87 atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā ’’ ti .

Idamavoca … pe …

‘‘ Āyuṃ arogiyaṃ vaṇṇaṃ , saggaṃ uccākulīnataṃ ;

Ratiyo patthayantena , uḷārā aparāparā .

‘‘ Appamādaṃ pasaṃsanti , puññakiriyāsu paṇḍitā ;

Appamatto ubho atthe , adhiggaṇhāti paṇḍito .

‘‘ DiṭṭheV1.105 dhamme ca yo attho , yo cattho samparāyiko ;

Atthābhisamayā dhīro , paṇḍitoti pavuccatī ’’ ti .

8. Kalyāṇamittasuttaṃ

129. Sāvatthinidānaṃ .

Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ idha mayhaṃT1.127 , bhante , rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –

‘ svākkhāto bhagavatā dhammo , so ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa , no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassā ’’’ ti .

‘‘ Evametaṃ , mahārāja , evametaṃ , mahārāja !

SvākkhātoM1.88 , mahārāja , mayā dhammo .

So ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa , no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassāti .

‘‘ Ekamidāhaṃ , mahārāja , samayaṃ sakkesu viharāmi nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo .

Atha kho , mahārāja , ānando bhikkhu yenāhaṃ tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho , mahārāja , ānando bhikkhu maṃ etadavoca –

‘ upaḍḍhamidaṃ , bhante , brahmacariyassa – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā ’’’ ti .

‘‘ Evaṃ vuttāhaṃ , mahārāja , ānandaṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ –

‘ mā hevaṃ , ānanda , mā hevaṃ , ānanda !

Sakalameva hidaṃ , ānanda , brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatāP1.88 kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā .

Kalyāṇamittassetaṃ , ānanda , bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati ’’’.

‘‘ Kathañca , ānanda , bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅkoT1.128 ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti , ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti ?

Idhānanda , bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāvetiV1.106 vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ , sammāsaṅkappaṃ bhāveti … pe … sammāvācaṃ bhāveti … pe … sammākammantaṃ bhāveti … pe … sammāājīvaṃ bhāveti … pe … sammāvāyāmaṃ bhāveti … pe … sammāsatiṃ bhāveti … pe … sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ .

Evaṃ kho , ānanda , bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti , ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti .

Tadamināpetaṃ , ānanda , pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā ’’ ti .

‘‘ Mamañhi , ānanda , kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti , jarādhammā sattā jarāya parimuccanti , byādhidhammā sattā byādhito parimuccanti , maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti .

Iminā kho etaṃ , ānanda , pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃM1.89 brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā ’’ ti .

‘‘ Tasmātiha te , mahārāja , evaṃ sikkhitabbaṃ –

‘ kalyāṇamitto bhavissāmi kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ’ ti .

Evañhi teT1.129 , mahārāja , sikkhitabbaṃ .

‘‘ Kalyāṇamittassa te , mahārāja , kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ayaṃ ekoP1.89 dhammo upanissāya vihātabbo – appamādo kusalesu dhammesu .

‘‘ Appamattassa te , mahārāja , viharato appamādaṃ upanissāya , itthāgārassa anuyantassa evaṃ bhavissati –

‘ rājā kho appamatto viharati , appamādaṃ upanissāya .

Handa , mayampi appamattā viharāma , appamādaṃ upanissāyā ’’’ ti .

‘‘ AppamattassaV1.107 te , mahārāja , viharato appamādaṃ upanissāya , khattiyānampi anuyantānaṃ evaṃ bhavissati –

‘ rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya .

Handa , mayampi appamattā viharāma , appamādaṃ upanissāyā ’’’ ti .

‘‘ Appamattassa te , mahārāja , viharato appamādaṃ upanissāya , balakāyassapi evaṃ bhavissati –

‘ rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya .

Handa , mayampi appamattā viharāma , appamādaṃ upanissāyā ’’’ ti .

‘‘ Appamattassa te , mahārāja , viharato appamādaṃ upanissāya , negamajānapadassapi evaṃ bhavissati –

‘ rājā kho appamatto viharati , appamādaṃ upanissāya .

Handa , mayampi appamattā viharāma , appamādaṃ upanissāyā ’’’ ti ?

‘‘ Appamattassa te , mahārāja , viharato appamādaṃ upanissāya , attāpi gutto rakkhito bhavissati – itthāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissati , kosakoṭṭhāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissatī ’’ ti .

