1. Puggalasuttaṃ
132. Sāvatthinidānaṃ
T1.136V1.112M1.94 .Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ cattārome , mahārāja , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame cattāro ?
Tamotamaparāyano , tamojotiparāyano , jotitamaparāyano , jotijotiparāyano ’’.
‘‘ Kathañca , mahārāja puggalo tamotamaparāyano hoti ?
Idha , mahārāja , ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti , caṇḍālakule vā venakule [ veṇakule ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike
P1.94 , yattha kasirena ghāsacchādo labbhati .So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho [ bahvābādho ( ka .)] kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā , na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .
So kāyena duccaritaṃ carati , vācāya duccaritaṃ carati , manasā duccaritaṃ carati .
So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā , kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
‘‘ Seyyathāpi , mahārāja
T1.137 , puriso andhakārā vā andhakāraṃ gaccheyya , tamā vā tamaṃ gaccheyya , lohitamalā vā lohitamalaṃ gaccheyya .Tathūpamāhaṃ , mahārāja , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evaṃ kho , mahārāja , puggalo tamotamaparāyano hoti .
‘‘ Kathañca , mahārāja , puggalo tamojotiparāyano hoti ?
Idha , mahārāja , ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti , caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike , yattha kasirena ghāsacchādo labbhati .
So ca kho hoti dubbaṇṇo duddasiko
M1.95 okoṭimako bavhābādho , kāṇo vāV1.113 kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā , na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .So kāyena sucaritaṃ carati , vācāya sucaritaṃ carati , manasā sucaritaṃ carati .
So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā , kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
‘‘ Seyyathāpi , mahārāja , puriso pathaviyā vā pallaṅkaṃ āroheyya , pallaṅkā vā assapiṭṭhiṃ āroheyya , assapiṭṭhiyā vā hatthikkhandhaṃ āroheyya , hatthikkhandhā vā pāsādaṃ āroheyya .
Tathūpamāhaṃ , mahārāja , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evaṃ kho , mahārāja , puggalo tamojotiparāyano hoti .
‘‘ Kathañca , mahārāja , puggalo jotitamaparāyano hoti ?
Idha
T1.138 , mahārāja , ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti , khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā , aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajateP1.95 pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe .So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko , paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato , lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .
So kāyena duccaritaṃ carati , vācāya duccaritaṃ carati , manasā duccaritaṃ carati .
So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā , kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
‘‘ Seyyathāpi , mahārāja , puriso pāsādā vā hatthikkhandhaṃ oroheyya , hatthikkhandhā vā assapiṭṭhiṃ oroheyya , assapiṭṭhiyā vā pallaṅkaṃ oroheyya , pallaṅkā vā pathaviṃ oroheyya , pathaviyā vā andhakāraṃ paviseyya .
Tathūpamāhaṃ , mahārāja , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evaṃ kho , mahārāja , puggalo jotitamaparāyano hoti .
‘‘ Kathañca , mahārāja , puggalo jotijotiparāyano hoti ?
Idha , mahārāja , ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti , khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule
M1.96 vā , aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇeT1.139 pahūtadhanadhaññe .So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko , paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato
V1.114 , lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa .So kāyena sucaritaṃ carati , vācāya sucaritaṃ carati , manasā sucaritaṃ carati .
So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā , kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
‘‘ Seyyathāpi , mahārāja , puriso pallaṅkā vā pallaṅkaṃ saṅkameyya , assapiṭṭhiyā vā assapiṭṭhiṃ saṅkameyya , hatthikkhandhā vā hatthikkhandhaṃ saṅkameyya , pāsādā vā pāsādaṃ saṅkameyya .
Tathūpamāhaṃ , mahārāja , imaṃ puggalaṃ vadāmi .
Evaṃ kho , mahārāja , puggalo jotijotiparāyano hoti .
Ime
P1.96 kho , mahārāja , cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmin ’’ ti .Idamavoca … pe …
‘‘ Daliddo puriso rāja , assaddho hoti maccharī ;
Kadariyo pāpasaṅkappo , micchādiṭṭhi anādaro .
‘‘ Samaṇe brāhmaṇe vāpi , aññe vāpi vanibbake ;
Akkosati paribhāsati , natthiko hoti rosako .
‘‘ Dadamānaṃ nivāreti , yācamānāna bhojanaṃ ;
Tādiso puriso rāja , mīyamāno janādhipa ;
Upeti nirayaṃ ghoraṃ , tamotamaparāyano .
‘‘ Daliddo puriso rāja , saddho hoti amaccharī ;
Dadāti
T1.140 seṭṭhasaṅkappo , abyaggamanaso naro .‘‘ Samaṇe brāhmaṇe vāpi , aññe vāpi vanibbake ;
Uṭṭhāya abhivādeti , samacariyāya sikkhati .
‘‘ Dadamānaṃ
V1.115 na vāreti [ na nivāreti ( sī .)], yācamānāna bhojanaṃ ;Tādiso puriso rāja , mīyamāno janādhipa ;
Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ , tamojotiparāyano .
‘‘ Aḍḍho
M1.97 ce [ aḍḍho ve ( pī . ka .)] puriso rāja , assaddho hoti maccharī ;Kadariyo pāpasaṅkappo , micchādiṭṭhi anādaro .
‘‘ Samaṇe brāhmaṇe vāpi , aññe vāpi vanibbake ;
Akkosati paribhāsati , natthiko hoti rosako .
‘‘ Dadamānaṃ nivāreti , yācamānāna bhojanaṃ ;
Tādiso puriso rāja , mīyamāno janādhipa ;
Upeti nirayaṃ ghoraṃ , jotitamaparāyano .
‘‘ Aḍḍho ce puriso rāja , saddho hoti amaccharī ;
Dadāti seṭṭhasaṅkappo , abyaggamanaso naro .
‘‘ Samaṇe brāhmaṇe vāpi , aññe vāpi vanibbake ;
Uṭṭhāya abhivādeti , samacariyāya sikkhati .
‘‘ Dadamānaṃ na vāreti , yācamānāna bhojanaṃ ;
Tādiso puriso rāja , mīyamāno janādhipa ;
Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ , jotijotiparāyano ’’ ti .