2. Nandanavaggo
1. Nandanasuttaṃ
11. Evaṃ
T1.8 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassaV1.7 ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Bhūtapubbaṃ , bhikkhave , aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā nandane vane accharāsaṅghaparivutā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāriyamānā [ paricāriyamānā ( syā . kaṃ . ka .)] tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
‘‘ Na
M1.6 te sukhaṃ pajānanti , ye na passanti nandanaṃ ;Āvāsaṃ naradevānaṃ , tidasānaṃ yasassinan ’’ ti .
‘‘ Evaṃ
P1.6 vutte , bhikkhave , aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi –‘‘ Na tvaṃ bāle pajānāsi , yathā arahataṃ vaco ;
Aniccā sabbasaṅkhārā [ sabbe saṅkhārā ( sī . syā . kaṃ .)], uppādavayadhammino ;
Uppajjitvā nirujjhanti , tesaṃ vūpasamo sukho ’’ ti .
2. Nandatisuttaṃ
12. Sāvatthinidānaṃ .
Ekamantaṃ
T1.9 ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –‘‘ Nandati puttehi puttimā ,
Gomā [ gomiko ( sī . syā . kaṃ . pī .)] gohi tatheva nandati ;
Upadhīhi
V1.8 narassa nandanā ,Na hi so nandati yo nirūpadhī ’’ ti .
‘‘ Socati puttehi puttimā ,
Gomā gohi tatheva socati ;
Upadhīhi narassa socanā ,
Na hi so socati yo nirūpadhī ’’ ti .
3. Natthiputtasamasuttaṃ
13. Sāvatthinidānaṃ .
Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
‘‘ Natthi puttasamaṃ pemaṃ , natthi gosamitaṃ dhanaṃ ;
Natthi sūriyasamā [ suriyasamā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] ābhā , samuddaparamā sarā ’’ ti .
‘‘ Natthi attasamaṃ pemaṃ , natthi dhaññasamaṃ dhanaṃ ;
Natthi paññāsamā ābhā , vuṭṭhi ve paramā sarā ’’ ti .
4. Khattiyasuttaṃ
14.‘‘ Khattiyo
T1.10M1.7 dvipadaṃ seṭṭho , balībaddo [ balivaddo ( sī . pī .), balibaddo ( syā . kaṃ . ka .)] catuppadaṃ .Komārī seṭṭhā bhariyānaṃ , yo ca puttāna pubbajo ’’ ti .
‘‘ Sambuddho dvipadaṃ seṭṭho , ājānīyo catuppadaṃ ;
Sussūsā seṭṭhā bhariyānaṃ , yo ca puttānamassavo ’’ ti .
5. Saṇamānasuttaṃ
15.‘‘ Ṭhite
P1.7 majjhanhike [ majjhantike ( sabbattha )] kāle , sannisīvesu pakkhisu .Saṇateva brahāraññaṃ [ mahāraññaṃ ( ka . sī . syā . kaṃ . ka .)], taṃ bhayaṃ paṭibhāti man ’’ ti .
‘‘ Ṭhite majjhanhike kāle , sannisīvesu pakkhisu ;
Saṇateva brahāraññaṃ , sā rati paṭibhāti man ’’ ti .
6. Niddātandīsuttaṃ
16.‘‘ Niddā
V1.9 tandī vijambhitā [ tandi vijambhikā ( sī . pī .)], aratī bhattasammado .Etena nappakāsati , ariyamaggo idha pāṇinan ’’ ti .
‘‘ Niddaṃ tandiṃ vijambhitaṃ , aratiṃ bhattasammadaṃ ;
Vīriyena [ viriyena ( sī . syā . kaṃ . pī .)] naṃ paṇāmetvā , ariyamaggo visujjhatī ’’ ti .
7. Dukkarasuttaṃ
17.‘‘ Dukkaraṃ
T1.11 duttitikkhañca , abyattena ca sāmaññaṃ .Bahūhi tattha sambādhā , yattha bālo visīdatī ’’ ti .