Idamavoca … pe …

‘‘ BhogeT1.130 patthayamānena , uḷāre aparāpare ;

Appamādaṃ pasaṃsanti , puññakiriyāsu paṇḍitā .

‘‘ Appamatto ubho atthe , adhiggaṇhāti paṇḍito ;

DiṭṭheM1.90 dhamme ca yo attho , yo cattho samparāyiko ;

Atthābhisamayā dhīro , paṇḍitoti pavuccatī ’’ ti .

9. Paṭhamaaputtakasuttaṃ

130. Sāvatthinidānaṃ .

Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ handa , kuto nu tvaṃ , mahārāja , āgacchasi divā divassā ’’ ti ?

‘‘ Idha , bhante , sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato .

Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi .

Asīti , bhante , satasahassāni hiraññasseva , ko panaP1.90 vādo rūpiyassaV1.108 !

Tassa kho pana , bhante , seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ .

Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃ .

Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā ’’ ti .

‘‘ Evametaṃ , mahārāja , evametaṃ , mahārāja !

Asappuriso kho , mahārāja , uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti , na mātāpitaro sukheti pīṇeti , na puttadāraṃ sukheti pīṇeti , na dāsakammakaraporiseT1.131 sukheti pīṇeti , na mittāmacce sukheti pīṇeti , na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ .

Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne [ aparibhuñjamāno ( sabbattha )] rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti .

Evaṃsa te [ evaṃ sante ( sī . pī .)], mahārāja , bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti , no paribhogaṃ .

‘‘ Seyyathāpi , mahārāja , amanussaṭṭhāne pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā .

Taṃ jano neva hareyya na piveyya na nahāyeyya na yathāpaccayaṃ vā kareyya .

Evañhi taṃ , mahārāja , udakaṃ sammā aparibhuñjiyamānaṃ [ aparibhuñjamānaṃ ( syā . kaṃ .)] parikkhayaṃ gaccheyyaM1.91 , no paribhogaṃ .

Evameva kho , mahārāja , asappuriso uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti , na mātāpitaro sukheti pīṇeti , na puttadāraṃ sukheti pīṇeti , na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti , na mittāmacce sukheti pīṇeti , na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ .

Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti .

Evaṃsa te [ evaṃ sante ( sī . pī .)], mahārāja , bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti , no paribhogaṃ .

‘‘ Sappuriso ca kho , mahārāja , uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti , mātāpitaro sukheti pīṇeti , puttadāraṃ sukheti pīṇeti , dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti , mittāmacce sukheti pīṇeti , samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃT1.132 sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ .

Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno harantiV1.109P1.91 , na corā haranti , na aggi ḍahati , na udakaṃ vahati , na appiyā dāyādā haranti .

Evaṃsa te , mahārāja , bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti , no parikkhayaṃ .

‘‘ Seyyathāpi , mahārāja , gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā .

Tañca udakaṃ jano hareyyapi piveyyapi nahāyeyyapi yathāpaccayampi kareyya .

Evañhi taṃ , mahārāja , udakaṃ sammā paribhuñjiyamānaṃ paribhogaṃ gaccheyya , no parikkhayaṃ .

Evameva kho , mahārāja , sappuriso uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti , mātāpitaro sukheti pīṇeti , puttadāraṃ sukheti pīṇeti , dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti , mittāmacce sukheti pīṇeti , samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ .

Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti , na corā haranti , na aggi ḍahati , na udakaṃ vahati , na appiyā dāyādā haranti .

Evaṃsa te , mahārāja , bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti , no parikkhayan ’’ ti .

‘‘ AmanussaṭṭhāneM1.92 udakaṃva sītaṃ ,

Tadapeyyamānaṃ parisosameti ;

Evaṃ dhanaṃ kāpuriso labhitvā ,

Nevattanā bhuñjati no dadāti .

Dhīro ca viññū adhigamma bhoge ,

So bhuñjati kiccakaro ca hoti ;

So ñātisaṅghaṃ nisabho bharitvā ,

Anindito saggamupeti ṭhānan ’’ ti .

10. Dutiyaaputtakasuttaṃ

131. AthaT1.133 kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvāV1.110 ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ handa , kuto nu tvaṃ , mahārāja , āgacchasi divā divassā ’’ ti ?

‘‘ Idha , bhante , sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato .

Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi .

Sataṃ , bhante , satasahassāni hiraññasseva , ko pana vādo rūpiyassa !

Tassa kho pana , bhante , seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ .

Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃP1.92 .

Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā ’’ ti .

‘‘ Evametaṃ , mahārāja , evametaṃ , mahārāja !

Bhūtapubbaṃ so , mahārāja , seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi .

‘ Detha samaṇassa piṇḍan ’ ti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .

Datvā ca pana pacchā vippaṭisārī ahosi –

‘ varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyun ’ ti .

Bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi .

‘‘ Yaṃ kho so , mahārāja , seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi , tassa kammassa vipākena sattakkhattuṃ sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji .

TassevaT1.134 kammassa vipākāvasesena imissāyeva sāvatthiyāM1.93 sattakkhattuṃ seṭṭhittaṃ kāresi .

Yaṃ kho so , mahārāja , seṭṭhi gahapati datvā pacchā vippaṭisārī ahosi –

‘ varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyun ’ ti , tassa kammassa vipākena nāssuḷārāya bhattabhogāya cittaṃ namati , nāssuḷārāya vatthabhogāya cittaṃ namati , nāssuḷārāya yānabhogāya cittaṃ namati , nāssuḷārānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ bhogāya cittaṃ namati .

Yaṃ kho so , mahārāja , seṭṭhi gahapati bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi , tassa kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni niraye paccittha .

Tasseva kammassa vipākāvasesena idaṃ sattamaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājakosaṃ paveseti .

Tassa kho , mahārāja , seṭṭhissa gahapatissa purāṇañca puññaṃ parikkhīṇaṃ , navañca puññaṃ anupacitaṃ .

Ajja pana , mahārāja , seṭṭhi gahapati mahāroruve niraye paccatī ’’ tiV1.111 .

‘‘ Evaṃ , bhante , seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno ’’ ti .

‘‘ EvaṃP1.93 , mahārāja , seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno ’’ ti .

Idamavoca … pe ….

‘‘ Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ , pariggahaṃ vāpi yadatthi kiñci ;

Dāsā kammakarā pessā , ye cassa anujīvino .

‘‘ SabbaṃT1.135 nādāya gantabbaṃ , sabbaṃ nikkhippagāminaṃ [ nikkhīpagāminaṃ ( syā . kaṃ . ka .)];

Yañca karoti kāyena , vācāya uda cetasā .

‘‘ Tañhi tassa sakaṃ hoti , tañca ādāya gacchati ;

Tañcassa anugaṃ hoti , chāyāva anapāyinī .

‘‘ Tasmā kareyya kalyāṇaṃ , nicayaṃ samparāyikaṃ ;

Puññāni paralokasmiṃ , patiṭṭhā honti pāṇina ’’ ntntti .

Dutiyo vaggo .

Tassuddānaṃ –

Jaṭilā pañca rājāno , doṇapākakurena ca ;

Saṅgāmena dve vuttāni , mallikā [ dhītarā ( bahūsu )] dve appamādena ca ;

Aputtakena dve vuttā , vaggo tena pavuccatīti .

Issues

Select Version

Sagāthāvaggo

Sagāthāvaggo

2. Dutiyavaggo

2. Dutiyavaggo

1. Sattajaṭilasuttaṃ

2. Pañcarājasuttaṃ

3. Doṇapākasuttaṃ

4. Paṭhamasaṅgāmasuttaṃ

5. Dutiyasaṅgāmasuttaṃ

6. Mallikāsuttaṃ

7. Appamādasuttaṃ

8. Kalyāṇamittasuttaṃ

9. Paṭhamaaputtakasuttaṃ

10. Dutiyaaputtakasuttaṃ

Issues

Select Version

Sagāthāvaggo

Sagāthāvaggo

2. Dutiyavaggo

2. Dutiyavaggo

1. Sattajaṭilasuttaṃ

2. Pañcarājasuttaṃ

3. Doṇapākasuttaṃ

4. Paṭhamasaṅgāmasuttaṃ

5. Dutiyasaṅgāmasuttaṃ

6. Mallikāsuttaṃ

7. Appamādasuttaṃ

8. Kalyāṇamittasuttaṃ

9. Paṭhamaaputtakasuttaṃ

10. Dutiyaaputtakasuttaṃ

Reading Settings