‘‘ Katihaṃ careyya sāmaññaṃ , cittaṃ ce na nivāraye ;
Pade pade visīdeyya , saṅkappānaṃ vasānugo ’’ ti .
‘‘ Kummova aṅgāni sake kapāle ,
Samodahaṃ bhikkhu manovitakke ;
Anissito aññamaheṭhayāno ,
Parinibbuto nūpavadeyya kañcī ’’ ti .
8. Hirīsuttaṃ
18.‘‘ Hirīnisedho
M1.8 puriso , koci lokasmiṃ vijjati .Yo nindaṃ apabodhati [ apabodheti ( syā . kaṃ . ka .)], asso bhadro kasāmivā ’’ ti .
‘‘ Hirīnisedhā tanuyā , ye caranti sadā satā ;
Antaṃ dukkhassa pappuyya , caranti visame saman ’’ ti .
9. Kuṭikāsuttaṃ
19.
‘‘ Kacci
V1.10P1.8 te kuṭikā natthi , kacci natthi kulāvakā ;Kacci santānakā natthi , kacci muttosi bandhanā ’’ ti .
‘‘ Taggha me kuṭikā natthi , taggha natthi kulāvakā ;
Taggha santānakā natthi , taggha muttomhi bandhanā ’’ ti .
‘‘ Kintāhaṃ
T1.12 kuṭikaṃ brūmi , kiṃ te brūmi kulāvakaṃ ;Kiṃ te santānakaṃ brūmi , kintāhaṃ brūmi bandhanan ’’ ti .
‘‘ Mātaraṃ kuṭikaṃ brūsi , bhariyaṃ brūsi kulāvakaṃ ;
Putte santānake brūsi , taṇhaṃ me brūsi bandhanan ’’ ti .
‘‘ Sāhu te kuṭikā natthi , sāhu natthi kulāvakā ;
Sāhu santānakā natthi , sāhu muttosi bandhanā ’’ ti .
10. Samiddhisuttaṃ
20. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme .
Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ .
Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno .
Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yena āyasmā samiddhi tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā āyasmantaṃ samiddhiṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ Abhutvā
M1.9 bhikkhasi bhikkhu , na hi bhutvāna bhikkhasi ;Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu , mā taṃ kālo upaccagā ’’ ti .
‘‘ Kālaṃ
T1.13V1.11P1.9 vohaṃ na jānāmi , channo kālo na dissati ;Tasmā abhutvā bhikkhāmi , mā maṃ kālo upaccagā ’’ ti .
Atha kho sā devatā pathaviyaṃ [ paṭhaviyaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] patiṭṭhahitvā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca –
‘‘ daharo tvaṃ bhikkhu , pabbajito susu kāḷakeso , bhadrena yobbanena samannāgato , paṭhamena vayasā , anikkīḷitāvī kāmesu .
Bhuñja , bhikkhu , mānusake kāme ;
mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī ’’ ti .
‘‘ Na khvāhaṃ , āvuso , sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi .
Kālikañca khvāhaṃ , āvuso , hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi .
Kālikā hi , āvuso , kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā ;
ādīnavo ettha bhiyyo .
Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti .
‘‘ Kathañca , bhikkhu , kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā , ādīnavo ettha bhiyyo ?
Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti ?
‘‘ Ahaṃ kho , āvuso , navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ .
Na tāhaṃ [ na khvāhaṃ ( sī . pī .)] sakkomi vitthārena ācikkhituṃ .
Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme .
Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha .
Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī ’’ ti .
‘‘ Na kho , bhikkhu , sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ
T1.14 , aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto .Sace kho tvaṃ , bhikkhu , taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi , mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho āyasmā samiddhi tassā devatāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ
P1.10 nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca –‘‘ Idhāhaṃ
V1.12M1.10 , bhante , rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ .Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno .
Atha kho , bhante , aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā imāya gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ Abhutvā bhikkhasi bhikkhu , na hi bhutvāna bhikkhasi ;
Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu , mā taṃ kālo upaccagā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ vutte ahaṃ , bhante , taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsiṃ –
‘‘ Kālaṃ vohaṃ na jānāmi , channo kālo na dissati ;
Tasmā abhutvā bhikkhāmi , mā maṃ kālo upaccagā ’’ ti .
‘‘ Atha kho , bhante , sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā maṃ etadavoca –
‘ daharo
T1.15 tvaṃ , bhikkhu , pabbajito susu kāḷakeso , bhadrena yobbanena samannāgato , paṭhamena vayasā , anikkīḷitāvī kāmesu .Bhuñja , bhikkhu , mānusake kāme ;
mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ vuttāhaṃ , bhante , taṃ devataṃ etadavocaṃ –
‘ na khvāhaṃ , āvuso , sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi ;
kālikañca khvāhaṃ , āvuso , hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi .
Kālikā hi , āvuso , kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā ;
ādīnavo ettha bhiyyo .
Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ vutte , bhante , sā devatā maṃ etadavoca –
‘ kathañca , bhikkhu , kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā ;
ādīnavo ettha bhiyyo ?
Kathaṃ sandiṭṭhiko
P1.11 ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’ ti ?Evaṃ vuttāhaṃ , bhante
V1.13 , taṃ devataṃ etadavocaṃ –‘ ahaṃ kho , āvuso , navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ , na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ .
Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme .
Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha .
Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ
M1.11 vutte , bhante , sā devatā maṃ etadavoca –‘ na kho , bhikkhu , sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ , aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto .
Sace kho , tvaṃ bhikkhu , taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi , mayampi āgaccheyyāma
T1.16 dhammassavanāyā ’ ti .Sace , bhante , tassā devatāya saccaṃ vacanaṃ , idheva sā devatā avidūre ’’ ti .
Evaṃ vutte , sā devatā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca –
‘‘ puccha , bhikkhu , puccha , bhikkhu , yamahaṃ anuppattā ’’ ti .
Atha kho bhagavā taṃ devataṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘ Akkheyyasaññino sattā , akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā ;
Akkheyyaṃ apariññāya , yogamāyanti maccuno .
‘‘ Akkheyyañca pariññāya , akkhātāraṃ na maññati ;
Tañhi tassa na hotīti , yena naṃ vajjā na tassa atthi ;
Sace vijānāsi vadehi yakkhā ’’ ti [ yakkhīti ( pī . ka .)].
‘‘ Na khvāhaṃ , bhante , imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Sādhu me , bhante , bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyyan ’’ ti .
‘‘ Samo
P1.12 visesī uda vā [ athavā ( sī . pī .)] nihīno ,Yo maññatī so vivadetha [ sopi vadetha ( ka .)] tena ;
Tīsu
V1.14 vidhāsu avikampamāno ,Samo visesīti na tassa hoti ;
Sace vijānāsi vadehi yakkhā ’’ ti .
‘‘ Imassāpi
T1.17 khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa na vitthārena atthaṃ ājānāmi .Sādhu me , bhante , bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyyan ’’ ti .
‘‘ Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā , acchecchi [ acchejji ( syā . kaṃ . ka .)] taṇhaṃ idha nāmarūpe ;
Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ , pariyesamānā nājjhagamuṃ ;
Devā manussā idha vā huraṃ vā , saggesu vā sabbanivesanesu ;
Sace vijānāsi vadehi yakkhā ’’ ti .
‘‘ Imassa
M1.12 khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –‘‘ Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā ,
Kāyena vā kiñcana sabbaloke ;
Kāme pahāya satimā sampajāno ,
Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhitan ’’ ti .
Nandanavaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Nandanā
T1.18 nandati ceva , natthiputtasamena ca ;Khattiyo saṇamāno ca , niddātandī ca dukkaraṃ ;
Hirī kuṭikā navamo , dasamo vutto samiddhināti .